Cơn sốt học lập trình tại Mỹ chạm đỉnh và dấu hiệu thoái trào
Theo báo cáo từ Washington Post, nghề lập trình từng được xem như "tấm vé vàng" đảm bảo tương lai giàu sang và sự nghiệp thăng hoa. Tuy nhiên, dữ liệu mới nhất đang phơi bày một thực tế phũ phàng: cơn sốt học lập trình dường như đã chạm đỉnh và đang có dấu hiệu thoái trào mạnh mẽ. Trong suốt 15 năm qua, kể từ sau cuộc Đại suy thoái, công nghệ luôn là điểm sáng hiếm hoi của nền kinh tế Mỹ, với lời khuyên "hãy học code" trở thành câu cửa miệng của phụ huynh và chuyên gia hướng nghiệp.
Sự bùng nổ và suy giảm của ngành Khoa học máy tính
Theo Trung tâm Thống kê Giáo dục Quốc gia Mỹ (NCES), từ năm 2008 đến 2024, số lượng bằng cử nhân Khoa học máy tính (CS) được cấp đã tăng gấp 5 lần, vượt xa tốc độ tăng trưởng của các ngành lớn khác như điều dưỡng hay kỹ thuật cơ khí. Tuy nhiên, "bữa tiệc" nào cũng đến lúc tàn. Dữ liệu từ National Student Clearinghouse, đơn vị xử lý số liệu từ 97% các trường đại học tại Mỹ, cho thấy vào mùa thu năm 2025, tỷ lệ sinh viên đăng ký ngành Khoa học máy tính tại các trường đại học 4 năm đã giảm tới 8,1%. Đây là mức giảm lớn nhất trong vòng một năm của bất kỳ ngành học chính nào kể từ năm 2020, khiến CS rớt từ vị trí ngành học lớn thứ 4 xuống vị trí thứ 6, nhường chỗ cho các khối ngành như Kinh doanh, Y tế và Nghệ thuật tự do.
Nguyên nhân từ AI và sự chuyển hướng của sinh viên
Nhiều người ngay lập tức chỉ tay vào Trí tuệ nhân tạo (AI) như "hung thủ" chính. Nhà kinh tế đoạt giải Nobel Simon Johnson gần đây cảnh báo rằng AI đã "xóa sổ đáng kể" việc lập trình máy tính như một nguồn cơ hội tạo ra năng suất. Sinh viên CS được dạy để viết chương trình điều khiển máy tính, nhưng giờ đây, AI đang bắt đầu tự động hóa chính các phần việc đó, gây ra nỗi bất an cho cả lập trình viên kỳ cựu. Tuy nhiên, nếu chỉ đổ lỗi cho AI, chúng ta bỏ lỡ một bức tranh toàn cảnh hơn. Theo Washington Post, trong số khoảng 54.000 sinh viên "mất tích" khỏi ngành CS, có tới 35.000 người thực tế đã chuyển sang các ngành giao thoa mới như Phân tích dữ liệu và Khoa học dữ liệu, với sự bùng nổ từ vài trăm sinh viên năm 2020 lên hàng chục nghìn người vào năm 2025. Điều này phản ánh xu hướng các trường đại học đang nỗ lực tạo ra các chuyên ngành hẹp và thực tiễn hơn như AI chuyên sâu, Robot học hay An ninh mạng.
Áp lực từ thị trường lao động và sự trỗi dậy của ngành kỹ thuật
Ngoài nỗi sợ AI, áp lực từ thị trường việc làm thực tế mới là đòn giáng mạnh nhất. Các tập đoàn Big Tech như Google hay Meta không còn "vét" sạch sinh viên mới tốt nghiệp như trước đây, do hậu quả của việc tuyển dụng ồ ạt trong đại dịch và chiến lược tối ưu hóa nhân sự. Biết lập trình giờ đây không còn là sự bảo đảm cho một công việc ổn định. Trong khi Khoa học máy tính sụt giảm 8%, các ngành Kỹ thuật lại ghi nhận mức tăng trưởng 7,3%, với Kỹ thuật cơ khí và Kỹ thuật điện tăng lần lượt 11% và 14%. Michael Leamy, trưởng khoa Kỹ thuật cơ khí tại Đại học Vermont, cho biết số lượng đơn đăng ký vào khoa của ông đã tăng hơn 20% trong hai năm qua, trong khi lượng người nộp vào Khoa học máy tính giảm hơn một nửa. Sinh viên đang tin rằng các ngành kỹ thuật truyền thống có tính linh hoạt cao hơn và mang lại cơ hội tốt hơn trong thế giới do AI dẫn dắt.
Triển vọng tương lai và bài học từ lịch sử
Lịch sử cho thấy Khoa học máy tính từng trải qua những giai đoạn sụt giảm vào cuối thập niên 1980 và sau bong bóng dot-com những năm 2000, để rồi sau đó luôn phục hồi mạnh mẽ hơn. Ông Tom Cortina, Phó hiệu trưởng tại trường Khoa học máy tính thuộc Carnegie Mellon, vẫn giữ thái độ lạc quan: "Chúng tôi tin rằng AI đang có một số tác động nhất định, nhưng đây có thể chỉ là một điểm chùng xuống trong biểu đồ đi lên". Dù là sự sụt giảm tạm thời hay một cuộc tháo chạy thực sự, rõ ràng thời đại "cứ học code là có tiền" đã kết thúc. Sinh viên ngày nay đang thực tế hơn, họ không còn chọn ngành theo phong trào mà bắt đầu cân nhắc sâu sắc về giá trị thực tiễn và khả năng thích nghi của bản thân trước một tương lai đầy biến động của công nghệ.
