Ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD-ĐT), đã có cuộc trao đổi với báo Thanh Niên về dự thảo Thông tư quy định tổ chức các hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Dự thảo phân định rõ hai nhóm hoạt động có bản chất khác nhau, nhằm chuẩn hóa các hoạt động đang triển khai trong nhà trường, bảo đảm quyền lựa chọn của người học và ngăn ngừa việc lợi dụng để tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.
Phân định rõ hai nhóm hoạt động giáo dục
Theo ông Tài, thông tư phân định rõ: hoạt động giáo dục tăng cường là nội dung giáo dục theo yêu cầu chung, được tổ chức trong khuôn khổ dạy học 2 buổi/ngày, kinh phí do ngân sách nhà nước bảo đảm; hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học là hoạt động do học sinh và cha mẹ học sinh tự nguyện lựa chọn theo sở thích, năng khiếu riêng, có thể phát sinh kinh phí đóng góp theo quy định.
Việc phân định này xuất phát từ thực tiễn tổ chức giáo dục tại các nhà trường, khi nhiều hoạt động được tổ chức dưới các tên gọi khác nhau nhưng chưa được phân định rõ về mục tiêu, thời gian tổ chức, tính chất tham gia và cơ chế kinh phí, dẫn đến cách hiểu chưa thống nhất, có nơi còn lẫn với hoạt động dạy thêm, học thêm. Phân định rõ là cơ sở để các nhà trường tổ chức đúng bản chất từng hoạt động, quản lý minh bạch và bảo đảm quyền của người học.
Hoạt động giáo dục tăng cường: không thu tiền, tổ chức trong khung dạy 2 buổi/ngày
Dự thảo quy định hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường. Ông Thái Văn Tài giải thích: “Hoạt động giáo dục tăng cường là nội dung giáo dục được tổ chức trong khuôn khổ dạy học 2 buổi/ngày theo kế hoạch giáo dục của nhà trường, nhằm thực hiện yêu cầu tại các chủ trương của Đảng, trọng tâm là Nghị quyết số 71-NQ/TW, về tăng cường giáo dục trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, giáo dục STEM, giáo dục tài chính và các nội dung phát triển phẩm chất, năng lực khác cho học sinh.”
Hoạt động này áp dụng thống nhất cho tất cả học sinh, không đặt ra vấn đề đăng ký tham gia như đối với hoạt động theo nhu cầu người học. Tuy nhiên, nó không thay thế, không bổ sung nội dung của các môn học bắt buộc trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018; không dạy trước chương trình; không sử dụng kết quả để thay thế việc kiểm tra, đánh giá theo quy định.
Kinh phí từ ngân sách địa phương, không thu tiền phụ huynh
Một điểm quan trọng được dư luận quan tâm là việc thu tiền từ phụ huynh. Ông Tài khẳng định: “Hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền của học sinh, cha mẹ học sinh. Đây là nội dung giáo dục theo yêu cầu chung tại các chủ trương của Đảng, được tổ chức trong khuôn khổ dạy học 2 buổi/ngày, áp dụng cho tất cả học sinh nhằm phát triển toàn diện phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực trong giai đoạn tới. Kinh phí tổ chức do ngân sách địa phương bố trí trong kinh phí chi cho giáo dục, dùng để hỗ trợ nhà trường triển khai dạy học 2 buổi/ngày, bảo đảm quyền được tiếp cận của tất cả học sinh, không phân biệt điều kiện gia đình.” Nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục, báo cáo, đề xuất với cơ quan quản lý có thẩm quyền ở địa phương để được bố trí kinh phí triển khai.
Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học khác biệt về bản chất: được tổ chức theo nhu cầu, sở thích cá nhân của học sinh, có thể phát sinh kinh phí để chi trả cho giáo viên, chuyên gia, học liệu hoặc điều kiện tổ chức. Việc thu kinh phí chỉ áp dụng đối với học sinh tự nguyện đăng ký tham gia, tuân thủ quy định của pháp luật và mức thu do HĐND cấp tỉnh quy định (nếu thuộc trường hợp áp dụng); học sinh không đăng ký không phải đóng khoản nào và không bị ảnh hưởng đến quyền lợi học tập, kiểm tra, đánh giá.
Không làm gia tăng khoảng cách giáo dục vùng miền
Lo ngại về việc tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường phụ thuộc vào khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương có thể làm gia tăng khoảng cách chất lượng giáo dục giữa các vùng miền, ông Tài cho biết: “Bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục là yêu cầu xuyên suốt của dự thảo thông tư. Hoạt động giáo dục tăng cường không phải là điều kiện để học sinh đạt chuẩn theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 và không tạo lợi thế trong kiểm tra, đánh giá. Căn cứ thực tiễn và điều kiện tổ chức tại từng địa bàn, nhà trường xây dựng kế hoạch giáo dục, báo cáo, đề xuất với cơ quan quản lý để được bố trí kinh phí, bảo đảm mọi học sinh, không phân biệt vùng miền, đều được tiếp cận.”
Nhà nước tiếp tục thực hiện các chính sách ưu tiên đầu tư cho vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, hải đảo thông qua các chương trình mục tiêu quốc gia và các chính sách hỗ trợ cơ sở vật chất, hỗ trợ học sinh, giáo viên, để không làm gia tăng khoảng cách tiếp cận giáo dục.
Hạn chế lợi dụng để vi phạm dạy thêm, học thêm
Dự thảo thông tư quy định cụ thể trách nhiệm và cơ chế kiểm tra, giám sát đối với từng chủ thể. Về công khai: cơ sở giáo dục xây dựng kế hoạch, công khai mục tiêu, nội dung, thời lượng, hình thức tổ chức, đơn vị hoặc cá nhân phối hợp tổ chức (nếu có), học liệu sử dụng và khoản kinh phí (nếu có) trước khi triển khai, để cha mẹ học sinh, học sinh được biết và cùng giám sát.
Về phê duyệt: kế hoạch giáo dục của nhà trường phải được cơ quan quản lý giáo dục theo phân cấp phê duyệt trước khi tổ chức thực hiện. Về trách nhiệm quản lý: hiệu trưởng chịu trách nhiệm toàn diện về việc tổ chức, đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý giáo dục; cơ quan quản lý giáo dục các cấp có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra và xử lý theo quy định đối với các trường hợp dạy trước chương trình, luyện thi, ép buộc học sinh tham gia hoặc thu kinh phí không đúng quy định. Về tiếp nhận phản ánh: cơ quan quản lý giáo dục ở địa phương là đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cha mẹ học sinh, học sinh và xã hội.
Ông Tài nhấn mạnh: “Dự thảo thông tư hướng tới mục tiêu chuẩn hóa hoạt động giáo dục đang được triển khai trong nhà trường, bảo đảm quyền lựa chọn và quyền lợi của học sinh, hạn chế việc lợi dụng hoạt động giáo dục để tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.” Bộ GD-ĐT tiếp tục lắng nghe ý kiến của các cơ quan, tổ chức, chuyên gia, nhà giáo và nhân dân để hoàn thiện dự thảo thông tư trước khi trình cấp có thẩm quyền ban hành.
