Hội thảo thảo luận nhu cầu nhân lực cho phát triển metro và đô thị thông minh tại TP.HCM
Trường Đại học Việt Đức đã phối hợp với Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, Công ty Vận hành Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, Tập đoàn FPT và các đối tác tổ chức hội thảo chuyên đề “Từ đường sắt thông minh đến giao thông thông minh và thành phố thông minh: Nhu cầu nguồn nhân lực”. Sự kiện này tập trung vào tầm nhìn phát triển metro, giao thông thông minh, đô thị thông minh và nhu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực này tại Việt Nam.
Quy hoạch lớn cho hệ thống đường sắt đô thị
Theo quy hoạch, Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến phát triển khoảng 1.012 km đường sắt đô thị với tổng vốn đầu tư ước tính lên tới 103,4 tỷ USD. Trong khi đó, Hà Nội cũng có kế hoạch xây dựng hơn 600 km với nhu cầu vốn khoảng 55,4 tỷ USD. Quy mô đầu tư khổng lồ này cho thấy metro sẽ đóng vai trò then chốt trong việc tái cấu trúc giao thông đô thị, tổ chức lại không gian phát triển và thúc đẩy các dịch vụ đô thị thế hệ mới.
Ông Nguyễn Duy Thạch, Giám đốc Ban Chuẩn bị đầu tư thuộc Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (MAUR), cho biết Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn phát triển mạng lưới metro với quy mô lớn. Điều này gắn liền với định hướng phát triển đô thị dài hạn của thành phố và khu vực kinh tế trọng điểm phía nam.
Mạng lưới metro kết nối rộng khắp
Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh sẽ có tổng chiều dài khoảng 1.024 km với 27 tuyến, kết nối khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu. Các tuyến metro được định hướng kết nối trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh với các khu đô thị mới, khu công nghiệp, cảng biển, sân bay và hệ thống giao thông vành đai. Khi hoàn thành, hệ thống này sẽ trở thành “xương sống” của mạng lưới vận tải công cộng, kết nối với các loại hình vận tải khác như xe buýt, BRT và các phương tiện di chuyển cá nhân.
Nhu cầu nhân lực lớn cho vận hành và xây dựng
Ông Trần Võ Anh Minh, Phó Trưởng phòng Quản lý Đường sắt đô thị (Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh), nhấn mạnh rằng phát triển metro không chỉ là đầu tư hạ tầng mà còn là đầu tư cho con người. Theo dự báo của thành phố, riêng lực lượng vận hành và khai thác hệ thống đường sắt đô thị có thể cần khoảng 17.000 người vào năm 2045, trong khi lực lượng xây dựng có thể lên tới hơn 20.000 người.
Vai trò của công nghệ và AI trong phát triển metro
Trong khuôn khổ hội thảo, ông Phan Thanh Sơn, Giám đốc Chiến lược Đường sắt FPT Railway Mobility Technology, Tập đoàn FPT, đã chia sẻ góc nhìn của doanh nghiệp công nghệ về vai trò của dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo (AI). Ông nhấn mạnh rằng AI và dữ liệu lớn có thể được ứng dụng xuyên suốt từ khâu quy hoạch, thiết kế đến quản lý khai thác và vận hành hệ thống đường sắt đô thị.
Ông Sơn cho rằng Việt Nam đang đứng trước một cơ hội lớn để không chỉ xây dựng các tuyến metro mới, mà còn đồng thời hình thành một năng lực công nghệ nội sinh cho ngành đường sắt đô thị. Nếu biết kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, chiến lược dữ liệu, hệ sinh thái doanh nghiệp và đào tạo nhân lực, Việt Nam hoàn toàn có thể rút ngắn quá trình tiếp cận công nghệ, từng bước làm chủ các khâu then chốt và hướng tới xuất khẩu giải pháp trong tương lai.
Định hướng phát triển và đề xuất từ FPT
Ông Phan Thanh Sơn đề xuất các định hướng lớn cho quá trình phát triển đường sắt đô thị tại Việt Nam:
- Định hướng phát triển hệ thống metro dựa trên nền tảng dữ liệu và AI, coi dữ liệu hạ tầng giao thông là tài sản chiến lược của quốc gia.
- Gắn quá trình triển khai các dự án metro với lộ trình từng bước làm chủ công nghệ ngành đường sắt, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia như Hàn Quốc hay Trung Quốc.
- Hình thành hệ sinh thái công nghệ đường sắt với các doanh nghiệp công nghệ trong nước đóng vai trò trung tâm.
- Phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực Smart Mobility (di chuyển thông minh) thông qua hợp tác theo mô hình 5P (Public - Private - Professional - People Partnership).
Tập đoàn FPT đã thành lập đơn vị công nghệ chiến lược FPT Railway Mobility Technology vào cuối năm 2025, với định hướng phát triển các giải pháp công nghệ cho đường sắt, giao thông thông minh và đô thị thông minh. Với hơn một thập kỷ kinh nghiệm, FPT đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ như hệ thống thông tin giao thông thông minh, nền tảng dữ liệu giao thông, ứng dụng GoBus cho giao thông công cộng Thành phố Hồ Chí Minh, cùng các giải pháp thanh toán điện tử và quản lý vận hành cho hệ thống metro.
