Các chuyên gia giáo dục nhấn mạnh rằng IELTS cần được xem là một định hướng dài hạn để xây dựng nền tảng tiếng Anh học thuật, chứ không phải là mục tiêu học chỉ để lấy chứng chỉ hay đạt điểm số cao nhằm so sánh với bạn bè.
Nhìn việc học tiếng Anh của trẻ bằng tiêu chuẩn của người lớn
Tại buổi tư vấn trực tuyến do Báo Thanh Niên tổ chức ngày 5/5, tiến sĩ Đỗ Hữu Nguyên Lộc, Chủ tịch Hội Nghiên cứu và giảng dạy tiếng Anh TP.HCM (TESOL TP.HCM), cho biết theo quy chế tuyển sinh năm 2026 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh có chứng chỉ IELTS có thể chọn một trong hai hình thức: quy đổi điểm môn tiếng Anh trong xét tuyển hoặc được cộng điểm. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh IELTS không thể là tấm vé hai trong một, vừa quy đổi điểm vừa cộng điểm. Ngoài ra, chứng chỉ này còn có thể dùng để xét học bổng đầu vào đại học hoặc khi du học.
Dù vậy, tiến sĩ Lộc cảnh báo phụ huynh và học sinh không nên ngộ nhận về lợi ích của IELTS mà quên đi bản chất của việc học tiếng Anh. Một hiểu lầm phổ biến là phụ huynh thường nhìn việc học tiếng Anh của trẻ tiểu học bằng tiêu chuẩn của người lớn: cho rằng học tiếng Anh là để thi đạt IELTS 7.0 hay 8.0; trẻ muốn giỏi phải học nhiều ngữ pháp, làm nhiều bài tập, luyện thi chứng chỉ càng sớm càng tốt; hoặc nghĩ rằng trẻ phải phát âm giống người bản xứ mới được xem là giỏi; hay học với giáo viên nước ngoài sẽ hiệu quả hơn.
Thực tế, ở lứa tuổi tiểu học, điều quan trọng là trẻ được tiếp xúc với tiếng Anh một cách tự nhiên: nghe, nói nhiều, bắt chước, tương tác, chơi trò chơi và sử dụng ngôn ngữ trong các tình huống quen thuộc. Yếu tố then chốt là giáo viên phải hiểu tâm lý lứa tuổi, biết tổ chức hoạt động, điều chỉnh ngôn ngữ và giúp trẻ tiến bộ từng bước. Do đó, không phải ai có điểm IELTS cao cũng dạy được tiếng Anh, đặc biệt là dạy trẻ em.
Trả IELTS về đúng vị trí
Nghiên cứu sinh Hà Đặng Như Quỳnh, Giám đốc học thuật tại DOL IELTS Đình Lực, cho rằng nếu nghĩ chỉ học tiếng Anh 1-2 năm là đạt được điểm IELTS mơ ước thì không khả thi, nhất là khi vào bậc THPT, học sinh phải lo nhiều môn học và kỳ thi. Ngược lại, nếu học IELTS sớm, các em được bồi đắp vốn kiến thức, tiếng Anh học thuật và tư duy, chứ không phải với tâm thế học để thi.
Lứa tuổi tiểu học là giai đoạn vàng để học nghe, nói, bồi đắp tư duy và phát triển kiến thức. Vì vậy, cần trả IELTS về đúng vị trí của nó: học để phát triển ngôn ngữ và tư duy, kết nối với thế giới, chứ không phải là một đường đua điểm số.
Tiến sĩ Đỗ Hữu Nguyên Lộc nhận định: Nếu học IELTS ở tiểu học bằng cách luyện đề, học mẹo làm bài, viết bài nghị luận học thuật hoặc chạy theo điểm số từ quá sớm, điều này có thể quá sức và chưa phù hợp. Học sinh tiểu học chưa có nhu cầu thực tế phải thi IELTS ngay. Quan trọng hơn, các em đang trong giai đoạn hình thành ngôn ngữ, tư duy, cảm xúc học tập và sự tự tin. Nếu đưa áp lực thi cử vào quá sớm, trẻ có thể học máy móc, thậm chí mất hứng thú với tiếng Anh.
Ông Lộc nói thêm: Nếu IELTS được hiểu là định hướng dài hạn để xây nền tiếng Anh học thuật, thì câu chuyện sẽ khác. Ở cấp tiểu học, các em hoàn toàn có thể làm quen với những năng lực nền tảng mà sau này IELTS cần: nghe hiểu ý chính, mô tả tranh, kể chuyện, so sánh, đưa ra lý do đơn giản, đọc văn bản phù hợp lứa tuổi, viết câu và đoạn ngắn rõ ràng. Vấn đề không nằm ở chữ IELTS mà nằm ở cách chương trình được thiết kế.
