Viện Kinh tế xây dựng cho biết, mức tăng giá nhiên liệu đang tiếp tục tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của nhiều loại vật liệu xây dựng. So với tháng 4 năm 2025, giá xi măng tăng gần 2,4%, giá cát tăng gần 1,7%, giá đá tăng 2,75%.
Áp lực từ giá nhiên liệu và mặt bằng
Theo đánh giá, giá nhiên liệu bình quân tăng và đạt mức 100% so với đầu năm 2026, khiến các công trình giao thông bị ảnh hưởng nhiều nhất, với dự toán chi phí xây dựng có thể tăng hơn 14%. Việc giá nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu xây dựng chủ yếu như cát, đá, nhựa đường, thép tăng cao, nếu không có giải pháp khắc phục, sẽ làm cho các dự án đầu tư công và đầu tư tư bị đình trệ, ảnh hưởng đến tăng trưởng GDP.
Sức ép từ giá vật liệu, giá xăng dầu, mặt bằng và thiếu nhân công tại các dự án hạ tầng trọng điểm phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc không chỉ phát sinh chi phí rất lớn mà còn gây áp lực về tiến độ. Nhiều dự án giao thông khác cũng trong tình cảnh tương tự. Tuy nhiên, các nhà thầu đều khẳng định vẫn tiếp tục tăng cường nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ.
Nhà thầu chấp nhận giá cao để giữ tiến độ
Đại diện nhà thầu tại dự án đường bộ cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn cho biết, giá một số loại vật liệu chủ yếu như cát, đá tại khu vực thi công dự án tăng khoảng 20% so với giá dự toán. Dù vậy, nhà thầu vẫn chấp nhận mua giá cao, tăng cường nhân lực, thiết bị để đẩy nhanh tiến độ.
Ông Đàm Xuân Toan, Phó tổng giám đốc Công ty CP Tập đoàn Cienco 4, một trong hai liên danh nhà thầu đang thi công gói thầu cải tạo nâng cấp QL14B Đà Nẵng, cho biết dự án gặp sức ép rất lớn về tiến độ do áp lực giá nhiên vật liệu cũng như chậm giải phóng mặt bằng. Ông Toan nêu rõ: "Đặc biệt, vật giá các loại đã lên cao quá mức, giá thị trường các loại vật tư, vật liệu cao hơn nhiều lần so với hợp đồng". Tuy nhiên, nhà thầu khẳng định vẫn tập kết các loại vật liệu sẵn sàng trên công trường để chờ công tác mặt bằng được hoàn tất bàn giao vào cuối tháng 5 này.
Trước đó, Sở Xây dựng TP. Đà Nẵng đã yêu cầu hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng dứt điểm trước ngày 30 tháng 5, đồng thời nhà thầu phải có giải pháp để đảm bảo tiến độ và phấn đấu hoàn thành dự án trước ngày 30 tháng 8.
Cơ chế gỡ khó cho nhà thầu
Khẳng định cam kết thực hiện đúng tiến độ theo yêu cầu, đại diện nhà thầu cho biết đã tăng cường thi công tăng ca ngày đêm, làm việc cả ngày nghỉ lễ. Tuy nhiên, bên cạnh áp lực giá vật liệu, dự án đang phải đối mặt với nhiều khó khăn do công tác giải phóng mặt bằng không đồng bộ. Nhiều chướng ngại từ nhà dân đến các tiện ích ngầm, nổi như cột điện, đường ống nước, cùng nhiều vị trí kết nối đường ngang chưa được phê duyệt điều chỉnh thiết kế.
Ông Toan cho hay: "Làm tới đâu điều chỉnh tới đó khiến công việc thi công không thể liền mạch, công trường bị chia cắt manh mún, kéo dài thời gian". Việc chậm giải phóng mặt bằng cũng khiến các nhà thầu gặp khó trong việc duy trì hệ thống điều hành và nhân lực trong thời gian quá dài, trong khi khối lượng công việc thực hiện được rất nhỏ. Nếu mặt bằng vẫn tiếp tục chậm trễ, tiến độ dự án có nguy cơ bị ảnh hưởng rất lớn.
Để gỡ khó về giá vật liệu cho các nhà thầu, Viện Kinh tế xây dựng đề xuất thực hiện hướng dẫn áp dụng cơ chế điều chỉnh dự án, điều chỉnh hợp đồng xây dựng khi hoàn cảnh thay đổi cơ bản trong hoạt động xây dựng theo quy định của Luật Xây dựng. Đặc biệt, với các gói thầu thực hiện theo hình thức hợp đồng trọn gói hoặc hợp đồng theo đơn giá cố định.
