Hàng loạt cửa hàng kim cương tại Việt Nam đã phải đóng cửa hoặc tạm ngưng hoạt động trong bối cảnh thị trường chao đảo sau vụ triệt phá đường dây buôn lậu hơn 30.000 viên kim cương, trị giá trên 1.500 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 300 tỷ đồng trong khoảng 2 năm. Người tiêu dùng hoang mang, đổ xô bán tháo để cắt lỗ.
Đường dây buôn lậu tinh vi và lỗ hổng quy trình
Vụ việc bị lực lượng chức năng triệt phá vào tháng 7/2026 cho thấy quy mô buôn lậu xuyên quốc gia tinh vi. Kim cương từ Ấn Độ được tập kết tại Hong Kong, sau đó chia nhỏ, xách tay qua sân bay Việt Nam mà không khai báo hải quan. Các đối tượng sử dụng nhóm WhatsApp để điều phối giao hàng trực tiếp cho khách, tạo thành chuỗi khép kín.
Theo TS. Nguyễn Tuấn Anh, giảng viên ngành Tài chính, Đại học RMIT Việt Nam, nạn buôn lậu kim cương quốc tế từng là vấn đề an ninh toàn cầu, vì tỷ lệ giá trị trên khối lượng cực cao, dễ giấu trong hành lý cá nhân. Quy trình Kimberley (KPCS) từ năm 2003 chỉ kiểm soát kim cương thô, tạo lỗ hổng cho kim cương đã cắt mài, đánh bóng. Các đối tượng đã lợi dụng kẽ hở này để đưa hàng lậu vào nội địa.
Hiệu ứng domino: Hàng loạt thương hiệu đóng cửa
Sáng 17/7, thương hiệu PJA Diamond & Jewelry tại TP.HCM bất ngờ thông báo đóng cửa sau 10 năm hoạt động. Nguyên nhân là tâm lý hoang mang khiến lượng khách bán lại tăng đột biến, vượt 90%, trong khi thanh khoản tắc nghẽn. Trước đó, các thương hiệu như Long Ngọc Luxury, Thực Lan Diamond, Tiệm vàng Kim Hồng, Kim Lý, Ngọc Tâm, Ngọc Châu Âu cũng đã đóng cửa hoặc tạm ngưng.
Ông Tuấn nhận định: “Thị trường kim cương Việt Nam hiện đang trải qua một cú sốc lớn nhưng mang tính thanh lọc tất yếu, hiệu ứng domino đang xuất hiện.” Nhiều cửa hàng chuyển sang trạng thái “cửa đóng then cài” để nghe ngóng hoặc tái cấu trúc.
Người tiêu dùng lo lắng, bán tháo cắt lỗ
Người tiêu dùng rơi vào trạng thái lo lắng, phải bán tháo để cắt lỗ hoặc yêu cầu kiểm định lại tài sản vì lo ngại mua phải hàng lậu, giấy chứng nhận GIA bị làm giả. TS Huỳnh Thanh Điền, giảng viên Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng thị trường đang bị ảnh hưởng bởi khoảng cách thông tin giữa người mua và người bán, dẫn đến rủi ro lớn. Ông đề xuất cần có cơ chế quản lý riêng biệt, xây dựng tiêu chuẩn kiểm nghiệm độc lập và truy xuất nguồn gốc.
Kim cương hay vàng: Đâu là kênh đầu tư an toàn?
Theo TS Nguyễn Tuấn Anh, vàng và kim cương có bản chất đầu tư trái ngược. Vàng có tính đồng nhất, thanh khoản cao, giá niêm yết minh bạch. Ngược lại, mỗi viên kim cương là độc bản, định giá phức tạp qua tiêu chuẩn 4C, phụ thuộc vào giấy chứng nhận GIA. Kim cương dễ mua khó bán, khi bán lại thường chịu chiết khấu 10-30% giá trị. Vàng là kênh đầu tư sinh lời linh hoạt, trong khi kim cương thiên về tiêu dùng xa xỉ, tích lũy dài hạn.
Dẫu vậy, niềm tin vào giá trị nội tại của kim cương chưa mất hoàn toàn. Ông Tuấn cho rằng đây là đợt “đại phẫu thị trường”, khi pháp luật siết chặt, thị trường sẽ minh bạch hơn. Tính từ 1/3/2025 đến 28/2/2026, hơn 3.100 nhà nhập khẩu Việt Nam giao dịch với hơn 4.000 đối tác quốc tế, cho thấy kim cương vẫn là mặt hàng giao dịch sôi động.
