Dân bản bên sông Mã khốn khó 8 năm vì mất cầu, trông chờ vào con đò nhỏ
Giữa những ngày tháng Tư, dòng sông Mã chảy qua xã Phú Xuân, tỉnh Thanh Hóa hiện lên phẳng lặng một cách đầy mê hoặc. Mặt nước lấp loáng phản chiếu ánh nắng chan hòa, dưới sông là đàn trâu đang thong dong tắm mát. Thế nhưng, phía sau khung cảnh yên bình ấy là một câu chuyện đầy nhọc nhằn về cuộc mưu sinh của hàng trăm hộ dân sinh sống bên kia bờ sông.
Con đò nhỏ và hành trình vượt sông đầy gian nan
Từ con dốc bê tông nhỏ nối Quốc lộ 15 xuống bến đò Phú Xuân, từng tốp người dân lặng lẽ dắt theo xe máy, xe đạp chờ đợi để được qua sông. Dòng nước hiền hòa là thế, nhưng cũng chính nó đã chia cắt hơn 200 hộ dân ở các bản Phé, Mí, Bá, Vui suốt 8 năm trời, kể từ khi cây cầu treo bị lũ cuốn trôi vào năm 2018.
Bến đò Phú Xuân chính là nơi người dân các bản Phé, Mí, Bá phải phụ thuộc vào mỗi ngày để di chuyển qua sông. Những chuyến đò đơn sơ nhưng cần mẫn đã chở hàng trăm lượt khách, phục vụ nhu cầu đi lại thiết yếu của người dân.
Bên kia bờ, bà Hà Thị Ly (60 tuổi) lại nổ máy và điều khiển chiếc thuyền của mình quay vào bến. Con đò nhỏ này đã trở thành phương tiện không thể thiếu, chở khách qua lại hàng trăm chuyến trong một ngày. Tại khúc sông này, hiện có 2 con thuyền đang hoạt động để chở dân bản qua sông, chúng đã trở thành cầu nối duy nhất giữa những bản làng với trung tâm xã.
"Nước nhìn êm đềm vậy thôi, chứ thực ra sâu lắm. Nhất là vào những lúc thủy điện xả lũ, nếu không có thuyền thì coi như chúng tôi bị cô lập hoàn toàn", bà Ly chia sẻ với giọng đầy trải nghiệm.
Cuộc sống bấp bênh và những hệ lụy kéo dài
Công việc lái đò của bà Ly bắt đầu từ năm 2018, khi cây cầu treo bản Pan bị lũ phá hỏng. Ban đầu, đây chỉ được xem là giải pháp tạm thời, nhưng rồi nó cứ kéo dài hết năm này sang năm khác. Chiếc thuyền nhỏ do xã cấp không đủ sức chở người, vợ chồng bà đã phải vay mượn đến 90 triệu đồng để đóng một chiếc thuyền lớn hơn, gồng mình duy trì việc đưa đón cả bản.
"Ngày nào cũng phải chạy, chỉ khi nào hết người mới dám nghỉ. Đêm hôm nếu ai đó ốm đau hay có việc gấp là họ gọi, mình lại phải dậy ngay. Mùa mưa lũ thì nguy hiểm vô cùng, nước dâng cao và chảy xiết lắm", bà tâm sự.
Việc thiếu vắng một cây cầu đã khiến cuộc sống của người dân trở nên khó khăn trăm bề. Mỗi lượt qua sông có giá 10.000 đồng, và khi nước lớn, giá có thể tăng lên 20.000–30.000 đồng. Khoản tiền tưởng chừng nhỏ bé này lại trở thành gánh nặng không hề nhẹ đối với nhiều gia đình.
Chị Huyến (42 tuổi, bản Bá) cho biết có những ngày chị phải đi 3-4 chuyến, chi phí đội lên đáng kể. "Không có cầu thì khổ trăm đường. Có hôm không có tiền thì đành ở nhà, không dám qua sông", chị nói với vẻ chua xót.
Những tác động sâu sắc đến kinh tế và xã hội
Trưởng bản Bá, ông Hà Văn Hậu cho biết, bản hiện có 67 hộ với gần 300 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mường, Thái. Sinh kế của họ dựa vào trồng trọt, chăn nuôi và lao động tự do. Tuy nhiên, việc không có cầu qua sông đã kìm hãm đời sống người dân trong nhiều năm qua.
"Cùng một loại nông sản, nhưng bên này sông bán rẻ hơn hẳn vì chi phí vận chuyển cao, thương lái ngại vào. Muốn làm nhà, phải chở từng bao xi măng, viên gạch qua đò, giá cả đội lên gấp hai, thậm chí gấp ba lần", ông Hậu giải thích.
Theo vị trưởng bản, vào mùa mưa lũ, khó khăn càng chồng chất khi nước sông dâng cao và chảy xiết, các bản gần như bị cô lập hoàn toàn. "Những lúc đó coi như mọi thứ đều 'đóng băng'. Trẻ con phải nghỉ học vì không qua sông được, người ốm đau hay phụ nữ sinh nở cần đi viện thì rất nguy hiểm, tất cả đều trông chờ vào con đò nhỏ bé này", ông chia sẻ thêm.
Hy vọng mong manh từ phía chính quyền địa phương
Phó chủ tịch UBND xã Phú Xuân, ông Hà Văn Khuê cho biết, cây cầu treo bị lũ cuốn từ năm 2018 đến nay vẫn chưa được xây dựng lại. Điều này khiến hơn 200 hộ dân gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt và phát triển kinh tế. Theo ông Khuê, lẽ ra bà con nhân dân đã có cầu treo Phú Xuân để qua lại, dự án này thuộc trách nhiệm hoàn trả của thủy điện Hồi Xuân.
Tuy nhiên, hiện chủ đầu tư đang gặp khó khăn và chưa bố trí được nguồn vốn, chính quyền địa phương cũng lực bất tòng tâm. "Mong muốn lớn nhất của địa phương là sớm có cầu để người dân đi lại thuận lợi, từng bước thoát nghèo", ông nói với niềm hy vọng đầy day dứt.
Giữa dòng sông Mã hiền hòa, cuộc sống của hàng trăm hộ dân vẫn đang bấp bênh từng ngày. Họ vẫn trông chờ vào một cây cầu mới, một tương lai tươi sáng hơn, nơi những chuyến đò nhỏ không còn là lựa chọn duy nhất cho hành trình vượt sông đầy gian nan.
