Nghiên cứu mới: Nuôi dạy con song ngữ không làm suy giảm gắn kết tình cảm mẹ con
Tin mừng cho các bậc cha mẹ đang nuôi dạy con trong môi trường song ngữ: Việc trò chuyện và vui chơi cùng con bằng ngôn ngữ thứ hai hoàn toàn không làm suy yếu sự gắn bó tình cảm giữa mẹ và con. Phát hiện quan trọng này đến từ một nghiên cứu khoa học mới được công bố đúng dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Tiếng mẹ đẻ, giúp xoa dịu nỗi lo lắng phổ biến của nhiều gia đình đa ngôn ngữ.
Đồng bộ thần kinh: Chìa khóa của sự gắn kết
Nghiên cứu, đăng tải trên tạp chí Frontiers in Cognition, tập trung vào hiện tượng "đồng bộ thần kinh" – trạng thái hoạt động đồng thời của các mạng lưới thần kinh trong não giữa những người đang tương tác xã hội. Đây được xem là nền tảng sinh học quan trọng, giúp hình thành và duy trì mối liên kết lành mạnh giữa cha mẹ và con cái.
Nhóm nghiên cứu, dẫn đầu bởi Efstratia Papoutselou từ Đại học Nottingham, đã tiến hành phân tích để xác định liệu ngôn ngữ sử dụng trong gia đình song ngữ có ảnh hưởng đến chất lượng tương tác giữa mẹ và con hay không. Họ so sánh các tình huống khi hai mẹ con giao tiếp bằng tiếng mẹ đẻ của người mẹ với những lúc sử dụng tiếng Anh – ngôn ngữ thứ hai.
Phương pháp nghiên cứu chi tiết
Nghiên cứu được thực hiện với sự tham gia của 15 cặp mẹ con. Tất cả các bà mẹ đều không phải là người bản ngữ tiếng Anh nhưng sử dụng ngôn ngữ này thành thạo. Các em nhỏ đều trong tình trạng song ngữ, có khả năng sử dụng cả tiếng mẹ đẻ của mẹ và tiếng Anh.
Hai mẹ con tham gia vào một buổi chơi kéo dài 45 phút, được chia thành ba phần rõ rệt:
- Phần đầu: Tương tác bằng tiếng mẹ đẻ của người mẹ.
- Phần hai: Chuyển sang trò chuyện bằng tiếng Anh.
- Phần ba: Chơi độc lập trong im lặng.
Trong suốt quá trình này, cả mẹ và con đều được trang bị một thiết bị chuyên dụng để đo lường sự thay đổi nồng độ oxy trong các mạch máu não – chỉ số phản ánh chính xác mức độ hoạt động của não bộ.
Kết quả bất ngờ và ý nghĩa
Kết quả thu được cho thấy mức độ đồng bộ thần kinh cao hơn rõ rệt khi mẹ và con tương tác trực tiếp so với khi họ chơi độc lập. Điều đáng chú ý là sự đồng bộ này đặc biệt mạnh mẽ ở vùng vỏ não trán – khu vực liên quan đến việc ra quyết định, lập kế hoạch, suy luận và xử lý cảm xúc.
Quan trọng hơn, nghiên cứu khẳng định rằng việc chuyển đổi giữa hai ngôn ngữ hoàn toàn không làm gián đoạn quá trình đồng bộ thần kinh. Efstratia Papoutselou chia sẻ: "Não bộ của các bà mẹ song ngữ và con của họ vẫn duy trì trạng thái 'đồng điệu' như nhau, bất kể họ chơi đùa bằng tiếng mẹ đẻ hay bằng ngôn ngữ thứ hai đã học được."
Những lưu ý quan trọng từ nghiên cứu
Mặc dù kết quả nghiên cứu mang tính khích lệ cao, nhóm tác giả cũng đưa ra một số lưu ý quan trọng. Họ chỉ ra rằng, dù việc chuyển ngôn ngữ không ảnh hưởng đến đồng bộ thần kinh, nhiều nghiên cứu khác cho thấy việc sử dụng ngôn ngữ thứ hai có thể tác động đến cách con người giao tiếp.
Đặc biệt, ở những người trưởng thành học ngôn ngữ thứ hai muộn hơn trong cuộc đời, cách tương tác có thể khác biệt so với khi sử dụng tiếng mẹ đẻ, nhất là trong những tình huống giàu cảm xúc hoặc đòi hỏi nhiều nỗ lực nhận thức. Các tác giả nhận định: "Người nói ngôn ngữ thứ hai thường cảm thấy có một khoảng cách cảm xúc nhất định khi sử dụng ngôn ngữ không phải bản ngữ. Điều này có thể ảnh hưởng đến cách họ thể hiện tình cảm, kỷ luật hay sự đồng cảm trong mối quan hệ cha mẹ, con cái."
Hướng phát triển cho nghiên cứu tương lai
Nhóm nghiên cứu đề xuất các nghiên cứu trong tương lai nên mở rộng phạm vi sang những gia đình có trình độ ngôn ngữ khác nhau. Điều này bao gồm cả trường hợp cha mẹ kém thành thạo ngôn ngữ thứ hai hoặc trẻ em không được tiếp xúc với môi trường song ngữ ngay từ khi sinh ra.
Ngoài ra, các nhà khoa học cũng nên xem xét các dạng tương tác ngoài phạm vi gia đình, như giữa trẻ với giáo viên hoặc người lạ, để hiểu rõ hơn về tác động của đa ngôn ngữ đến giao tiếp xã hội nói chung.
Phát hiện này không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn mang giá trị thực tiễn sâu sắc, góp phần làm dịu đi những lo ngại chính đáng của nhiều phụ huynh song ngữ. Ít nhất ở cấp độ não bộ, sự gắn kết tình cảm giữa cha mẹ và con cái vẫn bền chặt, bất kể ngôn ngữ được sử dụng trong giao tiếp hàng ngày là gì.
