Nền giáo dục Việt Nam đã xác định đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, đồng thời từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào giáo dục. Tại Hà Nội, ngay từ đầu năm học 2026-2027, hàng chục cơ sở giáo dục mầm non đã thí điểm đưa tiếng Anh vào giảng dạy song song.
AI là trợ thủ đắc lực nhưng cần dùng đúng cách
Theo cô Trần Thị Hồng Thủy, Hiệu trưởng Trường Trung học Cơ sở - Trung học Phổ thông Trần Đại Nghĩa (Thành phố Hồ Chí Minh), mục tiêu học tiếng Anh của học sinh tiểu học và trung học cơ sở ngày nay đã có sự chuyển dịch rõ nét so với thời điểm AI chưa xuất hiện. Trước kia, việc học ngoại ngữ chỉ xoay quanh từ vựng, ngữ pháp hay tối ưu hóa kết quả thi cử, thì ngày nay lại đặt trọng tâm vào cải thiện khả năng giao tiếp, kỹ năng ứng biến tình huống và tiếp cận tri thức.
Dù AI phát triển đến đâu, mục tiêu cốt lõi của giáo viên ngoại ngữ vẫn là giúp học sinh hình thành năng lực sử dụng ngôn ngữ, biết tư duy và vận dụng hiệu quả kiến thức vào thực tế.
Học sinh sử dụng AI để hỗ trợ học tập
Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc, nữ sinh vừa trúng tuyển cùng lúc lớp 10 chuyên Anh Trường Phổ thông Năng khiếu Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Trường Trung học Phổ thông Chuyên Trần Đại Nghĩa, chia sẻ: "Trong quá trình học tập, em thường xuyên sử dụng AI để hỗ trợ giải thích các điểm ngữ pháp khó, giúp chuẩn bị bài tốt hơn trước khi lên lớp".
Phúc cho biết AI là trợ thủ đắc lực trong việc tạo các bài tập nhỏ dưới dạng trắc nghiệm, giúp em vận dụng kiến thức mới và nhớ lâu hơn các bài học cũ. Tuy nhiên, Phúc tâm đắc nhất là AI giúp em sắp xếp kiến thức một cách có hệ thống, tránh tình trạng học lộn xộn, lan man.
AI không thể thay thế người thầy
Giảng viên tiếng Anh Hà Đặng Như Quỳnh, một trong số ít cá nhân đạt điểm tối đa 9.0 IELTS tại Việt Nam, hiện là Giám đốc Học thuật Hệ thống tiếng Anh tư duy DOL English, nhận định: "AI mang lại nhiều lợi ích trong cả dạy và học tiếng Anh. Nhưng giáo viên không thể chỉ dạy những điều mà AI có thể trả lời gọn gàng trong 3 giây. Về phía học sinh, AI chẳng khác nào 'thức ăn nhanh'. Nếu các em chỉ tìm tới AI để lấy đáp án thì sẽ chỉ 'no' mà không 'khỏe', nói cách khác là có kiến thức bề nổi nhưng thiếu năng lực tư duy".
Cô Như Quỳnh cho rằng trong thời đại AI, các giảng viên cần chuyển từ tâm thế người truyền đạt kiến thức sang người thiết kế trải nghiệm học và rèn tư duy cho trẻ. Cùng với đó, giảng viên cần đảo ngược cấu trúc lớp học truyền thống: "Điển hình như những phần luyện tập phát âm hay từ vựng, giảng viên hoàn toàn có thể để học sinh luyện với AI ở nhà, còn trên lớp thì hai bên nên cùng thảo luận để xây dựng sự tự tin khi học tiếng Anh cho trẻ. Quan trọng nhất là người thầy phải làm thế nào để học sinh hiểu phương pháp dùng AI có phản biện, bởi kỹ năng làm việc với trí tuệ nhân tạo chắc chắn sẽ trở thành một phần của năng lực ngôn ngữ trong tương lai".
Kết nối thầy trò là động lực không thể thay thế
Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc bộc bạch: "Em thấy rằng, những kết nối giữa thầy và trò rất quan trọng. Bởi tình cảm gắn bó thầy-trò sẽ trở thành động lực rất lớn và không thể thay thế trong học tập, không chỉ trong học ngoại ngữ mà còn tất cả việc học nói chung".
Theo Phúc, AI dù hữu dụng nhưng chắc chắn không thể thay thế người thầy. Để không phụ thuộc vào công cụ này, học sinh cần rèn kỹ năng tư duy trước khi "nhờ vả" AI, không dùng AI giải bài rồi chép đáp án, mà tự giải bài rồi so đáp án AI đưa ra.
Về phương pháp học tập cá nhân để cùng lúc trúng tuyển 2 trường trung học phổ thông hàng đầu tại Thành phố Hồ Chí Minh và đạt 7.5 IELTS từ năm lớp 8, Phúc chia sẻ: "Trước đây, em thường cố gắng dịch từng từ trong đề, cho nên mỗi khi gặp từ khó là lập tức bị rối. Sau khi làm quen với phương pháp Linearthinking, em học được cách rút ngắn đoạn văn từ nhiều câu thành một câu, thậm chí là vài từ khóa để làm bài chính xác hơn, tự tin hơn".
