Hà Nội áp dụng quy định mới, xe bán tải đối mặt hạn chế lưu thông nghiêm ngặt
Theo Quyết định số 01/2026 của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 1 năm nay, các loại xe tải thông dụng với khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn sẽ bị cấm hoạt động trong giờ cao điểm, từ 6 giờ đến 9 giờ sáng và từ 16 giờ đến 19 giờ 30 phút chiều. Đáng chú ý hơn, những xe tải có khối lượng toàn bộ từ 2 tấn trở lên chỉ được phép lưu thông vào ban đêm, trong khung giờ từ 21 giờ tối đến 6 giờ sáng hôm sau.
Xe bán tải bị xếp vào nhóm xe tải, đối diện nguy cơ cấm đường
Vấn đề phát sinh khi các quy định này được đối chiếu với dòng xe bán tải. Căn cứ vào Thông tư 53/2024 của Bộ Xây dựng, phần lớn các mẫu bán tải phổ biến trên thị trường, bao gồm Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Toyota Hilux, Isuzu D-Max, Mazda BT-50 và Nissan Navara, đều được định danh là "xe tải pick-up cabin kép", thuộc nhóm xe tải thông dụng.
Bên cạnh đó, theo cách tính tại Thông tư 39/2024 của Bộ Xây dựng, khối lượng toàn bộ của xe bao gồm xác xe, người và hàng hóa. Với công thức này, đa số xe bán tải phổ thông đều có khối lượng toàn bộ vượt quá 2 tấn. Điều này đồng nghĩa với việc, theo quy định mới, nhiều xe bán tải có nguy cơ chỉ được phép lưu thông vào nội đô Hà Nội trong khung giờ từ 21 giờ đến 6 giờ sáng, gây ra những bất tiện đáng kể cho người sử dụng.
Nhiều ý kiến trái chiều từ cộng đồng người dùng xe bán tải
Quy định trên ngay lập tức tạo ra nhiều luồng ý kiến trái chiều trên các diễn đàn và mạng xã hội. Không ít chủ xe cho rằng cách áp dụng hiện tại đang "đẩy" xe bán tải trở thành xe tải thuần túy, làm mất đi tính đa dụng vốn có của dòng xe này, vốn được thiết kế để vừa chở hàng, vừa phục vụ nhu cầu đi lại của gia đình.
Một chủ xe tại Hà Nội bày tỏ: "Nhiều người mua xe bán tải để sử dụng như xe cá nhân, và nhà của họ lại nằm trong khu vực nội đô. Nếu áp dụng lệnh hạn chế như đối với xe tải, chẳng lẽ chúng tôi phải chờ đến đêm muộn mới được lái xe về nhà?"
Người dùng xe bán tải cũng chỉ ra sự bất cập khi họ đang phải đóng thuế trước bạ và phí biển số ở mức tiệm cận với xe du lịch, nhưng lại bị giới hạn niên hạn sử dụng 25 năm và giờ đây phải chịu cảnh cấm đường, cấm giờ như xe tải. Một số ý kiến đề xuất cơ quan chức năng nên xem xét cấm dựa trên "tác động thực tế" lên hạ tầng giao thông và tiêu chuẩn khí thải, thay vì chỉ cấm dựa trên "loại xe".
Chuyên gia đề xuất cần xem xét lại cách phân loại xe bán tải
Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam (VATA), cần nhìn nhận rằng xe bán tải hiện nay chủ yếu phục vụ các hoạt động dân sinh. Người tiêu dùng mua dòng xe này phần lớn xuất phát từ nhu cầu sử dụng "kép": vừa để làm phương tiện đi lại cá nhân, phục vụ gia đình, đi du lịch, vừa kết hợp không gian để chở hành lý, xe đạp hoặc các loại đồ đạc cồng kềnh.
Ông Quyền nhấn mạnh: "Dòng xe này thực tế không tham gia nhiều vào các hoạt động kinh doanh vận tải hàng hóa chuyên nghiệp. Nếu chúng ta điều chỉnh quy phạm pháp luật và quản lý xe bán tải như một chiếc xe tải thông thường, điều này chắc chắn sẽ dẫn đến những hạn chế trong việc sử dụng xe của người dân. Sự bất tiện này sẽ tác động trực tiếp và làm suy giảm nhu cầu mua sắm cũng như sức mua chung của thị trường ô tô."
Sở Xây dựng Hà Nội giải thích chi tiết về phân loại xe
Ông Phạm Huy Khang, Phó phòng Quản lý Kết cấu Hạ tầng Giao thông thuộc Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết Thông tư 53/2024 của Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng) quy định về phân loại phương tiện giao thông đường bộ. Cụ thể, tại phụ lục I có quy định về ô tô chở người, bao gồm ô tô con pick-up; còn tại phụ lục IV quy định về ô tô tải thông dụng, gồm ô tô tải pick-up cabin đơn và ô tô tải pick-up cabin kép.
Theo ông Khang, căn cứ vào các quy định này, xe bán tải (pick-up) được phân thành các nhóm khác nhau. Người sử dụng có thể dựa vào thông tin trên giấy đăng kiểm để xác định phương tiện của mình thuộc loại ô tô con pick-up hay ô tô tải pick-up cabin đơn, cabin kép.
Đối chiếu với Quyết định 01/2026 của UBND TP.Hà Nội, dòng ô tô con pick-up được xếp vào nhóm ô tô con, do đó không thuộc diện điều chỉnh của quy định hạn chế đối với xe tải. Trong khi đó, các dòng ô tô tải pick-up cabin đơn và cabin kép được phân loại là xe tải thông dụng, nên chịu sự điều chỉnh của quyết định này.
Hình phạt và thực trạng thực thi quy định
Theo quy định của Nghị định 168/2024, việc đi vào đường cấm sẽ khiến chủ ô tô bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng, và mức phạt có thể tăng lên từ 20 đến 22 triệu đồng nếu hành vi này gây tai nạn giao thông. Tuy nhiên, ghi nhận thực tế trong thời gian qua, lực lượng Cảnh sát Giao thông Hà Nội chưa tiến hành xử phạt các dòng xe bán tải vào nội đô.
Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết đang phối hợp với Công an Hà Nội, Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) và các hãng xe để thu thập số liệu, ghi nhận phản hồi và đánh giá thêm tác động của Quyết định 01/2026 đến việc lưu thông của xe bán tải trên địa bàn thành phố. Trung bình mỗi năm, Hà Nội có khoảng 1.000 xe bán tải, bao gồm cả pick-up cabin đơn lẫn cabin kép đăng ký ra biển số.
