Sau sáp nhập, tỉnh Gia Lai sở hữu lợi thế giao thông hiếm có khi hội tụ đầy đủ hệ thống đa phương thức: đường bộ với cao tốc Bắc – Nam, Quốc lộ 1, 19, 14; đường sắt Bắc – Nam; hai cảng hàng không Phù Cát và Pleiku; cùng hệ thống cảng biển và trung tâm logistics đang được đầu tư quy mô lớn.
Nhận thức rõ lợi thế chỉ nằm trên giấy nếu thiếu đầu tư thực chất, tỉnh Gia Lai đã triển khai hàng loạt dự án giao thông liên vùng, nổi bật là cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, tuyến kết nối từ cao tốc Bắc – Nam xuống Khu công nghiệp Phù Mỹ, cảng nước sâu Phù Mỹ, và tuyến từ Quốc lộ 1 ra đường ven biển ĐT.639 kết nối cảng Đề Gi.
Hạ tầng giao thông là khâu đột phá
Cao tốc Bắc - Nam qua địa bàn tỉnh Gia Lai chính thức vận hành, tạo thuận lợi lớn trong di chuyển. Tại buổi làm việc với Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội ngày 13/5, ông Nguyễn Tuấn Thanh, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh: "Tỉnh xác định lấy hạ tầng giao thông làm khâu đột phá. Các dự án đang triển khai nhằm kết nối vùng nguyên liệu nông sản phía Tây với các cảng biển phía Đông, vừa phục vụ xuất khẩu, vừa giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp."
Cũng tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh kiến nghị Thủ tướng xem xét bổ sung tuyến cao tốc Pleiku – Lệ Thanh vào quy hoạch mạng lưới đường bộ cao tốc quốc gia. Đồng thời, kiến nghị Trung ương bố trí vốn năm 2026 triển khai dự án cao tốc Quy Nhơn – Pleiku đảm bảo tiến độ. UBND tỉnh Gia Lai cũng thông tin đang phối hợp với Bộ Xây dựng nghiên cứu quy hoạch đường sắt đô thị gồm 7 tuyến, tổng chiều dài khoảng 142 km, tổng vốn dự kiến 9,6 tỷ USD.
Đường lớn kiến tạo không gian phát triển mới
Về hàng không, dự án đường cất hạ cánh sân bay Phù Cát nằm trong lộ trình nâng cấp thành sân bay quốc tế đang được triển khai, dự kiến tháng 7/2026 sẽ bay hiệu chuẩn. Đồng thời, nâng công suất cảng hàng không Pleiku lên 4 triệu hành khách/năm.
Đối với cảng biển và dịch vụ logistics, tỉnh dự kiến đầu tư cảng Phù Mỹ giai đoạn 1 hoàn thành năm 2028, gồm 2 cầu cảng hàng tổng hợp-container, 1 cầu cảng hàng lỏng, khí, tiếp nhận tàu tải trọng đến 150.000 tấn, công suất 6,45-8,25 triệu tấn/năm. Khi vận hành, cảng sẽ kết nối trực tiếp với Khu công nghiệp Phù Mỹ, hình thành hạt nhân của cụm công nghiệp – cảng – thương mại tự do ở phía Đông tỉnh.
Ông Lưu Nhất Phong, Giám đốc Ban Quản lý dự án các công trình giao thông và dân dụng tỉnh Gia Lai, cho biết trong năm 2025 sẽ triển khai cùng lúc 4 dự án: cao tốc Quy Nhơn – Pleiku, đường cất hạ cánh số 2 Cảng hàng không Phù Cát, tuyến kết nối từ cao tốc Bắc – Nam về Khu công nghiệp Phù Mỹ và Bến cảng Phù Mỹ, tuyến từ Quốc lộ 1 đến đường ven biển ĐT.639 kết nối cảng Đề Gi. Sang năm 2026, thêm 3 dự án sẽ khởi công: đường ven biển đoạn từ cầu Thiện Chánh đi Quảng Ngãi; mở rộng nút giao ngã 5 Đống Đa – Hoa Lư; và tuyến kết nối cao tốc Bắc – Nam đến Khu công nghiệp Hoài Mỹ.
Đáng chú ý, tuyến đường kết nối từ cao tốc Bắc – Nam về Khu công nghiệp Phù Mỹ dài 16,4 km, tổng vốn hơn 2.114 tỷ đồng, mặt đường rộng 22 m với 4 làn cơ giới và 2 làn thô sơ. Dự án khởi công ngày 19/12/2025, khi hoàn thành sẽ là trục giao thông tỉnh lộ chiến lược cho vùng công nghiệp – cảng phía Đông.
Giao thông mở đường phát triển
Những con đường mở ra, kết nối hình thành không gian phát triển mới cho địa phương. Sự thuận lợi về hạ tầng giao thông mang lại lợi ích trực tiếp cho nhiều doanh nghiệp ở các lĩnh vực khác nhau. Chẳng hạn, với doanh nghiệp xuất khẩu nông sản, đường lớn mở ra đồng nghĩa với chi phí giảm xuống.
