Giá một tô phở khi đã tăng thường không bao giờ giảm, theo các chuyên gia kinh tế và chủ quán. Nguyên nhân chính là do tâm lý giữ giá của người kinh doanh khi họ đang hưởng lợi từ mức giá mới, đồng thời chi phí đầu vào chưa giảm tương ứng.
Chủ quán nói gì về việc giữ giá?
Anh Nguyễn Đức Cường, chủ quán phở tại Hà Nội, cho biết khi giá xăng dầu tăng mạnh, anh đã điều chỉnh giá mỗi tô thêm 5.000 - 10.000 đồng và đến nay vẫn giữ nguyên. Anh giải thích: “Khi khách đã quen mặt bằng giá mới và vẫn chấp nhận thì chúng tôi nghĩ rằng mức đó là hợp lý. Bây giờ giảm giá, rồi sau đó nếu giá nhiên liệu lại biến động thì chúng tôi rất khó tăng lại.” Anh cũng thừa nhận việc chưa giảm giá giúp quán có thêm lợi nhuận.
Chi phí một tô phở bao nhiêu?
Anh Tống Thanh Tùng, đầu bếp chính của quán phở Cồ Minh (Hà Nội), phân tích: Trong một tô phở giá 60.000 đồng, chi phí giá vốn (phở, thịt bò, rau…) chiếm 55-60% tương đương khoảng 33.000 đồng; chi phí mặt bằng, nhân công, điện nước, gas… chiếm 25% (15.000 đồng); quản lý, khấu hao thêm 2.000 đồng. Tổng chi phí khoảng 50.000 đồng, lãi tối đa 10.000 đồng. “Nếu muốn giảm giá, tôi chỉ có thể giảm 2.000 đồng/bát để còn chút lãi”, anh Tùng nói.
Vì sao giá phở chỉ tăng không giảm?
Anh Nguyễn Tuyến, chủ quán bún bò Huế tại Hà Nội, cho biết mỗi bát bún bò giá 40.000 - 45.000 đồng cho lãi 5.000 - 7.000 đồng. “Nếu bây giờ giảm giá bán thì lợi nhuận sẽ co hẹp”, anh nói. Anh dẫn chứng giá túi zip tăng từ 60.000 lên 90.000 đồng/kg, hộp giấy từ 1.200 lên 1.600 đồng/hộp. “Nếu bắt buộc giảm giá theo xăng, tôi phải giảm định lượng, chấp nhận khách không hài lòng.”
Chuyên gia: Tâm lý giữ giá gây hại cho nền kinh tế
TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê, nhận định: Khi giá xăng dầu giảm, thường có độ trễ để hàng hóa giảm theo, nhưng nếu chậm trễ quá lâu thì người kinh doanh đang hưởng lợi và có tâm lý giữ giá. Mạng lưới chợ truyền thống chiếm tỷ trọng lớn, các tư thương khó kiểm soát nên càng dễ niêm yết giá tự phát.
TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương, cho rằng câu chuyện bát phở phản ánh quy luật của nền kinh tế: Khi chi phí như thuê mặt bằng, nhân công, vận chuyển đã tăng, chúng rất khó giảm. Giá tăng nhanh, giảm chậm và hiếm khi về mức cũ.
Hệ lụy của giá neo cao
TS. Nguyễn Bích Lâm cảnh báo: “Khi giá hàng hóa neo cao, người tiêu dùng sẽ tiết chế chi tiêu, dẫn đến hàng hóa ế ẩm, doanh nghiệp đình trệ sản xuất, ảnh hưởng chung đến nền kinh tế.” Ông ví đây là vòng tròn luẩn quẩn: giá cao làm giảm sức mua, giảm doanh thu, ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế.
Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành nhấn mạnh: “Lợi nhuận ngắn hạn từ việc giữ giá có thể cải thiện kết quả kinh doanh, nhưng về lâu dài sẽ làm suy giảm sức mua, khiến doanh thu sụt giảm. Thị trường chỉ phát triển bền vững khi lợi ích giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng được chia sẻ hài hòa.”
Giải pháp nào?
Các chuyên gia cho rằng Nhà nước khó can thiệp hành chính vào giá từng bát phở, nhưng cần tăng cường giám sát kê khai giá, minh bạch chi phí. Người tiêu dùng nên ưu tiên các cơ sở có giá hợp lý, từ chối dịch vụ giá bất hợp lý để tạo sức ép thị trường.
