Đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh: Hành trình vượt thách thức để kết nối vùng biên
Trong số các dự án hạ tầng giao thông hiện nay, đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh được đánh giá là một trong những công trình thách thức nhất, nhưng đồng thời mang ý nghĩa chính trị và chiến lược đặc biệt quan trọng. Với tổng chiều dài 121km, dự án này đã khởi công từ ngày 1/1/2024, được phân kỳ đầu tư thành hai giai đoạn với tổng mức đầu tư lên đến 25.550 tỷ đồng, thực hiện theo phương thức hợp tác đối tác công-tư (PPP).
Tiến độ thi công ấn tượng và những khó khăn vượt bậc
Giai đoạn 1 của dự án có chiều dài hơn 93km, bao gồm hai hầm xuyên núi và 64 cây cầu vượt. Giai đoạn 2 sẽ mở rộng đoạn đường đã đầu tư ở giai đoạn 1 và xây mới hơn 27,7km cao tốc, với 17 cầu và 3 hầm xuyên núi, nối lên cửa khẩu Trà Lĩnh tại tỉnh Cao Bằng. Kể từ khi khởi công, công trường xuyên qua hai tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng hiếm khi ngừng tiếng máy.
Sau hơn 700 ngày đêm bám trụ, tập thể kỹ sư và công nhân đã đạt cột mốc thông tuyến giai đoạn 1 vào ngày 19/12/2025, góp phần hoàn thành mục tiêu nối thông 3.000km đường cao tốc trên cả nước. Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ, hướng tới hoàn thành thông xe giai đoạn 1 vào dịp 19/5/2026, sớm hơn 6 tháng so với kế hoạch ban đầu.
Để đáp ứng tiến độ này, công trường đã huy động hơn 1.400 thiết bị, máy móc cùng 3.000 cán bộ kỹ sư và công nhân, tổ chức thi công theo mô hình “3 ca, 4 kíp”. Hơn 100 mũi thi công được triển khai đồng loạt, tập trung xử lý các hạng mục then chốt như nền đường, cầu, hầm và cống. Tính đến ngày 20/3, tổng sản lượng thi công đạt khoảng 8.000 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 11.470 tỷ đồng, tương đương 70%.
Những thách thức địa hình và thời tiết khắc nghiệt
Tuy nhiên, những thành quả này không đến một cách dễ dàng. Dự án được triển khai trong điều kiện địa hình đặc biệt phức tạp, đi qua vùng núi cao, vực sâu với nhiều vị trí có cao độ hơn 50m. Thiếu đường tiếp cận và bãi đúc dầm buộc các đơn vị phải áp dụng nhiều phương pháp linh hoạt, thậm chí chưa từng có tiền lệ.
Thời tiết khắc nghiệt cũng là một thách thức lớn. Trong năm 2025, thời gian thực tế thi công chỉ đạt khoảng 4 tháng do điều kiện thời tiết bất lợi. Bất chấp những khó khăn này, lực lượng nhân lực vẫn kiên trì bám trụ, khắc phục trở ngại và duy trì sản xuất liên tục.
Ý nghĩa chiến lược và tác động kinh tế-xã hội
Dự án không chỉ là công trình giao thông mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Khi hoàn thành, tuyến cao tốc sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội đến Cao Bằng xuống còn 3,5 giờ, mở rộng cánh cửa giao thương giữa Cao Bằng với tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc). Điều này sẽ thúc đẩy kết nối kinh tế khu vực, hướng tới thị trường ASEAN và xa hơn là Trung Á, châu Âu.
Ông Lê Hải Hòa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cao Bằng, nhấn mạnh: “Đường cao tốc là ước mơ bao đời nay của nhiều thế hệ lãnh đạo chính quyền và nhân dân tỉnh Cao Bằng”. Tuyến đường này sẽ giúp tỉnh thoát khỏi tình trạng “vùng trắng” về đường cao tốc, thu hút đầu tư và tạo việc làm cho người dân địa phương.
Mô hình hợp tác công-tư kiểu mẫu
Dự án được xem là hình mẫu về hợp tác công-tư (PPP), với sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền và nhà đầu tư. Mô hình Ban Chỉ đạo dự án đã quy tụ đầy đủ hệ thống chính trị và các bên liên quan, giúp tháo gỡ kịp thời các điểm nghẽn và đảm bảo tiến độ thi công.
Việc tổ chức thi công đồng thời hai giai đoạn không chỉ thể hiện khả năng tổ chức khoa học mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, tiết kiệm hơn 500 tỷ đồng chi phí đầu tư. Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã đánh giá cao nỗ lực này trong chuyến kiểm tra dự án vào tháng 1/2026.
Tác động tích cực đến địa phương và tương lai phát triển
Sau hơn 2 năm thi công, dự án đã mở ra sinh kế mới cho người dân địa phương. Nhiều lao động là con em đồng bào các dân tộc tại Cao Bằng và Lạng Sơn được đào tạo và làm việc trực tiếp trên công trường. Dự án cũng thúc đẩy phát triển dịch vụ, vật liệu xây dựng và logistics, giúp doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực quản trị.
Với khí thế thi công đang được đẩy lên cao nhất, mục tiêu thông xe giai đoạn 1 vào ngày 19/5/2026 đang đến rất gần. Dự án đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh không chỉ là minh chứng cho ý chí kiên cường của con người mà còn là bước tiến quan trọng trong phát triển kinh tế-xã hội vùng biên giới phía Bắc.
