Quy định coi thi tốt nghiệp THPT: Giám thị không được coi thi học sinh trường mình
Theo quy chế thi tốt nghiệp THPT, ban chỉ đạo thi cấp tỉnh chịu trách nhiệm chỉ đạo toàn diện các hoạt động chuẩn bị, tổ chức thực hiện kỳ thi, bao gồm khâu coi thi và chấm thi. Quy chế quy định rõ thành phần, cách bố trí nhân sự và nguyên tắc làm việc tại từng điểm thi. Trưởng điểm thi là lãnh đạo trường phổ thông hoặc THCS; phó trưởng điểm thi là lãnh đạo và/hoặc tổ trưởng chuyên môn của trường phổ thông hoặc THCS. Trong đó, một phó trưởng điểm thi phụ trách cơ sở vật chất là người của cơ sở giáo dục nơi đặt điểm thi; các phó trưởng điểm thi khác phải đến từ cơ sở giáo dục khác.
Giám thị là giáo viên trên địa bàn tỉnh. Các vị trí khác gồm thư ký điểm thi, trật tự viên, nhân viên phục vụ, y tế, công an hoặc kiểm soát viên quân sự trong trường hợp đặc biệt. Để tránh xung đột lợi ích, trưởng điểm thi và phó trưởng điểm thi không cùng thuộc một trường. Trưởng điểm thi, phó trưởng điểm thi (trừ phó trưởng điểm phụ trách cơ sở vật chất) và giám thị không được làm nhiệm vụ tại điểm thi có học sinh lớp 12 của trường mình dự thi trong năm tổ chức kỳ thi.
Khi thực hiện nhiệm vụ, các thành viên không được mang thiết bị thu phát thông tin; không được làm việc riêng; không được hút thuốc; không được sử dụng đồ uống có cồn; không được tự ý xử lý các tình huống phát sinh. Trong giờ làm bài, một giám thị bao quát từ đầu phòng đến cuối phòng, giám thị còn lại bao quát từ cuối phòng đến đầu phòng cho đến hết giờ thi.
Trong các hội nghị tập huấn cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, đại diện lãnh đạo Bộ GD-ĐT nhấn mạnh: nếu giám thị được tập huấn kỹ, làm hết trách nhiệm thì chắc chắn sẽ phát hiện những biểu hiện bất thường của thí sinh trong quá trình làm bài. Theo Bộ GD-ĐT, kết thúc kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay, cả nước có 74 thí sinh vi phạm quy chế thi bị đình chỉ, tăng gần gấp đôi so với kỳ thi năm 2025 (41 thí sinh vi phạm, trong đó 39 thí sinh mang điện thoại vào phòng thi). Dù vậy, tại thời điểm kết thúc kỳ thi chưa ghi nhận hiện tượng tiêu cực, gian lận có tổ chức. Toàn quốc không có giám thị vi phạm quy chế thi.
Nguy cơ sai phạm khi phụ thuộc quá nhiều vào yếu tố con người
Tiến sĩ Lê Viết Khuyến, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ GD-ĐT), cho rằng việc Bộ GD-ĐT bước đầu xác định cần tiếp tục làm rõ công tác coi thi cho thấy đây không chỉ là câu chuyện của một điểm thi hay một cá nhân, mà là dịp để nhìn lại toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi, từ xây dựng đề thi, tổ chức thi, coi thi, chấm thi đến sử dụng kết quả. Ông Khuyến nhận định: "Gốc rễ của vấn đề vẫn là phải hạn chế tối đa những điều kiện có thể dẫn đến tiêu cực. Khi một hệ thống còn phụ thuộc quá nhiều vào con người thì nguy cơ sai phạm vẫn luôn tồn tại." Ông cho rằng không thể chỉ trông chờ vào việc tăng thêm các đoàn thanh tra hay bổ sung các quy định kiểm soát. Xử lý nghiêm sai phạm là cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là tiếp tục hoàn thiện cơ chế tổ chức kỳ thi, giảm sự phụ thuộc vào con người và tăng tính minh bạch.
Một chuyên gia về khảo thí nêu vấn đề: "Trong thi trắc nghiệm trên giấy, nhiều mã đề thi là một giải pháp cần thiết để hạn chế trao đổi thông tin làm bài. Tuy nhiên, số lượng mã đề không phản ánh đầy đủ mức độ an toàn của kỳ thi nếu các mã đề đó chỉ được tạo ra từ ít đề thi gốc. Vì vậy, khi bàn về an ninh khảo thí, cần nhìn sâu hơn vào số lượng đề thi gốc, mức độ độc lập giữa các đề thi gốc và cách phân phối mã đề thi trong phòng thi."
Tiến sĩ Lê Viết Khuyến cho rằng thi trên máy tính là xu hướng tất yếu. Điều cốt lõi không phải chỉ là thay giấy bằng máy tính, mà là xây dựng một hệ thống khảo thí hiện đại, trong đó toàn bộ quy trình từ xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức thi đến chấm thi đều được chuẩn hóa và ứng dụng công nghệ.
