Phí bảo trì đường bộ và phí BOT: Hai khoản chi khác biệt mà tài xế cần hiểu rõ
Câu hỏi "Đã trả phí bảo trì đường bộ cố định hàng năm, tại sao vẫn phải trả thêm tiền mỗi khi qua trạm BOT?" thường xuyên xuất hiện trên các hội nhóm mạng xã hội dành cho người dùng ô tô. Điều này phản ánh sự băn khoăn của nhiều tài xế về các khoản chi phí liên quan đến hạ tầng giao thông. Trên thực tế, dù nghe có vẻ tương tự, phí bảo trì đường bộ và phí qua trạm BOT lại có bản chất, mục đích và cách thức quản lý hoàn toàn khác nhau.
Phí bảo trì đường bộ: Khoản thu bắt buộc cho ngân sách nhà nước
Phí sử dụng đường bộ, thường được gọi là phí bảo trì đường bộ, là một khoản thu bắt buộc đối với tất cả các phương tiện đã đăng ký và kiểm định để lưu hành. Mức phí này do Nhà nước quy định cụ thể, và chủ xe phải nộp định kỳ theo chu kỳ đăng kiểm, thường là hàng năm đối với cá nhân hoặc theo tháng đối với doanh nghiệp.
Theo quy định hiện hành, toàn bộ số tiền thu được từ phí bảo trì đường bộ sẽ được nộp vào Ngân sách nhà nước, cụ thể là ngân sách trung ương, thay vì giữ lại tại Quỹ Bảo trì đường bộ như trước đây. Từ nguồn ngân sách này, Nhà nước sẽ bố trí kinh phí để phục vụ công tác bảo trì hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ do Nhà nước quản lý.
Nhờ đó, các tuyến đường công cộng mà người dân sử dụng hằng ngày được duy tu, sửa chữa hư hỏng, sơn lại vạch kẻ đường và bảo trì các công trình phụ trợ, đảm bảo an toàn chung khi lưu thông. Điểm quan trọng là phí sử dụng đường bộ được thu theo đầu phương tiện và thời gian lưu hành, không phụ thuộc vào tần suất sử dụng hay quãng đường di chuyển. Do đó, dù xe tham gia giao thông nhiều hay ít, mức phí này vẫn giữ nguyên theo biểu mức thu quy định.
Phí qua trạm BOT: Khoản dịch vụ tự nguyện cho hạ tầng tư nhân
Trong khi đó, phí qua trạm BOT là một loại phí dịch vụ, chỉ phát sinh khi người điều khiển xe đi vào các tuyến đường thu phí. Các tuyến đường này thường do doanh nghiệp tư nhân đầu tư theo hình thức xây dựng, kinh doanh và chuyển giao, hay còn gọi là Build - Operate - Transfer (BOT).
Khoản thu từ phí BOT được sử dụng để hoàn vốn cho nhà đầu tư và vận hành những tuyến đường chất lượng cao như cao tốc, cầu lớn, hầm xuyên núi, mang lại lợi ích về thời gian và nhiên liệu cho người sử dụng. Phí BOT được thu theo lượt hoặc theo gói, tùy thuộc vào loại phương tiện và quãng đường lưu thông.
Thay vì đi vào những tuyến đường không thu phí, tài xế có thể lựa chọn đi tuyến đường có trạm BOT để tiết kiệm thời gian, nhiên liệu và tận hưởng cơ sở hạ tầng tốt hơn. Do đó, đây không phải là khoản bắt buộc như lệ phí bảo trì đường bộ; người dùng chỉ trả khi có nhu cầu đi vào tuyến đường kể trên, thể hiện tính tự nguyện trong việc chi trả cho dịch vụ.
Giải tỏa hiểu lầm về "phí chồng phí"
Một số người cho rằng họ đang bị "phí chồng phí" khi vừa phải đóng lệ phí bảo trì, vừa trả tiền BOT. Tuy nhiên, thực tế là mỗi loại phí phục vụ mục đích khác nhau và do những cơ quan, đơn vị quản lý khác nhau. Lệ phí bảo trì là của Nhà nước, được sử dụng để sửa chữa và duy trì các tuyến đường công cộng đang xuống cấp; còn phí BOT là khoản người dùng tự nguyện chi trả khi sử dụng hạ tầng do tư nhân đầu tư, nhằm mục đích hoàn vốn và vận hành.
Nhìn chung, chủ ô tô hiện đang chi trả các loại phí hạ tầng khác nhau: phí sử dụng đường bộ (bắt buộc, nộp vào ngân sách để bảo trì đường chung) và phí BOT (tự nguyện theo hành trình, trả cho nhà đầu tư). Việc hiểu rõ bản chất từng loại phí không chỉ giúp chủ xe tránh hiểu nhầm khi thực hiện nghĩa vụ tài chính liên quan đến phương tiện, mà còn góp phần nâng cao ý thức về việc sử dụng và đóng góp cho hệ thống giao thông quốc gia.
Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phân biệt giữa phí công cộng và phí dịch vụ, từ đó tạo sự minh bạch trong quản lý và sử dụng nguồn lực cho hạ tầng giao thông, đảm bảo an toàn và hiệu quả cho mọi người tham gia lưu thông.
