Mỗi tối hè, trong khuôn viên chùa Pothiwong (hẻm 21 đường Bùi Thế Mỹ, phường Bảy Hiền, TPHCM), lớp học tiếng Khmer miễn phí lại sáng đèn từ 19h đến khoảng 20h20. Đây là hoạt động đã được duy trì gần 15 năm, thu hút từ 10 đến 20 học sinh là con em đồng bào Khmer trong khu vực.
Sư Danh Sok Wan, người trực tiếp đứng lớp, cho biết thầy mới về chùa Pothiwong tu học từ năm 2025. Đây là năm đầu tiên thầy giảng dạy tại đây, song trước đó thầy đã có kinh nghiệm dạy cho khoảng 60–70 trẻ em tại ngôi chùa nơi mình tu học ở Bạc Liêu cũ, nay thuộc tỉnh Cà Mau.
Lớp học gắn kết cộng đồng người Khmer tại TPHCM
Chùa Pothiwong nằm trong khu vực đông đồng bào Khmer sinh sống tại quận Tân Bình. Theo những người dân địa phương, lớp học không chỉ là nơi dạy chữ mà còn là điểm tựa tinh thần, giúp các gia đình giữ gìn văn hóa truyền thống giữa lòng đô thị. Vào dịp hè, lớp học đón các em từ 7 đến 17 tuổi, bắt đầu từ đầu tháng 7 cho đến hết mùa hè.
Sư Danh Sok Wan tự tay biên soạn bài giảng, chọn lọc những từ vựng cơ bản và trực tiếp viết bảng hướng dẫn. Với chỉ một cuốn giáo trình tự in cùng cây thước tre quen thuộc, thầy đều đặn truyền dạy tiếng mẹ đẻ cho thế hệ trẻ. Mỗi buổi học, các em không chỉ làm quen với mặt chữ, cách phát âm mà còn được nghe kể về truyền thuyết, lễ hội truyền thống và những nét đẹp văn hóa đặc sắc của dân tộc Khmer.
Theo sư Danh Sok Wan, điều thầy mong mỏi nhất là các em giữ được tinh thần ham học. Bởi vậy, ngay cả những ngày mưa chỉ có 2–3 học sinh, thậm chí chỉ một em đến lớp, thầy vẫn đều đặn giảng dạy, linh hoạt truyền thêm những kiến thức và câu chuyện ngoài giáo trình.
Những học trò gắn bó và nỗ lực học tiếng Khmer
Em Lâm Chí Dũng, học sinh chuẩn bị bước vào lớp 7, đã theo học tại chùa Pothiwong suốt 4 năm. Nhờ sự kiên trì, em đã có thể viết thành thạo và giao tiếp cơ bản bằng tiếng Khmer. Với Dũng, việc học không chỉ để gìn giữ tiếng nói dân tộc mà còn giúp em hiểu thêm về văn hóa, truyền thống của chính mình.
Trong khi đó, em Danh Thị Thu Tâm, học sinh lớp 2 Trường Tiểu học Lê Thị Hồng Gấm, đã gắn bó với lớp học này từ nhỏ. Đến nay, Thu Tâm đã biết đọc, biết viết tiếng mẹ đẻ và đặc biệt yêu thích những câu chuyện, lễ hội truyền thống do các sư thầy kể trong mỗi buổi học. Sự tiến bộ của các em cho thấy hiệu quả của mô hình lớp học cộng đồng này.
Tiếng Khmer – ngôn ngữ đặc biệt khó tại Đông Nam Á
Tiếng Khmer được đánh giá là một trong những ngôn ngữ khá khó học ở khu vực Đông Nam Á. Bộ chữ Khmer gồm 74 ký tự, với cách ghép phụ âm, nguyên âm và các quy tắc phát âm riêng khiến việc đọc, viết không hề đơn giản. Đối với những trẻ em lớn lên trong môi trường chủ yếu sử dụng tiếng Việt, việc tiếp thu tiếng Khmer càng trở nên thử thách hơn.
Bởi vậy, lớp học tại chùa Pothiwong không chỉ dừng lại ở việc dạy chữ. Thông qua từng bài giảng, các sư thầy còn lồng ghép những câu chuyện lịch sử, lễ hội, phong tục tập quán, giúp các em hiểu và trân trọng cội nguồn dân tộc. Đối với sư Danh Sok Wan, việc duy trì lớp học chính là cách gìn giữ bản sắc văn hóa Khmer trong dòng chảy phát triển chung của đất nước.
Gìn giữ tiếng nói dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam
Người Khmer là một trong 54 dân tộc anh em, sinh sống chủ yếu ở khu vực Nam Bộ, đặc biệt là Đồng bằng sông Cửu Long. Cộng đồng này không chỉ sở hữu ngôn ngữ và chữ viết riêng mà còn có nền văn hóa đặc sắc với nhiều lễ hội, nghệ thuật và phong tục truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Việc duy trì lớp học tiếng Khmer miễn phí tại chùa Pothiwong góp phần quan trọng trong việc bảo tồn ngôn ngữ, văn hóa của dân tộc Khmer giữa lòng TPHCM. Qua từng con chữ, các sư thầy đang gieo vào tâm hồn trẻ thơ tình yêu với tiếng mẹ đẻ, giúp các em hiểu rằng giữ gìn tiếng nói dân tộc cũng chính là giữ gìn ký ức, bản sắc và những giá trị văn hóa được vun đắp qua nhiều thế hệ, góp phần làm nên bức tranh văn hóa đa dạng của Việt Nam.
