Nhiều người có thói quen sử dụng điện thoại kiểm tra tin nhắn, lướt mạng xã hội ngay khi thức dậy mà không nhận ra điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
Thói quen phổ biến trong giới trẻ
Lê Trần Đại Nghĩa, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết bản thân thường có thói quen kiểm tra điện thoại ngay sau khi thức dậy vì lo sợ bỏ lỡ tin nhắn hay những thông tin quan trọng. "Sáng sớm thức dậy là sử dụng điện thoại để đầu giường để cập nhật mạng xã hội hoặc xem tin nhắn lỡ có thông tin quan trọng, nó là thói quen rồi", Nghĩa nói.
Tương tự, Lê Hoàng Long, cùng trường với Nghĩa, cũng cho biết trước đây bản thân thường xuyên kiểm tra điện thoại ngay sau khi thức dậy nhưng gần đây đã cố gắng hạn chế.
Lê Thị Thùy Trang (27 tuổi, nhân viên văn phòng) chia sẻ: "Thức dậy mà không cầm điện thoại cảm giác như thiếu thiếu gì đó". Trang cho biết mình cũng có thói quen cầm điện thoại ngay sau khi thức dậy buổi sáng dù biết điều đó không tốt cho sức khỏe. Bản thân cô từng đọc nhiều thông tin khuyến cáo không nên sử dụng điện thoại ngay khi vừa ngủ dậy vì có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và tinh thần, lẫn khả năng nhìn của mắt. "Biết là nó có ảnh hưởng đấy nhưng tôi vẫn khó bỏ thói quen này vì cảm thấy cần một thứ gì đó giúp bản thân tỉnh táo trước khi bắt đầu ngày mới", Trang nói.
Tác động tiêu cực đến sức khỏe mắt và tinh thần
Theo BSCKII Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (P.Bình Trưng, TP.HCM), thói quen cầm điện thoại ngay khi thức dậy là hành vi ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thể chất và tinh thần. Trong thời đại số, rất nhiều người có thói quen vừa mở mắt đã cầm điện thoại để xem tin nhắn, mạng xã hội hoặc tin tức. Tuy nhiên, dưới góc độ y khoa, đây là một thói quen không có lợi cho sức khỏe mắt và sức khỏe tinh thần nếu kéo dài thường xuyên.
"Đối với mắt, sau một đêm ngủ, bề mặt nhãn cầu thường khô hơn do giảm tiết nước mắt trong lúc ngủ. Khi vừa thức dậy đã nhìn ngay vào màn hình điện thoại ở khoảng cách rất gần, mắt phải điều tiết đột ngột để tập trung hình ảnh. Ánh sáng xanh từ màn hình cùng việc chớp mắt ít hơn có thể làm tăng cảm giác khô mắt, mỏi mắt, nhức đầu và về lâu dài góp phần làm nặng thêm hội chứng thị giác màn hình", bác sĩ Khanh cho hay.
Về mặt tinh thần, tác động càng đáng quan ngại hơn. Những phút đầu tiên sau khi thức dậy là thời điểm não bộ chuyển từ trạng thái nghỉ ngơi sang trạng thái tỉnh táo. Nếu ngay lập tức tiếp nhận một lượng lớn thông tin từ tin tức, công việc hoặc mạng xã hội, não bộ sẽ bị kích hoạt căng thẳng sớm, khiến dễ lo âu, mất tập trung và cảm giác bị cuốn vào áp lực ngay từ đầu ngày.
Ngoài ra, việc kiểm tra điện thoại liên tục ngay khi thức dậy còn có thể hình thành tình trạng lệ thuộc thông tin, làm giảm khả năng tập trung vào các hoạt động chăm sóc sức khỏe buổi sáng như vận động nhẹ, hít thở sâu, uống nước hoặc ăn sáng.
Lời khuyên từ chuyên gia
Bác sĩ Khanh khuyên nên dành 15-30 phút đầu ngày thoải mái trước khi tiếp xúc với điện thoại. Một vài động tác vận động, tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, uống nước và chuẩn bị tinh thần cho ngày mới sẽ giúp đôi mắt được thư giãn hơn, não bộ tỉnh táo hơn và khởi đầu ngày mới tích cực, hiệu quả hơn.
Hiện tượng 'não bỏng ngô'
Theo bác sĩ Nguyễn Trần Nam, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), nhiều người xem điện thoại vài phút ngay khi thức dậy rồi sau đó trong ngày tiếp tục dành hàng chục phút để lướt video ngắn; đang xem video này đã vội chuyển sang video khác; mất kiên nhẫn khi đọc bài viết dài hoặc ngồi học hay làm việc được một lúc lại muốn kiểm tra điện thoại. Hiện tượng này được gọi là "não bỏng ngô". Đây không phải là tên bệnh lý hay chẩn đoán y khoa mà là thuật ngữ mô tả xu hướng hành vi ngày càng phổ biến do tác động của môi trường số.
Bác sĩ Nam cho biết người có biểu hiện "não bỏng ngô" thường khó tập trung lâu, khó đọc sách dài hoặc dễ bỏ dở công việc giữa chừng. Tình trạng mất kiên nhẫn, muốn có kết quả ngay lập tức, khó chờ đợi và cảm giác "thiếu gì đó" khi không cầm điện thoại xuất hiện ngày càng nhiều.
"Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm có nguy cơ cao hơn do não bộ vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc tiếp xúc quá nhiều với các nội dung ngắn, tốc độ nhanh và kích thích mạnh có thể làm giảm khả năng chú ý kéo dài, khiến khó tập trung học tập, dễ bị phân tâm, khó kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử", bác sĩ Nam cảnh báo.
