Hội thảo “Phát triển toàn diện thế hệ trẻ Việt Nam: Kiến tạo nguồn lực cho kỷ nguyên mới” không chỉ là một diễn đàn trao đổi chuyên môn thông thường. Sự kiện này được xem là một dấu mốc quan trọng, cho thấy tư duy phát triển con người tại Việt Nam đang chuyển từ “giáo dục tri thức” sang “phát triển năng lực toàn diện”. Trong đó, thể chất, sức khỏe tinh thần, dinh dưỡng, kỹ năng sống và năng lực thích ứng được đặt ngang tầm với thành tích học tập.
Hội thảo và thông điệp về một chiến lược phát triển con người mới
Điểm đặc biệt của hội thảo nằm ở việc nó được tổ chức trong tinh thần triển khai Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 72-NQ/TW – hai nghị quyết chiến lược liên quan trực tiếp đến giáo dục, sức khỏe và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia. Đồng chí Quế Đình Nguyên, Phó Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, đã phát biểu khai mạc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới tư duy phát triển con người.
Trong nhiều năm, Việt Nam được coi là “ngoại lệ giáo dục” khi là quốc gia có thu nhập trung bình nhưng đạt thành tích học thuật tương đương nhiều nước phát triển. Theo số liệu tại hội thảo, trẻ em Việt Nam giành 434 giải thưởng học thuật quốc tế trong giai đoạn 2015-2025, đứng thứ hai Đông Nam Á và thuộc top 10 quốc gia có thành tích cao tại các kỳ thi Olympic quốc tế. Tuy nhiên, câu hỏi lớn được đặt ra: “Liệu chỉ thành tích học thuật đã đủ để chuẩn bị cho trẻ em bước vào tương lai?”
Câu hỏi này không chỉ dành cho ngành giáo dục, mà cho toàn xã hội. Trong kỷ nguyên AI, chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu, nguồn nhân lực không còn được đánh giá chỉ bằng khả năng ghi nhớ kiến thức. Thế giới mới cần những con người có sức bền tinh thần, khả năng thích ứng, năng lực hợp tác, tư duy phản biện và thể lực đủ mạnh để chống chịu áp lực. UNESCO và UNICEF cũng nhấn mạnh giáo dục tương lai phải hướng tới phát triển toàn diện: tư duy, cảm xúc, kỹ năng xã hội và lối sống năng động.
Hội thảo lần này có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ giáo dục học đường. Nó phản ánh sự thay đổi quan trọng trong tư duy chính sách: phát triển con người không thể tách rời giữa trí lực và thể lực. Các tham luận không né tránh thực trạng đáng lo ngại: trẻ em Việt Nam học giỏi nhưng thiếu vận động; tỷ lệ thừa cân béo phì gia tăng nhanh ở đô thị; suy dinh dưỡng và thiếu vi chất vẫn phổ biến tại vùng khó khăn; thời gian sử dụng thiết bị điện tử ở trẻ từ 8-12 tuổi trung bình tới 5-6 giờ mỗi ngày. Đây là nghịch lý của một xã hội đang phát triển nhanh: thành tích giáo dục tăng lên nhưng chất lượng phát triển thể chất và sức khỏe tinh thần chưa theo kịp.
Sáu tham luận và những vấn đề thực tiễn được đặt ra
Chuỗi tham luận tại hội thảo đã vẽ nên một bức tranh toàn diện, từ chính sách vĩ mô đến thực tiễn trường học và vai trò doanh nghiệp.
Giáo dục sức khỏe học đường ngang tầm trí tuệ
Ông Nguyễn Nho Huy, Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trình bày tham luận đầu tiên: “Thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW: Đột phá giáo dục toàn diện, đặt giáo dục sức khỏe học đường ngang tầm trí tuệ”. Tham luận nhấn mạnh việc xây dựng Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035, với định hướng tích hợp dinh dưỡng, vận động và giáo dục thể chất vào mô hình giáo dục toàn diện. Ngành giáo dục không còn coi thể dục là “môn phụ”, mà bắt đầu xem sức khỏe học đường là điều kiện nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Thực trạng dinh dưỡng và sức khỏe trẻ em
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Hồng Diễm, Phó Trưởng phòng Kiểm soát bệnh không lây nhiễm và Dinh dưỡng, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế, chỉ ra thực trạng đáng suy nghĩ: Việt Nam cùng lúc đối mặt với suy dinh dưỡng thấp còi ở vùng khó khăn và béo phì gia tăng mạnh tại đô thị. Một bộ phận trẻ em thiếu ăn, thiếu vi chất; trong khi nhóm khác dư thừa năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng vì lệ thuộc thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt và lối sống ít vận động. Tham luận nhấn mạnh “1.000 ngày đầu đời” và giai đoạn học đường là nền móng quyết định tầm vóc, trí tuệ và sức khỏe tương lai.
Vai trò của thể thao học đường
Ông Trương Minh Sang, huấn luyện viên trưởng đội tuyển thể dục dụng cụ quốc gia, đưa ra góc nhìn thực tiễn về vai trò của thể thao học đường trong phát hiện tài năng và hình thành bản lĩnh sống. Ông nhấn mạnh thể dục dụng cụ như một “môn thể thao nền tảng” giúp trẻ phát triển phản xạ, khả năng kiểm soát cơ thể và phòng tránh chấn thương học đường. Quan trọng hơn, triết lý giáo dục thông qua thể thao giúp trẻ học cách chấp nhận thất bại, kiểm soát cảm xúc và hợp tác với người khác.
