Australia trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, với mức phạt lên tới gần 50 triệu AUD nếu các nền tảng không ngăn chặn. Ngay sau khi luật có hiệu lực cuối năm 2025, khoảng 4,7 triệu tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi đã bị xóa trên 10 nền tảng lớn. Một khảo sát của YouGov cho thấy 61% phụ huynh ghi nhận ít nhất hai thay đổi tích cực ở con mình, như tăng giao tiếp trực tiếp và cải thiện tập trung. Tuy nhiên, báo cáo của Ủy ban An toàn Điện tử Australia cho thấy khoảng 70% phụ huynh có con từng sở hữu tài khoản cho biết các em vẫn tiếp tục dùng ít nhất một nền tảng bị hạn chế, bằng cách khai sai ngày sinh hoặc dùng tài khoản của cha mẹ.
Luật chuyển trách nhiệm sang các công ty công nghệ
Điểm đặc biệt của đạo luật Australia là trách nhiệm không còn thuộc về phụ huynh hay trẻ em, mà đặt lên vai các nền tảng. Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X và YouTube phải chủ động xác minh độ tuổi và ngăn trẻ dưới 16 tuổi tạo hoặc duy trì tài khoản. Nếu vi phạm, doanh nghiệp có thể bị phạt tới gần 50 triệu AUD. Mục tiêu là cắt đứt mối liên kết giữa trẻ em với mô hình kinh doanh dựa trên thuật toán giữ chân người dùng, như thông báo liên tục, video tự động phát và cuộn vô hạn.
Nhiều chuyên gia cho rằng tác động lớn nhất sẽ đến với nhóm trẻ nhỏ chưa từng dùng mạng xã hội. Khi việc không có tài khoản trước 16 tuổi trở thành chuẩn mực, áp lực tham gia vì bạn bè đều dùng TikTok hay Instagram sẽ giảm dần. Đây là sự thay đổi văn hóa mà Australia kỳ vọng, thay vì chỉ là chiến dịch xóa tài khoản đơn thuần.
Pháp và các quốc gia khác tiếp bước
Pháp là nước đầu tiên trong Liên minh châu Âu theo con đường này. Tháng 7 vừa qua, Quốc hội Pháp thông qua đạo luật cấm trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội. Tổng thống Emmanuel Macron nhấn mạnh: "Bộ não của trẻ em và thanh thiếu niên không phải để đem bán. Cảm xúc của các em cũng không phải để bị thao túng" (theo CNN). Sau Australia và Pháp, Anh dự kiến áp dụng giới hạn độ tuổi từ năm tới. Indonesia đã triển khai các biện pháp hạn chế trẻ dưới 16 tuổi. Hy Lạp thông báo sẽ áp dụng lệnh cấm với trẻ dưới 15 tuổi từ năm 2027. Tại Bồ Đào Nha, trẻ từ 13 đến 16 tuổi chỉ được dùng mạng xã hội khi có sự đồng ý rõ ràng của phụ huynh, và các công ty vi phạm có thể bị phạt tới 2% doanh thu toàn cầu (theo Reuters).
Xác minh độ tuổi và thay đổi mô hình kinh doanh
Song song với lệnh cấm, các quốc gia thúc đẩy giải pháp xác minh độ tuổi mới. Nhiều nền tảng thử nghiệm công nghệ ước tính tuổi bằng video selfie hoặc xác nhận qua Apple, Google và bên thứ ba mà không yêu cầu giấy tờ tùy thân, nhằm cân bằng quản lý và quyền riêng tư. Snapchat đã cài giới hạn nhận tin nhắn từ người lạ dành cho thanh thiếu niên. Các nhà hoạch định chính sách tập trung xử lý các tính năng gây nghiện như thuật toán đề xuất, video tự động phát, cuộn vô hạn và thông báo liên tục.
Dù vậy, các lệnh cấm vẫn gây tranh luận. Một số tổ chức bảo vệ quyền trẻ em lo ngại hạn chế truy cập có thể ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thông tin và cộng đồng trực tuyến. Ngay cả những người ủng hộ cũng thừa nhận giới hạn độ tuổi chỉ là một phần giải pháp, bởi nếu các nền tảng không thay đổi mô hình kinh doanh, trẻ em vẫn có thể bị thu hút bằng nhiều cách khác.
