Theo khảo sát của phóng viên, trái ngược với tâm trạng lo lắng lan truyền trên mạng xã hội trước đó, nhiều chủ sở hữu xe máy dầu hiện nay tỏ ra khá bình thản, thậm chí vui mừng khi phương tiện của họ vượt qua mức tiêu chuẩn khí thải theo quy định mới. Tình trạng ùn ứ xe tại các trung tâm đăng kiểm đã giảm đáng kể so với những ngày đầu áp dụng quy trình kiểm tra mới.
Thao tác 'đạp hết ga': Bước kỹ thuật bắt buộc
Trao đổi với phóng viên, anh Đặng Tiến Mạnh, một đăng kiểm viên lâu năm tại trung tâm trên đường Phạm Văn Đồng, khẳng định hành động đạp hết chân ga trong khoảng một giây đối với xe sử dụng động cơ diesel không phải là cách 'hành hạ' xe như dư luận đồn thổi. Đây thực chất là bước kiểm tra kỹ thuật bắt buộc trong quy trình đăng kiểm khí thải ô tô.
'Thú thực, anh em chủ xe xót xe một, chúng tôi ngồi lên xe đạp thốc ga cũng áp lực mười', anh Mạnh chia sẻ.
Mục đích của việc đạp ga tối đa
Theo anh Mạnh, trước khi tiến hành phép đo chính thức, kiểm định viên thường cho xe nổ máy ở chế độ không tải tối thiểu một phút. Sau đó, họ sẽ vù ga hết cỡ một cách nhanh và dứt khoát khoảng hai đến ba lần, mỗi lần chỉ diễn ra trong chưa tới một giây.
Mục tiêu chính của thao tác này là thổi sạch muội than và cặn bẩn còn đọng lại trong ống xả. Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt tăng mạnh trong khi lượng không khí chưa kịp cân bằng, dẫn đến hiện tượng cháy không hoàn toàn và tạo ra khói đen. Nếu bỏ qua bước quan trọng này, kết quả đo có thể bị sai lệch do lượng muội tích tụ từ trước.
Ngoài ra, việc đạp ga đột ngột còn giúp phát hiện các dấu hiệu bất thường nếu có, từ đó thông báo cho chủ xe về tình trạng phương tiện để tránh những hư hỏng phát sinh về sau.
Quy trình kiểm tra khí thải chặt chẽ
Anh Mạnh cho biết nhiều người chưa thực sự hiểu về quy trình kiểm tra khí thải ô tô, tưởng rằng chỉ đơn giản là cắm thiết bị đo vào ống xả rồi đạp thốc ga theo cảm hứng. Trên thực tế, quy trình này được thực hiện khá nghiêm ngặt và bài bản.
Trước khi đo, xe phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện kỹ thuật cơ bản:
- Động cơ phải được làm nóng hoàn toàn, nhiệt độ dầu bôi trơn trên 60 độ C.
- Nước làm mát và dầu máy phải đầy đủ theo đúng quy định của nhà sản xuất.
- Hệ thống xả phải kín khít tuyệt đối.
- Toàn bộ phụ tải điện và hệ thống điều hòa phải được tắt hết để động cơ tập trung toàn bộ công suất cho quá trình tăng vòng tua lên mức cao nhất.
Sau bước chuẩn bị kỹ lưỡng, phép đo chính thức mới được tiến hành. Kiểm định viên lắp đặt đầu lấy mẫu khí thải vào ống xả cùng cảm biến đo tốc độ động cơ, sau đó đạp hết chân ga cho đến khi máy tính phát ra thông báo nhả chân ga. Toàn bộ quá trình này thường chỉ kéo dài khoảng hai đến ba giây.
Phương pháp gia tốc tự do và tiêu chuẩn độ khói
Theo anh Mạnh, dựa trên quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải ô tô mới đang áp dụng tại Việt Nam, xe máy dầu được kiểm tra theo phương pháp gia tốc tự do. Hiểu một cách đơn giản, đăng kiểm viên sẽ tăng vòng tua động cơ lên mức tối đa trong thời gian ngắn để đo lượng khói thải phát ra từ ống xả.
Đối với động cơ dầu chạy nhiên liệu diesel, đặc thù quá trình đốt cháy xả ra rất nhiều muội than và hạt vi mô. Vì vậy, chỉ tiêu quan trọng nhất khi kiểm tra khí thải là độ khói N (% HSU) – thông số thể hiện mức độ ô nhiễm của khí xả.
Bảng tiêu chuẩn giới hạn độ khói tối đa:
- 72% HSU: Ô tô sản xuất trước năm 1999
- 60% HSU: Ô tô sản xuất từ năm 1999 đến 2016
- 50% HSU: Ô tô sản xuất từ năm 2017 đến 2021
- 45% HSU: Ô tô sản xuất từ năm 2022
- 35% HSU: Ô tô sản xuất từ năm 2022 (áp dụng từ 1/1/2032)
Thiết bị đo khí thải sử dụng cảm biến quang học để xác định mật độ khói. Để thiết bị ghi nhận độ khói chính xác nhất, động cơ phải đạt đến trạng thái phát thải lớn nhất trong thời gian ngắn. Đây chính là lý do đăng kiểm viên phải đạp hết chân ga để đưa vòng tua lên tối đa.
Rủi ro hỏng hóc: Nguyên nhân do đâu?
Thực tế đã ghi nhận không ít chủ xe có tâm lý lo ngại xe bị hỏng động cơ trong quá trình kiểm tra khí thải, chẳng hạn như đứt dây curoa cam, gãy tay biên hay thổi gioăng mặt máy. Tuy nhiên, anh Mạnh khẳng định những sự cố như vậy nếu có xảy ra chủ yếu là do xe quá cũ hoặc được bảo dưỡng kém.
'Để loại bỏ rủi ro này, những thao tác kiểm tra trước đó khi xe chạy không tải sẽ giúp chúng tôi phát hiện vấn đề sớm', anh Mạnh giải thích. 'Nếu phát hiện tiếng gõ kim loại, rung giật mạnh, rò rỉ dầu, rò rỉ nhiên liệu hoặc đèn cảnh báo động cơ bật sáng, phép đo sẽ không được tiến hành.'
Trong trường hợp phía đăng kiểm đã thông báo phương tiện có nguy cơ hỏng hóc nhưng chủ xe vẫn muốn tiếp tục kiểm tra, trung tâm đăng kiểm sẽ yêu cầu ký cam kết tự chịu trách nhiệm trước khi thực hiện phép thử.
Các chuyên gia kỹ thuật ô tô cũng đồng quan điểm rằng, với một động cơ diesel còn tốt và được bảo dưỡng định kỳ đúng cách, việc vù ga tối đa trong vài giây không tải gần như không gây hại đáng kể.
Lời khuyên cho chủ xe máy dầu
Để xe máy dầu vượt qua bài kiểm tra khí thải nghiêm ngặt một cách trơn tru và nhanh chóng, việc bảo dưỡng xe trước khi đăng kiểm là vô cùng quan trọng. Chủ xe cần ưu tiên hàng đầu các công việc như thay dầu, lọc dầu, lọc gió, vệ sinh hệ thống kim phun và bộ xúc tác khí thải.
Một chiếc xe máy dầu nhiều năm tuổi nhưng được bảo dưỡng đầy đủ và đúng cách hoàn toàn có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khí thải khắt khe nhất. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng không chỉ giúp xe vượt qua cửa ải đăng kiểm dễ dàng mà còn đảm bảo an toàn và tuổi thọ cho phương tiện trong quá trình sử dụng lâu dài.