Ông Nguyễn Văn Thành, đại diện một doanh nghiệp xuất khẩu cà phê ở khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai, cho biết hiện nay doanh nghiệp phải đưa hàng vào các cảng lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh với chi phí cao. Vì vậy, sự hình thành cảng nước sâu Phù Mỹ và cao tốc Quy Nhơn - Pleiku sẽ giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn, tăng cơ hội phát triển.
Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku đang triển khai, dự kiến đưa vào hoạt động năm 2029, mở ra cơ hội phát triển cho vùng phía Tây tỉnh. Trong khi đó, với ngành du lịch, định hướng phát triển hạ tầng giao thông được tính toán theo hướng ưu tiên kết nối hàng không.
Ông Trần Sơn Tùng, Giám đốc Công ty TNHH Kinh doanh Vận tải Sơn Tùng – đơn vị khai thác tour du thuyền cao cấp tại biển Quy Nhơn, cho biết doanh nghiệp tập trung vào phân khúc khách quốc tế, đặc biệt là du khách Nga. Theo ông, yếu tố then chốt để thúc đẩy du lịch cao cấp là các đường bay thẳng đến địa phương. "Tỉnh đang đầu tư nâng cấp sân bay Phù Cát thành sân bay quốc tế. Tôi kỳ vọng sẽ sớm có các chuyến bay charter đưa khách trực tiếp về Quy Nhơn. Đây mới thực sự là đòn bẩy cho du lịch cao cấp phát triển", ông Tùng chia sẻ.
Không chỉ tác động tới doanh nghiệp, việc triển khai các dự án giao thông trọng điểm bắt đầu cho thấy tác động tích cực tại các địa phương. Ông Võ Văn Tài, Chủ tịch UBND xã Đề Gi, đánh giá tuyến đường nối từ Quốc lộ 1 với đường ven biển ĐT.639 và cảng Đề Gi không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển đến sân bay Phù Cát và Quốc lộ 1 mà còn tăng khả năng lưu thông xung quanh vùng. "Tuyến đường này đưa vào khai thác sẽ tạo ra không gian phát triển mới khi hình thành thêm các quỹ đất mới xung quanh đường. Đây là cơ sở thu hút đầu tư vào du lịch và dịch vụ biển, lĩnh vực tiềm năng của xã", ông Tài nói.
Tương tự, lãnh đạo xã Phù Mỹ Đông nhìn nhận tuyến đường kết nối từ cao tốc Bắc – Nam xuống Khu công nghiệp Phù Mỹ không đơn thuần là đường vận chuyển hàng hóa mà là trục kết nối lan tỏa cho công nghiệp, thương mại, logistics. Cùng với sự hình thành con đường sẽ tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, gắn với yêu cầu đảm bảo an ninh quốc phòng.
Hạ tầng giao thông giúp định hình lại bản đồ du lịch
Hạ tầng giao thông không chỉ phục vụ đi lại mà còn định hình lại không gian du lịch của tỉnh Gia Lai. Khi sân bay Phù Cát đạt chuẩn quốc tế, Gia Lai có thể chuyển từ "điểm đến khu vực" thành cửa ngõ du lịch quốc tế của vùng Nam Trung bộ - Tây Nguyên, mở rộng thị trường khách quốc tế bằng cách khai thác các đường bay đến thị trường mục tiêu như Đông Bắc Á, Đông Nam Á, Nga, Ấn Độ,... và thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào sản phẩm du lịch cao cấp.
Cùng với đó, khi tuyến cao tốc phía Đông hoàn thiện sẽ góp phần tăng mạnh lượng khách tự lái từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Tây Nguyên; kết nối nhanh giữa biển – núi – cao nguyên; hình thành các tour liên hoàn đa điểm đến; tăng tính an toàn và trải nghiệm cho du khách; tạo cơ sở phát triển các loại hình du lịch cuối tuần, du lịch caravan, các chuỗi dịch vụ dừng nghỉ, logistics và thương mại du lịch.
Bà Đỗ Thị Diệu Hạnh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh: "Hình thành trung tâm du lịch biển – cao nguyên đặc sắc theo mô hình 'Một hành trình – đa trải nghiệm: biển - cao nguyên gắn kết văn hóa bản địa và nghỉ dưỡng chất lượng cao'. Tăng sức cạnh tranh với các trung tâm du lịch lớn, nhất là ở các phân khúc du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng sinh thái, du lịch văn hóa bản địa, du lịch thể thao biển và mạo hiểm. Tạo động lực phát triển kinh tế địa phương, thúc đẩy sự phát triển của các ngành liên quan như thương mại, vận tải, dịch vụ, nông nghiệp, việc làm và sinh kế cộng đồng."
