Ngày 2.6, tại hội nghị toàn quốc cuối cùng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD-ĐT đã chỉ ra một trong những khó khăn lớn nhất: kỳ thi năm nay được tổ chức tại 34 tỉnh, thành phố, là kỳ thi đầu tiên sau khi sáp nhập các đơn vị hành chính. Điều này dẫn đến quy mô thí sinh tại một số địa phương tăng mạnh. Ví dụ, TP.HCM dự kiến có 150.000 thí sinh dự thi, tăng hơn 50% so với năm 2025; Ninh Bình dự kiến khoảng 50.000 thí sinh, tăng khoảng 4 lần. Bộ GD-ĐT yêu cầu các sở GD-ĐT chủ động xây dựng phương án tổ chức và quản lý để đảm bảo vận hành tốt với quy mô mở rộng.
Thách thức địa bàn xa và phương án vận chuyển đề thi
Tại TP.HCM, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT, cho biết trước đây điểm thi xa nhất chỉ cách trung tâm khoảng 50 km. Sau khi sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, địa bàn xa nhất cách trung tâm hơn 200 km. Do đó, dự kiến đề thi tốt nghiệp THPT sẽ được vận chuyển tới các điểm thi trước 1 ngày. Riêng đặc khu Côn Đảo, thành phố đã lên nhiều phương án, bao gồm vận chuyển bằng đường hàng không.
Tương tự, đại diện tỉnh Quảng Ngãi cho biết sẽ vận chuyển đề thi ra đặc khu Lý Sơn sớm hơn đất liền 1 ngày để đảm bảo an toàn.
Phó chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy cho biết tỉnh có các đặc khu nên cần phương án vận chuyển phù hợp. Với đặc khu Kiên Hải, do ít thí sinh, các em được đưa từ đảo về đất liền. Còn đặc khu Phú Quốc có hơn 1.400 thí sinh ở 3 điểm thi, tỉnh đã lên 3 phương án đưa đề thi ra đảo. Trong điều kiện thời tiết thuận lợi, đề thi sẽ được vận chuyển bằng tàu và phà. Nếu có mưa bão, tỉnh sẽ chuyển đề thi bằng máy bay từ Cần Thơ hoặc TP.HCM. Bà Thúy cho biết đã mua sẵn vé máy bay và chuẩn bị mọi phương án.
Ông Phạm Tiến Ngọc, đại diện Ban Cơ yếu Chính phủ, cho biết đơn vị đã xây dựng 2 hệ thống phục vụ vận chuyển đề thi, với lực lượng cơ yếu có mặt ở các đặc khu như Côn Đảo và Phú Quốc. Ông đề nghị Bộ GD-ĐT nghiên cứu chuyển đề thi qua hệ thống của Ban Cơ yếu để tránh ảnh hưởng thời tiết.
Ngăn chặn gian lận bằng công nghệ cao
Liên quan đến an ninh, an toàn kỳ thi, ông Vũ Mạnh Tuân, Trưởng phòng 6, A03 (Bộ Công an), khẳng định lực lượng công an được huy động tối đa để hỗ trợ các khâu, từ ra đề, vận chuyển, bàn giao đến bảo vệ khu vực in sao đề thi. Các đơn vị nghiệp vụ đã rà soát, đánh giá an ninh đối với phần mềm phục vụ kỳ thi, kịp thời khắc phục tồn tại.
Bộ Công an đặc biệt quan tâm đến việc phát hiện, ngăn chặn các hành vi gian lận bằng thiết bị công nghệ cao, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phát tán thông tin sai sự thật hoặc vi phạm bảo vệ bí mật nhà nước. Ông Tuân cho biết tình trạng gian lận ngày càng tinh vi, nên Bộ Công an đã chỉ đạo công an địa phương tăng cường tuyên truyền để 100% thí sinh, phụ huynh và cán bộ nắm vững quy định, nhận thức rõ việc làm lộ đề thi có thể bị xử lý hình sự. Đại diện Bộ Công an cũng khuyến khích các địa phương sử dụng thiết bị kỹ thuật để phát hiện gian lận. Một số địa phương, trong đó có TP.HCM, cho biết sẽ sử dụng phương tiện kỹ thuật tại một số điểm thi.
Mục tiêu xuyên suốt: Công bằng và chất lượng
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh kỳ thi tốt nghiệp THPT có ý nghĩa quan trọng, không chỉ xét tốt nghiệp mà còn là căn cứ tuyển sinh đại học, cao đẳng và triển khai chính sách đào tạo nhân lực chất lượng cao. Mục tiêu xuyên suốt là đảm bảo an toàn, công bằng và chất lượng. Năm nay là năm đầu tiên thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tạo thuận lợi khi chính quyền cấp xã gần trường học hơn. Nhiều địa phương đã có cách làm sáng tạo như tổ chức tổ hỗ trợ liên xã.
Bộ trưởng lưu ý tất cả lực lượng tham gia tổ chức kỳ thi phải được tập huấn kỹ, nắm chắc trách nhiệm và quy trình xử lý tình huống, nhất là trong bối cảnh nhiều lực lượng lần đầu tham gia theo mô hình mới. Về chống gian lận công nghệ cao, ông đề nghị các địa phương chủ động trang bị thiết bị kỹ thuật, nhưng yếu tố quan trọng nhất vẫn là nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ coi thi. Ông nhấn mạnh mục tiêu cao nhất là tổ chức kỳ thi an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế, công bằng, chất lượng và không có sai phạm.
Đề thi với nhiều mục tiêu và thay đổi trong chọn môn
Ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), cho biết 34 tỉnh, thành đã nhận đề thi và đang tiến hành in sao. Hội đồng ra đề thi được thành lập trên cơ sở ngân hàng đề và đội ngũ chuyên gia, tác giả chương trình, sách giáo khoa cùng giáo viên giảng dạy. Đề thi phải đảm bảo tính phân hóa hợp lý để phục vụ xét tốt nghiệp, đánh giá chất lượng dạy và học trên diện rộng, và tuyển sinh đại học, cao đẳng.
Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông, cho biết cơ cấu lựa chọn môn học đã đa dạng hơn, phản ánh năng lực và định hướng nghề nghiệp của học sinh. Sự gia tăng ở nhiều nhóm môn cho thấy học sinh đang chọn môn theo định hướng nghề nghiệp rõ nét hơn. Dù tín hiệu tích cực trong nhóm STEM, ông Tài cho rằng việc dạy học và đảm bảo điều kiện thực hành cần thay đổi, vì nhiều địa phương chưa mua sắm đủ trang thiết bị tối thiểu.
