Biến động giá xăng dầu gây sóng gió cho ngành xây dựng đường bộ
Cục Đường bộ Việt Nam vừa gửi báo cáo chi tiết đến Bộ Xây dựng, phản ánh những tác động sâu sắc của biến động giá xăng dầu đối với các dự án đầu tư xây dựng và công tác bảo trì đường bộ dự kiến trong năm 2026. Tình hình này đang đặt ra những thách thức lớn về chi phí và tiến độ thi công.
Giá nhiên liệu tăng mạnh kéo theo hệ lụy nghiêm trọng
Theo Cục Đường bộ, diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, đặc biệt là xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, đã khiến giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ trong nước. Từ đầu tháng 3 đến nay, giá xăng trong nước đã tăng khoảng 15%, trong khi dầu diesel tăng mạnh tới 70%.
Đáng chú ý, giá nhựa đường - vật liệu then chốt trong thi công bê tông nhựa mặt đường - đã tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng 2. Cục Đường bộ nhận định, nếu xung đột tiếp tục kéo dài, giá dầu thô có thể duy trì ở mức 100 - 120 USD/thùng, kéo theo nguy cơ giá nhiên liệu và vật liệu tiếp tục neo ở mức cao.
Nguồn cung nhựa đường bị gián đoạn, nhà thầu lao đao
Bên cạnh đó, nguồn cung nhựa đường có dấu hiệu gián đoạn do phụ thuộc vào nhập khẩu, với các đơn vị cung cấp thông báo hạn chế sản lượng cung ứng ra thị trường. Điều này gây khó khăn lớn cho các nhà thầu trong việc đảm bảo vật liệu phục vụ thi công, đặc biệt là các hạng mục bê tông nhựa vốn chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị xây dựng công trình đường bộ.
Đối với các dự án đầu tư công do Cục Đường bộ Việt Nam làm chủ đầu tư, việc biến động giá nhiên liệu và vật liệu đã làm gia tăng đáng kể chi phí thực hiện. Ví dụ, tại dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 14E đoạn Km15+270 - Km89+700, tỉnh Quảng Nam, chi phí gói thầu thi công bê tông nhựa mặt đường tăng khoảng 25% do tác động của giá cả.
Chi phí bảo trì đường bộ có thể tăng gần 1.000 tỷ đồng
Đối với các dự án bảo trì đường bộ thuộc kế hoạch năm 2026, tác động của biến động giá xăng dầu càng thể hiện rõ nét hơn. Các Khu quản lý đường bộ đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu đối với 89/119 gói thầu và đang tiến hành ký kết hợp đồng, với tất cả các gói thầu đều áp dụng đơn giá cố định.
Qua rà soát sơ bộ, nếu cập nhật theo mặt bằng giá đầu tháng 4, tổng chi phí các gói thầu bảo trì đường bộ ước tính tăng khoảng 946 tỉ đồng, tương đương mức tăng 28,7% (từ 3.294 tỉ đồng lên 4.240 tỉ đồng). Do các dự án bảo trì chủ yếu là sửa chữa thảm bê tông nhựa mặt đường, nên chịu tác động trực tiếp và mạnh mẽ từ biến động giá xăng dầu và nhựa đường.
Nhà thầu trì hoãn thi công, tiến độ bị đe dọa
Đáng chú ý, đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, nếu tiếp tục triển khai thi công, các nhà thầu sẽ chịu thiệt hại lớn do chi phí tăng cao. Thực tế đã xuất hiện tình trạng một số nhà thầu trì hoãn triển khai, dẫn đến nguy cơ kéo dài thời gian thi công, ảnh hưởng đến an toàn giao thông và an toàn công trình, đồng thời không bảo đảm tiến độ giải ngân vốn được giao trong năm nay.
Cục Đường bộ đề xuất giải pháp và kiến nghị pháp lý
Trước tình hình đó, Cục Đường bộ đã triển khai một số giải pháp nhằm giảm thiểu tác động. Đối với các gói thầu đã ký hợp đồng, các chủ đầu tư tổ chức làm việc với nhà thầu để chia sẻ khó khăn, đồng thời điều chỉnh kế hoạch thi công theo hướng ưu tiên các hạng mục ít chịu ảnh hưởng của biến động giá nhiên liệu như hệ thống an toàn giao thông, thoát nước.
Tuy nhiên, quá trình triển khai đang gặp vướng mắc lớn về mặt pháp lý, đặc biệt là đối với việc điều chỉnh hợp đồng đơn giá cố định. Các quy định hiện hành giữa luật Xây dựng, luật Đấu thầu và các nghị định liên quan còn thiếu thống nhất, chưa có hướng dẫn cụ thể trong trường hợp biến động giá nhiên liệu, vật liệu.
Từ thực tiễn nêu trên, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét, báo cáo Chính phủ và Quốc hội nghiên cứu tác động của biến động giá xăng dầu đối với lĩnh vực xây dựng và bảo trì đường bộ. Đồng thời, cần sớm hoàn thiện, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để tạo cơ sở cho việc điều chỉnh hợp đồng, góp phần bảo đảm tiến độ, chất lượng và hiệu quả các dự án giao thông trong bối cảnh nhiều biến động hiện nay.
