UBND TP.Hà Nội đang lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Nghị quyết hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông đường bộ từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang sử dụng năng lượng sạch. Đối tượng áp dụng là cá nhân có nơi thường trú hoặc đã tạm trú liên tục từ 2 năm trở lên trên địa bàn Hà Nội tính đến thời điểm ban hành nghị quyết và là chủ sở hữu xe mô tô, xe gắn máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xe máy xăng) đã đăng ký trước thời điểm ban hành nghị quyết này, khi thực hiện chuyển đổi sang xe máy điện có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên.
Mức hỗ trợ cụ thể
Dự thảo đề xuất mỗi cá nhân được hỗ trợ cho một xe. Về hỗ trợ trực tiếp bằng tiền, Hà Nội dự kiến hỗ trợ 20% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 5 triệu đồng. Đối với cá nhân thuộc hộ nghèo hỗ trợ 100% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 20 triệu đồng, cá nhân thuộc hộ cận nghèo hỗ trợ 80% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 15 triệu đồng.
Cá nhân đủ điều kiện nếu không nhận hỗ trợ trực tiếp bằng tiền thì có thể lựa chọn phương án nhận hỗ trợ bằng vé sử dụng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có trị giá 5 triệu đồng. Hà Nội cũng dự kiến hỗ trợ 30% tiền lãi vay ngân hàng thương mại với toàn bộ giá trị hợp đồng vay được thực hiện trong thời gian vay vốn (thời gian hỗ trợ tối đa không quá 5 năm) đối với phương tiện thuộc sở hữu của các đơn vị đủ điều kiện.
Bên cạnh đó, thành phố dự kiến cho vay từ Quỹ Đầu tư phát triển TP.Hà Nội và Quỹ Bảo vệ môi trường Hà Nội theo các quy định hiện hành đối với các tổ chức là chủ đầu tư các dự án đầu tư phương tiện đủ điều kiện.
Lý giải về các mức hỗ trợ
Lý giải về các mức hỗ trợ đưa ra, Hà Nội cho biết việc hỗ trợ nhóm thường trú, tạm trú từ đủ 2 năm trở lên phù hợp với thực tiễn, ưu tiên nhóm dân cư sinh sống ổn định. Việc đưa ra điều kiện sở hữu xe và cư trú "tính đến thời điểm ban hành nghị quyết" là bắt buộc nhằm minh bạch hóa đối tượng, ngăn chặn trục lợi như: ồ ạt đăng ký tạm trú, mua bán xe cũ nát để lấy tiền hỗ trợ.
TP.Hà Nội cho rằng, tiêu chí áp dụng hỗ trợ chuyển đổi khi người dân mua xe mới có giá trị từ 10 triệu đồng trở lên là phù hợp mặt bằng thị trường (xe máy điện phổ biến 12 - 40 triệu đồng). Điều này giúp loại trừ các dòng xe giá rẻ kém chất lượng, không bảo đảm an toàn. Đối với nguyên tắc hỗ trợ, việc giới hạn "một xe/người" giúp quản lý thực chất, tránh một người đứng tên nhiều xe, đồng thời rút ngắn thời hạn đến trước 1.1.2030 nhằm thúc đẩy người dân chuyển đổi sớm, đồng bộ với lộ trình giảm phát thải và hạn chế xe máy của thành phố.
Vì sao Hà Nội chỉ hỗ trợ chuyển đổi tối đa 5 triệu đồng/xe?
Lý giải về mức hỗ trợ trực tiếp 20% giá trị phương tiện chuyển đổi nhưng không quá 5 triệu đồng/xe, thành phố cho biết điều này dựa trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của một số quốc gia, thành phố như: Đài Loan (8 - 26 triệu đồng), Indonesia (12 triệu đồng), Thái Lan (4 - 8 triệu đồng), TP.HCM (5 - 20 triệu đồng), Trung Quốc (1 - 3 triệu đồng). Dự thảo nghị quyết đề xuất lựa chọn mức hỗ trợ tương đương với mức hỗ trợ của TP.HCM.
Việc lựa chọn phương án hỗ trợ không vượt quá 5 triệu đồng với mục tiêu chỉ hỗ trợ một phần tài chính ở mức trung bình so với một số quốc gia, thành phố để không khuyến khích người dân sử dụng phương tiện cá nhân, tiến tới mục tiêu đến năm 2030 Hà Nội không còn xe mô tô, xe gắn máy lưu thông trong Vành đai 3 theo Chỉ thị 20 của Thủ tướng.
Đối với hình thức hỗ trợ bằng vé phương tiện công cộng, TP.Hà Nội cho biết đây là chính sách mang lại "lợi ích kép", đó là đảm bảo công bằng cho người sẵn sàng bỏ xe cũ nhưng không mua xe mới, đồng thời trực tiếp hình thành thói quen sử dụng giao thông công cộng. Phương án này góp phần căn cơ vào mục tiêu giảm triệt để xe cá nhân, giải quyết ùn tắc và ô nhiễm môi trường, theo đánh giá của Hà Nội.
TP.Hà Nội cho biết thêm, một số doanh nghiệp lớn cũng đề xuất hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp khi chuyển đổi phương tiện như: Vingroup hỗ trợ miễn 100% lệ phí trước bạ cho xe máy điện VinFast, hỗ trợ 3% lãi suất vay trong 3 năm; EVG Group hỗ trợ giảm 10% giá xe dành cho người dân thủ đô; V-Green miễn phí sạc toàn hệ thống cho xe máy điện VinFast đến hết ngày 31.5.2027... Do đó, thành phố cho rằng, với các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và doanh nghiệp thì với thu nhập bình quân của người dân thủ đô (khoảng 15 triệu đồng) thì việc chuyển đổi phương tiện không phải là áp lực lớn đối với người dân.
Hà Nội hiện có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng Vành đai 1 có khoảng 450.000 xe máy xăng. Bên cạnh việc đề xuất chính sách hỗ trợ người dân chuyển đổi phương tiện, thời gian vừa qua, Hà Nội cũng đang tiến hành xây dựng đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1", trong đó có nội dung đề xuất từ 1.7.2026 sẽ cấm xe máy xăng cá nhân theo khung giờ trong vùng lõi P.Hoàn Kiếm.
