Ung thư vòm họng là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Bên cạnh các phương pháp điều trị như xạ trị, hóa trị, phẫu thuật, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò vô cùng quan trọng, giúp người bệnh duy trì thể trạng, tăng cường sức đề kháng và giảm nhẹ các triệu chứng khó chịu, đặc biệt là tình trạng nuốt nghẹn. Vậy người bị ung thư vòm họng nên ăn gì và kiêng gì?
Nguyên tắc dinh dưỡng cho người ung thư vòm họng
Việc xây dựng thực đơn cho người bệnh ung thư vòm họng cần tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau: Đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất, ưu tiên thực phẩm mềm, lỏng, dễ nuốt, dễ tiêu hóa. Chia nhỏ bữa ăn thành nhiều bữa trong ngày (5-6 bữa) để giảm áp lực lên vùng họng. Bổ sung đầy đủ nước, vitamin và khoáng chất. Đồng thời, tránh các thực phẩm có thể gây kích ứng, làm tổn thương niêm mạc họng.
Thực phẩm nên ăn
- Thực phẩm mềm, lỏng: Cháo, súp, canh, sinh tố, sữa, yaourt, pudding, bánh flan... Đây là những món dễ nuốt, giúp giảm đau rát và khó chịu khi ăn.
- Thực phẩm giàu protein: Thịt gà, cá, trứng, sữa, đậu phụ, các loại đậu... Protein giúp tái tạo tế bào, tăng cường hệ miễn dịch và chống lại bệnh tật.
- Thực phẩm giàu chất xơ và vitamin: Rau xanh nấu chín mềm (bí đỏ, cà rốt, súp lơ, rau ngót), trái cây chín mềm (chuối, đu đủ, bơ, xoài chín). Các loại vitamin A, C, E có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào.
- Thực phẩm giàu kẽm và selen: Hàu, tôm, cua, thịt bò, ngũ cốc nguyên hạt... giúp tăng cường miễn dịch.
- Uống đủ nước: Nước lọc, nước ép trái cây loãng, nước canh, trà thảo mộc (trà gừng, trà hoa cúc). Nước giúp làm ẩm niêm mạc họng, giảm khô rát và hỗ trợ nuốt dễ dàng hơn.
Thực phẩm cần kiêng
- Thực phẩm cứng, khô, giòn: Bánh mì khô, bánh quy, khoai tây chiên, các loại hạt cứng... dễ gây tổn thương niêm mạc họng.
- Thực phẩm cay nóng, nhiều gia vị: Ớt, tiêu, tỏi, hành, mù tạt... gây kích ứng và làm tăng cảm giác đau rát.
- Thực phẩm chua, axit cao: Chanh, cam, quýt, dứa, cà chua sống, dưa muối... có thể làm bỏng rát niêm mạc.
- Đồ uống có cồn, cafein, gas: Rượu, bia, cà phê, nước ngọt có ga... gây mất nước, kích thích niêm mạc.
- Thực phẩm quá nóng hoặc quá lạnh: Nước đá, kem lạnh, cháo quá nóng... làm tổn thương niêm mạc họng.
- Thực phẩm nhiều dầu mỡ, chiên rán: Gây khó tiêu, đầy bụng, ảnh hưởng đến quá trình hấp thu dinh dưỡng.
Một số lưu ý khi chế biến và ăn uống
Người bệnh ung thư vòm họng nên ăn chậm, nhai kỹ (nếu có thể), nuốt từ từ. Nếu gặp khó khăn khi nuốt, có thể sử dụng ống hút hoặc thìa nhỏ. Nên ngồi thẳng lưng khi ăn và giữ tư thế này ít nhất 30 phút sau ăn. Vệ sinh răng miệng sạch sẽ sau mỗi bữa ăn để tránh nhiễm trùng. Bên cạnh đó, người bệnh cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để có chế độ ăn phù hợp với tình trạng bệnh và giai đoạn điều trị.
Chế độ dinh dưỡng khoa học, hợp lý sẽ giúp người bệnh ung thư vòm họng cải thiện triệu chứng nuốt nghẹn, duy trì thể trạng và nâng cao hiệu quả điều trị. Hãy luôn lắng nghe cơ thể và điều chỉnh thực đơn linh hoạt để đảm bảo sức khỏe tốt nhất.
