Xung đột Trung Đông đẩy giá nhiên liệu bay tăng mạnh, Cục Hàng không đề xuất phụ thu tạm thời
Theo báo cáo mới nhất từ Cục Hàng không Việt Nam, xung đột quân sự leo thang tại khu vực Trung Đông, diễn ra từ ngày 28/2, đã gây ra những biến động mạnh mẽ trên thị trường nhiên liệu hàng không toàn cầu. Giá nhiên liệu Jet A-1 tại khu vực châu Á đã chứng kiến mức tăng kỷ lục trong nhiều năm trở lại đây, với mức tăng hơn 100% chỉ trong vòng hai tuần, vượt ngưỡng 200 USD/thùng. Hiện tại, giá Jet A-1 vẫn đang duy trì ở vùng đỉnh cao và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục tạo áp lực nặng nề lên hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam.
Đề xuất phụ thu nhiênên liệu: Giải pháp cấp bách và linh hoạt
Căn cứ vào tình hình thực tế về biến động giá nhiên liệu, Cục Hàng không Việt Nam nhận định rằng việc triển khai cơ chế phụ thu nhiên liệu là một giải pháp cấp bách, linh hoạt và mang tính tạm thời. Mục tiêu chính của biện pháp này là nhằm ứng phó kịp thời với những biến động bất lợi của giá nhiên liệu, giúp các hãng hàng không chia sẻ gánh nặng chi phí với người tiêu dùng.
Trên cơ sở tham khảo mô hình từ Nhật Bản và điều chỉnh các chỉ số phù hợp với tình hình thực tế về chi phí khai thác, cũng như lấy ý kiến từ các hãng bay Việt Nam, Cục Hàng không đã đưa ra đề xuất cụ thể. Theo đó, phụ thu nhiên liệu sẽ được áp dụng khi mức giá dầu Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng trở lên, với bước giá các bậc phụ thu là 10 USD/thùng.
Chi tiết tính toán và ví dụ minh họa
Cục Hàng không Việt Nam đã tính toán chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi hành khách tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa, dựa trên cự ly vận chuyển. Từ đó, cơ quan này xác định mức chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách, so với mức giá dầu Jet A-1 cơ sở là 90 USD/thùng. Đây là mức giá trung bình trong hai năm gần đây và cũng là ngưỡng mà các hãng hàng không có thể cân đối hoạt động sản xuất kinh doanh.
Thời gian áp dụng phụ thu được đề xuất là 3 tháng, áp dụng cho dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản. Mục đích của việc này là chia sẻ gánh nặng chi phí phát sinh tăng thêm do biến động giá nhiên liệu giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng theo tỷ lệ 50%-50%, thể hiện sự bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Để minh họa cụ thể, Cục Hàng không đã dẫn chứng ví dụ từ chặng bay Nhật Bản-Hàn Quốc, với thời gian bay khoảng 2 giờ. Tại khung nhiên liệu 180 USD/thùng, mức phụ thu là 55 USD/chặng, trong khi ở khung 90 USD/thùng, mức phụ thu là 15 USD, tạo ra chênh lệch 40 USD/chặng, tương đương khoảng 1,1 triệu đồng. Trong khi đó, theo kiến nghị của Cục Hàng không, chặng bay Hà Nội-TPHCM – chặng bay đông khách nhất tại Việt Nam với tổng giờ bay tương đương – có mức phụ thu đề xuất là 311.000 đồng/chặng.
Ưu điểm và hạn chế của biện pháp phụ thu
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá rằng việc phụ thu nhiên liệu có nhiều ưu điểm, bao gồm tính linh hoạt cao và khả năng áp dụng nhanh chóng sau khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận. Giải pháp này phù hợp với tính chất biến động ngắn hạn của giá Jet A-1, mang tính tạm thời và có thể điều chỉnh hoặc bãi bỏ theo diễn biến thị trường, qua đó hạn chế tác động dài hạn đến mặt bằng giá chung.
Phụ thu nhiên liệu được xem là một biện pháp tình thế, có khả năng giảm áp lực phản ứng từ dư luận so với việc điều chỉnh tăng giá trần trực tiếp. Bên cạnh đó, với thời gian áp dụng ngắn (khoảng 3 tháng), tác động đến chỉ số tiêu dùng (CPI) bình quân năm sẽ được giảm thiểu, đồng thời tác động lan tỏa gián tiếp đến các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác cũng sẽ hạn chế và không mang tính hệ thống.
"Vì vậy, có cơ sở để nhận định rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa không gây áp lực đáng kể lên mặt bằng giá tiêu dùng," báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam nêu rõ.
Khuyến nghị và hành lang pháp lý
Tuy nhiên, Cục Hàng không cũng thừa nhận rằng hiện tại, việc phụ thu nhiên liệu bay vẫn chưa có hành lang pháp lý rõ ràng. Trong trường hợp cần giải quyết các vấn đề cấp bách và quan trọng, cần thực hiện các thủ tục báo cáo cấp có thẩm quyền một cách kịp thời.
Nhằm tiếp tục hỗ trợ hoạt động vận tải hàng không trước những diễn biến bất lợi từ giá nhiên liệu Jet A-1, Cục Hàng không Việt Nam đã kiến nghị cấp có thẩm quyền ban hành Nghị quyết cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vận chuyển hành khách hàng không nội địa (ngoài mức giá tối đa quy định). Đồng thời, cơ quan này đề xuất giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan để hướng dẫn, tổ chức triển khai thực hiện, đảm bảo nguyên tắc công khai, minh bạch và phù hợp với diễn biến chi phí nhiên liệu thực tế.
Ngoài ra, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm tính hiệu lực, hiệu quả của chính sách, đồng thời duy trì sự hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Theo thông tin từ An Nam, các đề xuất này đang được xem xét kỹ lưỡng trong bối cảnh giá nhiên liệu tiếp tục biến động phức tạp.
