Nghị định 100/2019/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt đã chính thức hết hiệu lực. Tuy nhiên, việc bãi bỏ này không đồng nghĩa với việc ngừng xử phạt, mà nhằm tách bạch và điều chỉnh theo từng lĩnh vực chuyên ngành.
Thay thế bằng các nghị định chuyên ngành
Theo quy định hiện hành, từ ngày 1/1/2025, Nghị định số 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168) có hiệu lực, thay thế các quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của Nghị định 100. Tiếp đó, ngày 26/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 81/2026/NĐ-CP (Nghị định 81) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường sắt, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026, thay thế nốt phần quy định về giao thông đường sắt trong Nghị định 100.
Như vậy, các hành vi vi phạm về trật tự, an toàn giao thông đường bộ sẽ bị xử phạt theo các nghị định chuyên ngành tương ứng, kèm theo cơ chế trừ điểm và phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Mức phạt nồng độ cồn tăng cao
Đáng chú ý, Nghị định 168 quy định mức phạt rất cao đối với hành vi vi phạm nồng độ cồn. Cụ thể:
- Đối với ô tô: Phạt tiền từ 30 đến 40 triệu đồng nếu nồng độ cồn vượt quá 80mg/100ml máu hoặc vượt quá 0,4mg/1 lít khí thở. Ngoài ra, người vi phạm còn bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 22 đến 24 tháng.
- Đối với xe máy: Phạt tiền từ 8 đến 10 triệu đồng với cùng ngưỡng vi phạm, kèm tước bằng lái từ 22 đến 24 tháng.
Luật sư Nguyễn Thị Phương Loan, Giám đốc Công ty luật TNHH Noah (Đoàn luật sư Hà Nội), nhận định: “Việc bãi bỏ Nghị định 100 và thay thế bằng các quy định mới thể hiện xu hướng hoàn thiện pháp luật theo hướng chuyên biệt hóa và hiện đại hóa. Các văn bản mới không chỉ kế thừa mà còn phát triển cơ chế xử phạt theo hướng minh bạch, chi tiết và có tính răn đe bền vững hơn. Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ xử phạt hành chính đơn thuần sang quản lý hành vi dài hạn của người điều khiển phương tiện, qua đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật một cách tự giác.”
Phạt nồng độ cồn trong lĩnh vực đường sắt
Nghị định 81 quy định mức phạt nồng độ cồn đối với nhân viên đường sắt và lái tàu như sau:
Đối với nhân viên đường sắt (trừ lái tàu và phụ lái tàu)
- Phạt từ 6 đến 8 triệu đồng nếu nồng độ cồn chưa vượt quá 50mg/100ml máu hoặc 0,25mg/1 lít khí thở.
- Phạt từ 8 đến 10 triệu đồng nếu nồng độ cồn vượt quá 50mg đến 80mg/100ml máu hoặc 0,25mg đến 0,4mg/1 lít khí thở.
- Phạt từ 10 đến 12 triệu đồng nếu nồng độ cồn vượt quá 80mg/100ml máu hoặc 0,4mg/1 lít khí thở.
Đối với lái tàu, phụ lái tàu và người điều khiển phương tiện đường sắt
- Phạt từ 8 đến 10 triệu đồng nếu nồng độ cồn chưa vượt quá 50mg/100ml máu hoặc 0,25mg/1 lít khí thở, kèm tước giấy phép lái tàu từ 3 đến 5 tháng.
- Phạt từ 18 đến 20 triệu đồng nếu nồng độ cồn vượt quá 50mg đến 80mg/100ml máu hoặc 0,25mg đến 0,4mg/1 lít khí thở, kèm tước giấy phép lái tàu từ 10 đến 12 tháng.
- Phạt từ 30 đến 40 triệu đồng nếu nồng độ cồn vượt quá 80mg/100ml máu hoặc 0,4mg/1 lít khí thở, kèm tước giấy phép lái tàu từ 22 đến 24 tháng.
Ngoài ra, Nghị định 81 còn quy định phạt 18-20 triệu đồng đối với người điều khiển ô tô vượt rào chắn hoặc không chấp hành tín hiệu đèn đỏ tại đường ngang; người điều khiển mô tô, xe gắn máy vi phạm bị phạt từ 4-6 triệu đồng.
Ý kiến chuyên gia
Tiến sĩ Khương Kim Tạo, nguyên Phó Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia, cho biết: “Một số người dân hiểu lầm rằng bãi bỏ Nghị định 100 là không xử phạt lỗi uống rượu bia khi tham gia giao thông. Thực tế, các quy định sau đã tăng mức phạt lên nhiều lần. Ví dụ, hành vi không chấp hành hiệu lệnh đèn tín hiệu giao thông đối với ô tô từng bị phạt 3-5 triệu đồng theo Nghị định 100, nay theo Nghị định 168 mức phạt là 18-20 triệu đồng.”
Đại tá Phạm Quang Huy, Phó Cục trưởng Cảnh sát giao thông, nhấn mạnh: “Các quy định mới không chỉ cụ thể hóa chế tài xử phạt vi phạm giao thông, mà còn đánh dấu bước chuyển từ tư duy ‘cấm đoán’ sang ‘quản trị hành vi’, hướng tới xây dựng nét đẹp văn hóa giao thông, thượng tôn pháp luật và an toàn cho mỗi gia đình.”
Đại diện Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) cũng lưu ý: Với các hành vi vi phạm thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước khác có liên quan đến giao thông nhưng chưa được quy định trong các nghị định chuyên ngành, việc xử lý sẽ căn cứ theo các quy định xử phạt vi phạm hành chính tương ứng của từng lĩnh vực.
Như vậy, việc bãi bỏ Nghị định 100 không làm giảm nhẹ các biện pháp xử phạt, mà ngược lại, các quy định mới mang tính răn đe cao hơn, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông.
