Chiều ngày 1 tháng 6, hai ngày sau khi xảy ra sự cố cá chết hàng loạt, anh Nguyễn Văn Mạnh vẫn ngồi thẫn thờ bên bè cá của gia đình trên hồ Trị An. Hộ gia đình anh Mạnh là nạn nhân chịu thiệt hại nặng nhất với hơn 66 tấn cá nuôi tại các bè bị chết, ước tính giá trị khoảng ba tỷ đồng.
Anh Mạnh kể lại: "Rạng sáng ngày 30 tháng 5, cá trong các bè có dấu hiệu ngoi đầu lên mặt nước, lờ đờ, sau đó đồng loạt chết phủ kín mặt bè." Lứa cá nuôi lần này gồm các loại trắm, mè, chép đã được thả nuôi 17 tháng và đang đến mùa thu hoạch. "Thương lái đã hẹn thu mua, gia đình đang chờ thu hoạch thì xảy ra sự cố. Giờ tôi cũng không biết làm thế nào để vượt qua khó khăn này vì vốn liếng đều đổ vào đây...", anh buồn bã nói.
Cùng cảnh ngộ, ông Lê Văn Quyết xót xa nhìn chiếc ghe đầy ắp cá được đưa vào bờ để bán làm phân hữu cơ, hy vọng vớt vát được chút nào. Toàn bộ hơn 15 tấn cá chỉ còn vài ngày nữa là xuất bán nhưng nay gần như mất trắng. Đây là lần đầu tiên sau nhiều năm nuôi cá lồng bè, gia đình ông chịu thiệt hại nặng nề như vậy. "Bây giờ chỉ mong cơ quan chức năng xem xét hỗ trợ để có chút vốn tái đầu tư", ông Quyết chia sẻ.
Thiệt hại nặng nề và công tác khắc phục
Bà Nguyễn Thị Dung, Chủ tịch UBND phường Trị An, cho biết: Trong hai ngày 30 và 31 tháng 5, hàng loạt cá nuôi lồng, bè của 16 hộ dân ở hồ Trị An thuộc khu phố Vĩnh An 1 đồng loạt bị chết, với tổng số lượng hơn 254 tấn. Trong đó, hộ thiệt hại nhiều nhất là hơn 66 tấn, hộ ít nhất là một tấn. Cá bị chết chủ yếu là các loại chép, trắm, lăng đang trong giai đoạn chuẩn bị thu hoạch.
Ngay sau khi nhận được tin báo, chính quyền phường Trị An đã huy động cán bộ phòng chuyên môn, lực lượng quân sự, an ninh cơ sở, ban khu phố và kiểm lâm Khu Bảo tồn Thiên nhiên Văn hóa Đồng Nai hỗ trợ người dân vớt cá chết, đưa vào bờ để bảo vệ môi trường. Địa phương đang tiến hành đánh giá thiệt hại cụ thể để có biện pháp hỗ trợ kịp thời. "Để hạn chế thấp nhất thiệt hại cho các hộ nuôi trên hồ Trị An, chúng tôi tiếp tục cử cán bộ bám sát địa bàn, hướng dẫn người nuôi thực hiện tốt các giải pháp kỹ thuật, biện pháp phòng ngừa và khắc phục thiệt hại do mưa đầu mùa và biến động bất thường của thời tiết", bà Dung cho biết thêm.
Nguyên nhân ban đầu và giải pháp
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Nai bước đầu xác định nguyên nhân có thể do lượng mưa lớn đổ xuống, cộng với mật độ nuôi cá quá dày, khiến lượng oxy trong nước thiếu hụt dẫn đến cá chết hàng loạt. Hiện các cơ quan chuyên môn đang tiếp tục phân tích và gửi mẫu xét nghiệm để đưa ra kết luận chính thức.
Ông Nguyễn Văn Thắng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai, cho hay: "Trước đây người dân nuôi cá với số lượng ít. Tuy nhiên gần đây, quá nhiều hộ cùng nuôi tự phát, dẫn đến không kiểm soát được. Sau sự cố này, chúng tôi sẽ tổ chức kiểm tra lại, không để tình trạng nuôi cá tràn lan như trên."
Kiên quyết giải tỏa nuôi tự phát
Trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện có hàng nghìn hộ nuôi cá bè tự phát trên sông Đồng Nai, sông La Ngà, hồ Trị An... Hiện tượng cá nuôi lồng bè chết hàng loạt vào đầu mùa mưa hầu như năm nào cũng xảy ra, dù đã được ngành chức năng cảnh báo. Theo các nhà nghiên cứu môi trường, nguyên nhân chính là do gia tăng độ đục trong lòng sông, hồ, suối khi có mưa to đầu mùa, làm giảm lượng oxy hòa tan trong nước cấp tính, khiến thủy sinh không thích ứng kịp, bị ngộp. Ngoài ra, nước mưa cuốn trôi các chất trên bề mặt đồng bằng đổ về sông, suối, bao gồm hóa chất bảo vệ thực vật và phân bón.
Để tránh thiệt hại, trong thời gian giao mùa, người dân nên chủ động tính toán kế hoạch thả cá và thu hoạch. Nếu chưa kịp thu hoạch, cần giảm mật độ nuôi xuống mức thấp nhất, chuẩn bị sẵn các phương tiện ứng cứu như máy bơm cung cấp oxy hoặc tạm thời di chuyển bè đến nơi ít bị khuấy động nước.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết: Tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan và các xã, phường tiếp tục cảnh báo, đẩy mạnh tuyên truyền về giải pháp ứng phó trước diễn biến bất thường của thời tiết, không để tái diễn tình trạng cá chết hàng loạt. Đối với khu vực lồng, bè nuôi tự phát trên sông, hồ, suối, địa phương sẽ kiên quyết giải tỏa.
Hiện nay, trên sông Đồng Nai thuộc địa bàn phường Trấn Biên và Long Hưng có hàng trăm hộ nuôi cá tự phát đã hình thành từ lâu. Đây là hai khu vực nuôi cá bè dày đặc và từng xảy ra tình trạng cá chết hàng loạt vào đầu mùa mưa những năm trước. Việc nuôi cá bè tự phát ở khu vực trung tâm thành phố đang gây ra nhiều hệ lụy về môi trường và ô nhiễm nguồn nước sông Đồng Nai. Kết quả quan trắc môi trường giai đoạn 2023-2025 cho thấy chất lượng nước tại khu vực nuôi cá bè bị ô nhiễm hữu cơ, dinh dưỡng và vi sinh.
"Chúng tôi chỉ đạo ngành chức năng kiểm tra, tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tự giải tỏa lồng, bè. Trường hợp các hộ nuôi cá không chấp hành, sắp tới địa phương sẽ kiên quyết di dời...", ông Nguyễn Tuấn Anh nhấn mạnh.
