Tối ngày 16 tháng 5, tại Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp cùng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đã tổ chức lễ khai mạc triển lãm với chủ đề "120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội – Truyền thống giáo dục tinh hoa và khai phóng". Sự kiện này là một điểm nhấn quan trọng trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 120 năm hình thành và phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Không gian triển lãm độc đáo kết hợp truyền thống và đương đại
Triển lãm diễn ra tại khuôn viên 19 Lê Thánh Tông, nơi cách đây đúng 120 năm là địa điểm khởi nguồn của Đại học Đông Dương – một trong những cơ sở giáo dục đại học hiện đại đầu tiên tại khu vực Đông Nam Á. Điểm đặc biệt của triển lãm là sự kết hợp sáng tạo giữa trưng bày tư liệu lịch sử, nghệ thuật thị giác đương đại và thực hành giám tuyển liên ngành, tạo nên một không gian trải nghiệm đa chiều cho công chúng.
Mục tiêu xây dựng môi trường học thuật mở và sáng tạo
Phát biểu tại buổi khai mạc, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh: "Từ Đại học Đông Dương đến Đại học Quốc gia Hà Nội ngày nay, điều được tiếp nối không chỉ là một thiết chế giáo dục mà còn là tinh thần khai phóng và khát vọng phụng sự đất nước bằng tri thức. Triển lãm không chỉ nhìn lại lịch sử mà còn góp phần để di sản đại học tiếp tục sống trong hiện tại và truyền cảm hứng cho tương lai." Ông cũng khẳng định, Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ tiếp tục xây dựng môi trường học thuật mở, liên ngành và sáng tạo, phát triển thành một tổ hợp đào tạo và nghiên cứu thống nhất, trong đó các trường thành viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trên cơ sở chiến lược, quy hoạch và tiêu chuẩn chung, lấy người học làm trung tâm của mọi hoạt động.
Kết nối lịch sử, nghệ thuật và công nghệ
Điểm nhấn của triển lãm là sự kết nối giữa lịch sử, nghệ thuật, công nghệ và không gian học thuật thông qua các hình thức thể hiện đa dạng như tư liệu lịch sử, nghệ thuật thị giác, video mapping, thời trang sáng tạo và những cách kể chuyện mới về dòng chảy tri thức của Đại học Quốc gia Hà Nội. Toàn bộ công trình tại 19 Lê Thánh Tông trở thành một phần của câu chuyện triển lãm, với hội trường Lê Văn Thiêm là nơi trưng bày lịch sử "120 năm: Dòng chảy tri thức", tái hiện hành trình phát triển qua các giai đoạn. Các không gian còn lại là triển lãm nghệ thuật đương đại mang tên "Cảm thức Đông Dương" do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn giám tuyển, quy tụ nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế và nhóm sáng tạo trẻ với các thực hành đa chất liệu. Công chúng sẽ được chiêm ngưỡng các tác phẩm video mapping, sắp đặt ánh sáng, nghệ thuật số, tranh lụa, sơn mài, nhiếp ảnh, gốm, thời trang, âm thanh và trình diễn đa phương tiện, tất cả được đặt trong đối thoại trực tiếp với kiến trúc lịch sử của tòa nhà.
Giáo dục nghệ thuật trong thời đại công nghệ số
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ: "Trong bối cảnh khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc lao động sáng tạo, giáo dục nghệ thuật cũng đứng trước những yêu cầu đổi mới lớn. Tuy nhiên, càng công nghệ phát triển, tư duy nhân văn, khả năng sáng tạo và năng lực cảm thụ văn hóa càng trở nên không thể thay thế. Công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo, nhưng chính con người mới tạo ra ý nghĩa cho sáng tạo ấy." Theo ông, giáo dục nghệ thuật trong tương lai cần được đặt trong mối quan hệ cân bằng giữa truyền thống và đổi mới, giữa bản sắc văn hóa và công nghệ số, giữa tri thức chuyên môn và năng lực liên ngành. Đây cũng là định hướng mà Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đang theo đuổi trong việc xây dựng các chương trình đào tạo và hệ sinh thái sáng tạo.
Tinh thần liên ngành từ quá khứ đến hiện tại
Nhìn lại lịch sử, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu nhận định rằng ngay từ thời Đại học Đông Dương, nghệ thuật đã hiện diện như một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái tri thức. Sự ra đời của Trường Mỹ thuật Đông Dương trong cấu trúc Đại học Đông Dương cho thấy nghệ thuật đã tồn tại trong môi trường học thuật rộng mở, đối thoại với khoa học, kiến trúc, nhân văn và đời sống xã hội. Môi trường đó đã hình thành nên một mô hình đào tạo vừa hàn lâm, vừa khai phóng, vừa tiếp cận tinh hoa nghệ thuật quốc tế, vừa gắn bó với văn hóa bản địa và thực tiễn Việt Nam. Tinh thần liên ngành thể hiện rõ qua việc mỹ thuật gắn với thiết kế ứng dụng, hội họa kết nối với kiến trúc, trang trí và thủ công mỹ nghệ. "Nghệ thuật không chỉ hướng tới giá trị thẩm mỹ mà còn tham gia kiến tạo không gian sống và văn hóa thị giác hiện đại. Từ môi trường này đã xuất hiện nhiều nghệ sĩ đặt nền móng cho mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Quan trọng hơn cả là tinh thần giáo dục đề cao sáng tạo cá nhân, tư duy độc lập và khả năng đối thoại liên ngành – những giá trị vẫn còn nguyên ý nghĩa với giáo dục đại học ngày nay", ông Hiệu chia sẻ.
Triển lãm mở cửa đến ngày 22 tháng 5
Thông qua triển lãm cùng chuỗi tọa đàm, bài giảng đại chúng và trình diễn nghệ thuật mở, ban tổ chức mong muốn di sản không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục được kích hoạt như một nguồn cảm hứng sáng tạo cho hiện tại, biến không gian đại học thực sự trở thành một không gian văn hóa mở cho cộng đồng. Trên nền tảng tinh thần giáo dục khai phóng, triển lãm "120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội – Truyền thống giáo dục tinh hoa và khai phóng" đóng vai trò là nhịp cầu văn hóa – nghệ thuật, giúp công chúng và thế hệ trẻ tiếp cận sâu sắc hơn với các giá trị bền vững của công nghiệp văn hóa, di sản, nghệ thuật và quản trị trong kỷ nguyên mới. Sự kiện kéo dài từ ngày 16 đến ngày 22 tháng 5 tại địa chỉ 19 Lê Thánh Tông, Hà Nội.
