Tại điểm thi Trường THCS Ngô Sĩ Liên (P. Tân Sơn Hòa, TP.HCM), thí sinh tự do Phan Thanh Huyền thừa nhận không biết Steve Jobs là ai, khiến em cảm thấy đề văn khó hiểu. Tương tự, một nữ sinh học tại Trung tâm GDNN-GDTX Tân Bình (P. Bảy Hiền, TP.HCM) cho biết: "Mình không hiểu đề nghị luận xã hội hỏi vấn đề gì, nên chỉ nêu ý chung chung, chẳng hạn như giới trẻ cần cố gắng học tập..."
Phản ứng từ giáo viên và chuyên gia
Ông Trần Thái, Hiệu trưởng kiêm giáo viên ngữ văn Trường Tiểu học và THCS Athena Đà Lạt (P. Xuân Hương, Đà Lạt, Lâm Đồng), nhận định phần viết đoạn văn nghị luận xã hội với câu hỏi "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?" là một cách đặt vấn đề khá thú vị. Tuy nhiên, ông băn khoăn việc đề thi sử dụng các nhân vật như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk làm ngữ cảnh có đang mặc định rằng mọi thí sinh đều có cùng mức độ tiếp cận thông tin và hiểu biết về những nhân vật này hay không.
"Nguyên tắc quan trọng của một kỳ thi quốc gia là bảo đảm tính công bằng trong tiếp cận. Điều cần được đánh giá là năng lực tư duy, lập luận và khả năng giải quyết vấn đề của thí sinh, chứ không phải vốn hiểu biết trước đó về một nhân vật nổi tiếng ngoài chương trình học. Nếu sử dụng những biểu tượng toàn cầu làm ngữ cảnh, đề thi nên cung cấp đủ thông tin để mọi học sinh đều có thể hiểu được bản chất vấn đề mà không bị bất lợi bởi điều kiện tiếp cận thông tin khác nhau", ông Trần Thái nói.
Thách thức lớn cho thí sinh
Thầy Võ Minh Nghĩa, Trường THPT Nguyễn Du (P. Diên Hồng, TP.HCM), cho rằng đề thi môn văn năm 2026 là một bước tiến của Bộ GD-ĐT khi tập trung vào thực lực, tri thức và quá trình rèn luyện của thí sinh, không đơn thuần là may rủi. Theo thầy Nghĩa, đề thi năm nay là thử thách lớn cho toàn bộ thí sinh, yêu cầu rất cao về tính ứng dụng và kỹ năng đọc hiểu từ văn bản nghị luận đến văn bản nghệ thuật.
Thạc sĩ Nguyễn Phước Bảo Khôi, giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, nhận xét trong phần viết bài nghị luận văn học, thí sinh không dễ xác định các ý nhỏ để triển khai hai luận điểm trung tâm (giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của bài thơ). Với mức phân hóa cao, điểm giỏi (trên 8 điểm) sẽ không nhiều như năm ngoái. Thí sinh có thể đạt mức điểm trung bình từ 6 đến 6,5 điểm.
Tranh luận về nhân vật được chọn
Một giảng viên đại học tại TP.HCM chia sẻ rằng cả Steve Jobs, Mark Zuckerberg và Elon Musk được nêu trong ngữ liệu đề thi "đều không thể được xem là nhà phát minh theo định nghĩa là nhà khoa học hay kỹ sư tạo ra những nguyên lý công nghệ mới. Thế giới biết đến họ với vai trò là giám đốc điều hành (CEO) và nhà đầu tư công nghệ - những cá nhân thấy được tiềm năng của công nghệ trước nhiều người khác và kết hợp công nghệ hiện có thành sản phẩm đột phá".
"Tôi không nói ba người nêu trên không quan trọng với thế giới, nhưng ảnh hưởng của họ chủ yếu nằm ở việc biến công nghệ thành hiện thực ở quy mô hàng triệu, hàng tỉ người dùng, từ đó mang lại lợi nhuận cực lớn. Trong khi đó, nhiều nhà khoa học, kỹ sư mà truyền thông ít chú ý hơn mới là những người tạo ra những đột phá kỹ thuật nền tảng phía sau các sản phẩm đó", vị giảng viên nhấn mạnh.
"Việc này không ổn với kỳ vọng tạo nên những 'Steve Jobs Việt Nam', bởi lẽ tiềm lực khoa học của quốc gia phải được xây dựng từ những nền móng chắc chắn ban đầu của khoa học cơ bản chứ không phải từ hào quang của những câu chuyện đầu tư làm giàu", giảng viên nêu quan điểm.
