Ở lứa tuổi THCS, chỉ 52% học sinh nữ tham gia vận động, chơi thể thao ngoài giờ học. Đây là giai đoạn quan trọng để trẻ phát triển thể chất và tận dụng cơ hội tăng trưởng chiều cao vượt trội.
Vì sao trẻ gái càng lớn càng ít vận động?
Thông tin được các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo Thực trạng và giải pháp thúc đẩy sự tham gia thể thao của trẻ em gái cấp trung học cơ sở tại Việt Nam diễn ra ngày 18/6 tại Hà Nội.
Theo các chuyên gia, giai đoạn từ 11 đến 15 tuổi ở trẻ em gái được xem là thời điểm then chốt khi những thay đổi nhạy cảm về tâm sinh lý, áp lực học tập, định kiến giới và sự thiếu tự tin có thể khiến nhiều em dần rời xa các hoạt động thể chất và thể thao.
Xuất phát từ thực tế này, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đã thực hiện nghiên cứu nhằm nhận diện rõ hơn những rào cản đang làm hạn chế sự tham gia thể thao của trẻ em gái, từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy vận động trong trường học. Trong đó bao gồm khảo sát trực tuyến hơn 524.000 đối tượng tại 34 tỉnh, thành gồm học sinh nam, học sinh nữ, phụ huynh, giáo viên, cán bộ quản lý.
Kết quả cho thấy, chỉ 52% học sinh nữ cho biết có tham gia vận động, luyện tập hoặc chơi thể thao ngoài giờ học tại trường, trong khi tỷ lệ này ở học sinh nam là 70%.
"Đáng chú ý, gần 80% học sinh nữ có thời gian vận động dưới 1 giờ mỗi ngày, chỉ khoảng 21% đạt mức vận động từ 1 giờ/ngày trở lên", ông Lý Quốc Biên, đại diện nhóm nghiên cứu cho biết.
Bên cạnh đó, theo ông Biên, nghiên cứu cũng cho thấy sự đồng hành của gia đình còn hạn chế. Chỉ 11,4% phụ huynh thường xuyên tập luyện thể thao cùng con; gần 36% phụ huynh ưu tiên việc học thêm khi thời gian học và vận động trùng nhau.
Khoảng 30% học sinh nữ từng bị trêu chọc hoặc nhận xét khi tham gia thể thao. Trong khi đó, gần 40% học sinh nam vẫn đồng tình với quan điểm cho rằng nữ giới không cần chơi thể thao giỏi hoặc thường xuyên như nam giới.
GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, cho biết, khi lên độ tuổi THCS, sự tham gia của học sinh nữ vào các hoạt động thể chất sụt giảm đáng kể so với học sinh nam. Điều này xuất phát từ những thay đổi tâm sinh lý, định kiến suy nghĩ của phụ huynh, xã hội thậm chí các học sinh nam với việc tham gia của các học sinh nữ.
Trong khi đó, hoạt động thể chất và thể thao có vai trò quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt ở lứa tuổi THCS, giai đoạn các em trải qua nhiều thay đổi về cơ thể, tâm lý và quan hệ xã hội.
“Đối với học sinh nữ, duy trì thói quen vận động không chỉ giúp nâng cao sức khỏe thể chất mà còn hỗ trợ sức khỏe tinh thần, sự tự tin, khả năng hợp tác và cảm giác thuộc về trong môi trường học đường”, GS Vinh chia sẻ.
Vận động giúp trẻ tận dụng “cửa sổ vàng” tăng chiều cao
Các yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao của trẻ gồm di truyền (chiếm 23%), môi trường sống, bệnh tật, giấc ngủ (25%), chế độ dinh dưỡng (32%) và vận động thể dục thể thao (20%).
Trong khi đó, giai đoạn dậy thì (bao gồm tiền dậy thì và dậy thì) là một trong 3 giai đoạn phát triển chiều cao vượt trội của trẻ. Đây là giai đoạn cuối cùng để trẻ tăng tốc chiều cao. Sau thời kỳ dậy thì, cơ thể trẻ cũng tăng chiều cao nhưng với tốc độ rất chậm. Tổng mức tăng chiều cao của những năm sau thường không bằng mức tăng trong một năm ở giai đoạn tiền dậy thì.
Trong đó, tuổi tiền dậy thì của trẻ em Việt Nam thông thường là 9-11 tuổi đối với nữ và 12-14 tuổi đối với nam. Ở lứa tuổi này, chiều cao của trẻ tăng nhanh, trong đó trẻ gái có thể tăng khoảng 6 cm/năm, trẻ trai khoảng 7 cm/năm hoặc hơn nếu được đảm bảo dinh dưỡng và vận động hợp lý. Khi đến tuổi dậy thì (12-13 đối với nữ và 15-16 đối với nam), sức lớn của trẻ chậm lại, mỗi năm tăng khoảng 2cm.
Vì thế, ngoài chế độ dinh dưỡng hợp lý, cần khuyến khích trẻ có lối sống năng động, tập thể dục thể thao thường xuyên. Các môn thể thao như bơi, chạy, đạp xe, bóng rổ, cầu lông… có thể giúp tăng cường sức khỏe, hỗ trợ phát triển cơ xương. Ngoài ra, trẻ cần ngủ đủ và ngủ sâu để cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng, góp phần thúc đẩy quá trình phát triển xương.