Nghiên cứu sinh Như Quỳnh cũng cho biết hiện nay nhiều học sinh tiểu học đã học các chương trình Starter, Mover, Flyer; nhiều em lớp 2, lớp 3 đã hoàn thành Flyers, có nền tảng tiếng Anh khá vững. Sau khi hoàn thành các cấp độ này, các em thường có vốn từ vựng, ngữ pháp và mẫu câu giao tiếp đủ tốt để miêu tả những điều quen thuộc xung quanh, cũng như giao tiếp cơ bản trong tình huống đời thường. Khi chuyển lên IELTS ở bậc THCS, các em không bắt đầu từ con số 0, mà đã có bước đệm tốt về ngôn ngữ.
Thạc sĩ Đỗ Thị Ngọc Anh, giảng viên tại DOL IELTS Đình Lực, cho rằng hoàn toàn khả thi nếu một học sinh tiểu học đạt được 7.0 IELTS, nếu em đó có phương pháp học tập và lộ trình phù hợp. Ví dụ, học Starters từ lớp 1, Movers lớp 2, Flyers lớp 3, sau đó chuyển sang IELTS THCS trong giai đoạn lớp 4, 5 và 6. Khi lên lớp 7 hoặc 8, các em có thể bắt đầu học IELTS chuyên sâu hơn. Ngược lại, nếu chỉ học tủ, học mẹo, luyện đề nhồi nhét để lấy điểm số thì vừa áp lực vừa không khả thi với học sinh tiểu học và THCS.
Phạm Vũ Thiên Di, học sinh lớp 6 Trường THCS - THPT Trần Đại Nghĩa, TP.HCM, đang học IELTS tại DOL English, chia sẻ lý do học IELTS sớm: Con thấy giỏi tiếng Anh thì nghe được nhiều nhạc, xem nhiều phim, đọc nhiều sách và tìm hiểu nhiều nền văn hóa. Con cũng thích du lịch, du học và mọi thứ sẽ dễ dàng hơn nếu giỏi ngoại ngữ từ sớm. Con nghĩ cái gì có cơ hội chinh phục trước thì tập trung học giỏi để có nền tảng cải thiện các kỹ năng khác. Con thấy việc học vui vẻ, không áp lực. Mỗi ngày trên lớp, Di thường nói chuyện bằng tiếng Anh với bạn bè. Khi rảnh, em xem chương trình, nghe nhạc bằng tiếng Anh.
Hai thời điểm quan trọng khi dấn thân vào hành trình lấy IELTS
Anh Lê Huỳnh Đức, Giám đốc IELTS Huỳnh Đức tại Đà Nẵng, khuyên học sinh lưu ý hai thời điểm quan trọng: thời điểm bắt đầu học tiếng Anh và thời điểm bắt đầu luyện thi IELTS. Hai mốc càng cách xa nhau, các bạn càng có lợi thế khi thi IELTS.
Theo anh Đức, lý tưởng nhất là học sinh được tiếp xúc toàn diện với tiếng Anh ngay từ tiểu học, đặc biệt là ngôn ngữ nói (oral language) gồm kỹ năng nghe và nói, do đây là giai đoạn não bộ phát huy tốt nhất khả năng thụ đắc ngôn ngữ tự nhiên. Nếu nghe nhiều, nói nhiều, tắm trong tiếng Anh từ sớm, học sinh sẽ không cần xây nền tảng các kỹ năng vi mô từ đầu mà chỉ cần định hình lại tư duy cho đúng yêu cầu bài thi. Điều này xuất phát từ việc IELTS không đơn thuần là bài kiểm tra ngôn ngữ mà còn đánh giá nhiều tầng năng lực: độ thông thạo bốn kỹ năng, khả năng nhận diện và xử lý âm thanh, phát âm chuẩn xác, nghe hiểu ngữ cảnh, đọc hiểu suy luận, xây dựng và phản biện luận điểm, thậm chí nhận diện lỗi ngụy biện. Anh Đức cũng cho rằng có điểm sáng trong hành trình ôn thi IELTS hiện nay là các bạn có thể nhờ các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ tự học.
Chị Võ Thục Phương, sáng lập và điều hành Trung tâm Anh ngữ Roomie Study tại TP.HCM, khuyên học sinh đừng coi IELTS là chứng chỉ phục vụ mục tiêu ngắn hạn, mà có thể dùng nó để đạt nhiều mục tiêu dài hạn khác. Chẳng hạn, IELTS có thể trở thành thước đo chuẩn hóa giúp học sinh biết năng lực tiếng Anh của mình đang ở đâu, từ đó xác định lộ trình cải thiện kỹ năng phù hợp. IELTS cũng là chìa khóa giúp tiếp cận cơ hội quốc tế và là điểm cộng cạnh tranh trong thị trường việc làm đầy biến động.