Thi trên máy tính: Giải pháp căn cơ giảm tiêu cực
Hiện nay, nhiều kỳ thi đánh giá năng lực ở nước ta đã được tổ chức theo hình thức thi trên máy tính, điển hình như V-SAT, cho thấy có cơ sở để mở rộng mô hình này khi điều kiện cho phép. Ưu điểm lớn nhất của thi trên máy tính là giảm đáng kể sự can thiệp của con người. Đề thi được lựa chọn ngẫu nhiên từ ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, mỗi thí sinh có một mã đề khác nhau nhưng vẫn bảo đảm tương đương về độ khó. Sau khi hoàn thành bài thi, hệ thống có thể chấm điểm tự động và trả kết quả trong thời gian rất ngắn. Khi toàn bộ quy trình được số hóa và chuẩn hóa, nguy cơ phát sinh tiêu cực cũng giảm đi rất nhiều. Người làm công tác tổ chức thi chủ yếu thực hiện nhiệm vụ giám sát, hỗ trợ kỹ thuật và bảo đảm đúng quy trình, thay vì tham gia vào những khâu có thể tác động trực tiếp đến kết quả của thí sinh.
Ông Khuyến cũng cho rằng không chỉ cần thay đổi hình thức thi mà còn phải thay đổi cách tổ chức. Về lâu dài, nên nghiên cứu hình thành các trung tâm khảo thí độc lập, có chức năng xây dựng ngân hàng đề thi, tổ chức các kỳ thi chuẩn hóa và cung cấp kết quả đánh giá cho các cơ sở giáo dục. Trong khi đó, nếu mỗi địa phương hoặc mỗi đơn vị tự thực hiện toàn bộ các khâu thì rất khó bảo đảm sự đồng đều về chất lượng. Khi có một hệ thống khảo thí chuyên nghiệp, các trường đại học cũng có thể sử dụng chung kết quả để tuyển sinh, thay vì mỗi trường phải tổ chức một kỳ thi riêng. Điều này vừa giảm áp lực cho thí sinh, vừa tiết kiệm nguồn lực của xã hội.
Trường hợp nào phải xử lý hình sự?
Theo quy định hiện hành, người tham gia tổ chức thi là công chức, viên chức có hành vi vi phạm quy chế thi (bị phát hiện trong kỳ thi hoặc sau kỳ thi), sẽ bị đình chỉ làm công tác thi và đề nghị cơ quan quản lý áp dụng quy định của pháp luật về công chức, viên chức để xử lý kỷ luật. Tùy theo mức độ vi phạm có thể bị hạ bậc lương, hạ ngạch, cách chức hoặc chuyển đi làm công tác khác đối với những người có một trong các hành vi: trực tiếp giải bài thi hoặc hướng dẫn cho thí sinh lúc đang thi; lấy bài thi của thí sinh này giao cho thí sinh khác; gian lận khi chấm thi... Buộc thôi việc hoặc đề nghị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có một trong các hành vi: đưa đề thi ra ngoài khu vực thi hoặc đưa bài giải từ ngoài vào phòng thi trong lúc đang thi; làm lộ đề thi, mua, bán đề thi; sửa chữa, thêm, bớt vào bài làm của thí sinh; cố ý chữa điểm trên bài thi,... Công chức, viên chức không tham gia tổ chức thi nhưng có các hành động như: thi hộ, tổ chức lấy đề thi ra và đưa bài giải vào cho thí sinh sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính và đề nghị buộc thôi việc.
Công tác coi thi ở THPT chuyên Tuyên Quang có dấu hiệu cần xác minh
Bộ GD-ĐT cho biết tổ công tác của Ban Chỉ đạo thi tốt nghiệp THPT cấp quốc gia đã làm việc với Ban Chỉ đạo thi tỉnh Tuyên Quang, rà soát hồ sơ công tác coi thi, chấm thi; kiểm tra quy trình bảo quản bài thi, chấm thi trắc nghiệm; đối chiếu dữ liệu quét bài thi, phiếu trả lời trắc nghiệm của thí sinh; phân tích, đối sánh dữ liệu điểm thi với kết quả học tập của thí sinh; đồng thời yêu cầu các cá nhân liên quan báo cáo, tường trình việc thực hiện nhiệm vụ được phân công. "Bước đầu, tổ công tác chưa phát hiện dấu hiệu bất thường trong công tác in sao, vận chuyển, bảo quản đề thi, bài thi và chấm thi. Tuy nhiên, qua phân tích dữ liệu và xác minh sơ bộ, tổ công tác nhận định kết quả thi môn toán tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang thuộc Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang là bất thường, có dấu hiệu cần tiếp tục được xác minh, làm rõ, nhất là đối với công tác coi thi tại điểm thi này", theo Bộ GD-ĐT.