Chiến lược cải thiện tầm vóc dân tộc
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng quốc gia, nhấn mạnh cần tập trung vào dữ liệu về chiều cao, cân nặng và tình trạng dinh dưỡng của trẻ em Việt Nam. Thông điệp quan trọng: cải thiện tầm vóc dân tộc không thể đạt được bằng các chiến dịch ngắn hạn, mà cần một chiến lược bền bỉ kéo dài qua nhiều thế hệ.
Thực tiễn từ trường học
Bà Ngô Phi Khanh, Hiệu trưởng Trường tiểu học Phương Mai, Hà Nội, chia sẻ khi nhà trường kết hợp bữa ăn khoa học với hoạt động vận động thường xuyên, học sinh không chỉ khỏe hơn mà còn tích cực và tự tin hơn. Điều này chứng minh giáo dục toàn diện hoàn toàn có thể bắt đầu từ những thay đổi cụ thể trong từng trường học.
Tham luận của Nestlé Việt Nam: Góc nhìn về trách nhiệm xã hội
Phần trình bày của bà Lê Bùi Thị Mai Uyên, Phó Tổng Giám đốc Nestlé Việt Nam, để lại nhiều suy nghĩ khi mở rộng sang triết lý phát triển con người. Với chủ đề “30 năm đồng hành và đóng góp cho mục tiêu xây dựng thế hệ trẻ năng động”, bà nhấn mạnh cần tạo ra hệ sinh thái kết hợp giữa dinh dưỡng, vận động và môi trường sống tích cực. Tham luận không đi theo hướng quảng bá thương hiệu, mà tập trung vào khái niệm “giá trị chung”, khẳng định doanh nghiệp không chỉ tạo lợi nhuận mà còn phải góp phần giải quyết các vấn đề xã hội.
Trong 3 thập kỷ hoạt động tại Việt Nam, Nestlé đã triển khai nhiều chương trình về dinh dưỡng học đường và thể thao cộng đồng. Thông điệp “năng động” không chỉ là vận động thể thao, mà còn là tinh thần chủ động, dám trải nghiệm và duy trì lối sống tích cực. Tham luận cho thấy trách nhiệm chăm lo thế hệ trẻ không còn là việc riêng của Nhà nước hay trường học, doanh nghiệp ngày nay đang trở thành một chủ thể xã hội quan trọng. Sự xuất hiện của Nestlé tại hội thảo cho thấy mô hình hợp tác công-tư trong giáo dục sức khỏe đang trở thành xu hướng tất yếu.
Vai trò của Báo Nhân Dân: Báo chí kiến tạo chính sách xã hội
Báo Nhân Dân đã đóng vai trò trung tâm, không chỉ dừng ở công tác truyền thông mà còn là “diễn đàn chính sách xã hội”, kết nối cơ quan quản lý, chuyên gia, trường học và doanh nghiệp. Trong bối cảnh báo chí hiện đại chuyển dịch mạnh mẽ, những sự kiện như hội thảo này cho thấy báo chí có thể trở thành lực lượng thúc đẩy đối thoại chính sách và dẫn dắt nhận thức xã hội. Việc lựa chọn chủ đề “Phát triển toàn diện thế hệ trẻ” phản ánh sự nhạy bén trước các vấn đề chiến lược của đất nước.
Cạnh tranh quốc gia trong tương lai không chỉ nằm ở GDP hay công nghệ, mà ở chất lượng con người. Một quốc gia có nhiều học sinh giỏi nhưng tỷ lệ vận động thấp, sức khỏe tâm thần suy giảm và kỹ năng xã hội hạn chế sẽ khó tạo ra nguồn nhân lực bền vững cho kỷ nguyên số. Báo chí cần tiếp tục giữ vai trò “cầu nối tri thức” giữa chính sách và đời sống, giúp các nghị quyết lớn đi vào nhận thức xã hội bằng ngôn ngữ gần gũi, thực tiễn.
Từ Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 72-NQ/TW đến tương lai phát triển con người Việt Nam
Nếu được triển khai hiệu quả, Nghị quyết 71-NQ/TW và Nghị quyết 72-NQ/TW có thể tạo ra bước chuyển lớn trong chiến lược phát triển con người. Điểm cốt lõi là chuyển tư duy từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, từ “đào tạo kiến thức” sang “phát triển năng lực toàn diện”. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở thực thi, khi khoảng cách giữa chính sách và đời sống còn lớn: thiếu sân chơi, trường học thiếu không gian vận động, áp lực học tập kéo dài, thực phẩm thiếu lành mạnh và nhận thức của phụ huynh còn hạn chế.
Để nghị quyết đi vào thực tiễn, cần ba điều kiện quan trọng. Thứ nhất, đầu tư cho trẻ em phải được xem là đầu tư phát triển quốc gia, không phải chi phí phúc lợi. Thứ hai, cần cơ chế phối hợp thực chất giữa nhà trường, gia đình, xã hội và doanh nghiệp. Thứ ba, phải thay đổi tư duy xã hội về thành công: một đứa trẻ khỏe mạnh, tự tin, biết hợp tác và có khả năng thích ứng đôi khi quan trọng không kém một bảng điểm đẹp. Kỷ nguyên mới sẽ cần những công dân có đủ thể lực, trí lực và nội lực để thích nghi với biến động toàn cầu. Giá trị lớn nhất của hội thảo là nhắc nhở xã hội: muốn đi xa trong tương lai, Việt Nam phải bắt đầu từ việc nuôi dưỡng một thế hệ trẻ phát triển toàn diện ngay từ hôm nay.
