Theo Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng), thời gian qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng và Nhà nước, công tác bảo đảm trật tự an toàn giao thông đã đạt nhiều kết quả tích cực, tai nạn giao thông giảm trên cả ba tiêu chí. Tuy nhiên, tình hình tai nạn đường sắt vẫn diễn biến phức tạp, đặc biệt tại các đô thị lớn như Hà Nội và dọc các quốc lộ trọng điểm qua Hưng Yên, Ninh Bình.
Diễn biến phức tạp và nhiều bất cập
Trong gần bốn tháng đầu năm 2026, cả nước xảy ra 65 vụ tai nạn đường sắt, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Đáng chú ý, có tới 80% số vụ tai nạn đường sắt bắt nguồn từ những bất cập của đường ngang dân sinh, lối mở tự phát và hành vi của người điều khiển phương tiện không quan sát, cố tình vượt cần chắn khi đèn đỏ đã bật sáng.
Phần lớn các tuyến đường sắt nước ta hiện chạy song song với đường bộ, đi qua nhiều khu đô thị đông dân cư, trong khi không phải đường ngang nào cũng có người gác chắn. Bên cạnh đó, quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương, đặc biệt là việc xác định hành lang bảo vệ an toàn giao thông đường sắt chưa được thực hiện đầy đủ, toàn diện. Một số địa phương buông lỏng quản lý, các dự án giao thông đường bộ chậm tiến độ kéo dài dẫn đến tình trạng lấn chiếm hành lang an toàn đường sắt.
Ý kiến chuyên gia
Chuyên gia giao thông Phạm Nguyễn Chiến cho biết, trên toàn hệ thống đường sắt, đặc biệt là khu vực Đồng bằng Bắc Bộ, vẫn còn quá nhiều điểm giao cắt đồng mức giữa đường sắt và đường bộ. Để giảm thiểu các giao cắt này, các địa phương cần đầu tư xây dựng hầm chui hoặc cầu vượt nhằm tạo giao cắt khác mức, nâng cao an toàn giao thông.
Đồng quan điểm, ông Đặng Hồng Bắc, Phó Trưởng ban An ninh, An toàn giao thông đường sắt (Tổng công ty Đường sắt Việt Nam), kiến nghị: “Thực tế cho thấy, người đi đường không chỉ không chấp hành tín hiệu khi tàu đi qua mà còn hành hung nhân viên gác chắn. Sự việc nghiêm trọng này cần có chế tài xử lý mạnh tay”.
Tăng giải pháp, nâng trách nhiệm
Gần đây, Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội đã thống nhất chủ trương giảm tần suất tàu khách, dừng chạy tàu hàng từ ga Gia Lâm về ga Hà Nội. Toàn bộ tàu hàng từ phía nam đi phía bắc và ngược lại sẽ đi vòng theo tuyến đường sắt phía tây, đoạn Bắc Hồng - Văn Điển. Trước đó, hai bên đã bàn về chủ trương bàn giao hạ tầng phục vụ cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực nội đô lịch sử, gắn với thiết kế các nút giao của dự án tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình - Thủ đô và tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng. Đây là những bước đi chiến lược nhằm phát triển hệ thống đường sắt khu vực Đồng bằng sông Hồng và các tỉnh vùng núi phía bắc.
Hiện nay, các tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình đang triển khai Chỉ thị số 22/CT-TTg ngày 18/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường giải pháp bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường sắt. Các tỉnh kết hợp tuyên truyền, phổ biến nội dung Luật Đường sắt năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành, tập trung hướng dẫn kỹ năng tham gia giao thông, chấp hành quy tắc qua đường ngang giao với đường sắt; nâng cao vai trò, trách nhiệm và đẩy mạnh phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và chính quyền địa phương, nhất là UBND các xã, phường có đường sắt đi qua.
Giải pháp đồng bộ
Để bảo đảm an toàn giao thông và phát triển ngành đường sắt, cần sự phối hợp tích cực của nhiều ngành, địa phương. Từ tổ chức tuyên truyền, kiểm tra việc chấp hành quy định an toàn đối với phương tiện đường sắt, đến cải thiện hạ tầng giao thông, xây dựng đường gom dân sinh, đầu tư hệ thống cảnh báo, rào chắn hiện đại.
Chuyên gia giao thông Bùi Danh Liên nhấn mạnh: Ngành cần nâng cao chất lượng sửa chữa, bảo trì kết cấu hạ tầng đường sắt. Đồng thời, ý thức chấp hành kỷ cương phải được nâng lên, bao gồm ý thức của lái tàu, nhân viên gác chắn và người tham gia giao thông.
Tổng công ty Đường sắt Việt Nam kiến nghị thời gian tới, cơ quan chức năng tích cực giải tỏa hàng quán chiếm dụng hành lang an toàn; phát quang cây cối che khuất tầm nhìn tại các điểm giao cắt; bổ sung biển báo cấm dừng, đỗ, cấm vượt; lắp đặt đèn tín hiệu tại các đường ngang có mật độ xe tải, xe container cao.
