Trong bối cảnh số lượng học sinh tăng nhanh nhưng trường lớp xây mới chỉ "nhỏ giọt", áp lực thi cử, đặc biệt là kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại các thành phố lớn như Hà Nội, ngày càng đè nặng lên học sinh. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định mục tiêu quan trọng nhất hiện nay là mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục, đòi hỏi hệ thống phải bảo đảm đủ trường lớp, giáo viên và cơ sở vật chất thiết yếu.
Hàng chục nghìn học sinh tăng, chỉ thêm vài trường học
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội suốt nhiều năm qua luôn tạo áp lực lớn, bởi các trường THPT công lập chỉ đủ chỗ cho khoảng hơn 60% số học sinh. Năm 2025, Hà Nội có gần 103.000 thí sinh dự thi, với 115 trường công lập và thêm 2 trường mới. Năm nay, số học sinh tốt nghiệp THCS khoảng 147.000 em, sau phân luồng có gần 124.000 em dự thi, tăng 20.000 em so với năm trước, nhưng chỉ có thêm 4 trường công lập.
Thạc sĩ Nguyễn Đình Sơn, chuyên gia tâm lý, Hội Tâm lý Giáo Dục Hà Nội, nhận định: "Muốn giảm áp lực tuyển sinh thì trước hết phải giải quyết bài toán trường lớp". Ông cho rằng áp lực không chỉ từ tâm lý phụ huynh mà từ thực tế số học sinh tăng nhanh trong khi cơ hội vào trường công còn hạn chế, khiến kỳ thi trở thành cuộc cạnh tranh căng thẳng, học sinh phải gồng mình ở các lò luyện thi.
Cần giải pháp hệ thống và quyết liệt
TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam, chỉ ra ba giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, thay đổi nhận thức của phụ huynh, học sinh và giáo viên về bản chất giáo dục, giúp học sinh tự chủ, xác định mục tiêu phù hợp với năng lực. Thứ hai, thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường, tránh tình trạng chỉ một số trường chuyên, trường chất lượng cao được tin tưởng. Thứ ba, phát triển đa dạng các trường tư thục với học phí hợp lý, kiểm soát lợi nhuận để phục vụ người học.
"Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây thêm trường học. Điều quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống giáo dục tạo ra đủ cơ hội cho mọi học sinh", ông Sơn nhấn mạnh. Các chuyên gia kêu gọi Hà Nội ưu tiên đầu tư xây mới và mở rộng trường THPT công lập, đặc biệt tại khu vực tăng dân số cơ học cao, đồng thời nâng cao vị thế giáo dục ngoài công lập và hướng nghiệp sau THCS để giảm áp lực vào một kỳ thi duy nhất.
