Sauna hồng ngoại và sauna truyền thống: Lựa chọn nào cho sức khỏe tối ưu?
Theo các chuyên gia sức khỏe và trường thọ, sauna đã trở thành một phần không thể thiếu trong lịch trình chăm sóc sức khỏe của nhiều người, đặc biệt là các doanh nhân. Đây không chỉ là thói quen xa xỉ mà còn là liệu pháp phục hồi có cơ sở khoa học. Tuy nhiên, khi bắt đầu tìm hiểu, bạn sẽ nhanh chóng đối mặt với câu hỏi: nên chọn sauna hồng ngoại hay sauna truyền thống? Hai loại này có vẻ ngoài tương tự nhưng hoạt động dựa trên nguyên lý hoàn toàn khác nhau và phù hợp với những mục tiêu khác nhau.
Nguyên lý hoạt động khác biệt
Sauna truyền thống làm nóng không khí xung quanh bạn, thường ở nhiệt độ từ 70 đến 85 độ C hoặc cao hơn. Khi bạn ngồi trong không gian nóng, cơ thể phản ứng bằng cách đổ mồ hôi để hạ nhiệt. Đây là cơ chế đã được người Phần Lan, Nga và các nước Bắc Âu sử dụng hàng nghìn năm qua.
Ngược lại, sauna hồng ngoại hoạt động theo cách khác. Thay vì làm nóng không khí, thiết bị phát tia hồng ngoại xuyên qua da đến độ sâu khoảng 3 đến 4 cm, làm nóng trực tiếp các mô bên trong cơ thể mà không cần không khí xung quanh phải nóng. Nhiệt độ trong buồng hồng ngoại chỉ từ 35 đến 50 độ C, thấp hơn nhiều so với sauna truyền thống, nhưng cảm giác ra mồ hôi không hề kém cạnh.
Bác sĩ Tara Phaff, chuyên gia phục hồi tại Reform Wellness, giải thích: "Tia hồng ngoại làm nóng mô và nâng nhiệt độ lõi cơ thể, không phải không khí. Đây là cơ chế hoàn toàn khác về mặt vật lý."
Sauna truyền thống: Bằng chứng khoa học dồi dào
Nếu xét về số lượng nghiên cứu, sauna truyền thống chiếm ưu thế nhờ lịch sử lâu đời hơn. Một nghiên cứu tổng hợp trên Mayo Clinic Proceedings cho thấy người dùng sauna thường xuyên mắc cảm lạnh ít hơn khoảng 50% so với người không dùng. Nghiên cứu đăng trên Journal of Science and Medicine in Sport cũng phát hiện người chạy bộ dùng sauna đều đặn có thể chạy nhanh hơn đến 2%.
Người Phần Lan, quốc gia có tỷ lệ sử dụng sauna cao nhất thế giới với gần một phòng sauna cho mỗi hộ gia đình, đã cung cấp nhiều dữ liệu theo dõi dài hạn. Các nghiên cứu trên nhóm dân số này cho thấy dùng sauna thường xuyên làm giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, hạ cholesterol và giảm nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ và Alzheimer. Một đánh giá tổng hợp năm 2021 ghi nhận rằng trong thử nghiệm có kiểm soát với 28 người được chẩn đoán trầm cảm nhẹ, nhóm dùng sauna một tháng cho thấy giảm rõ rệt các triệu chứng trầm cảm và lo âu.
Sauna hồng ngoại: Dịu nhẹ và phù hợp cho người mới
Sauna hồng ngoại không thua kém về nguyên lý, nhưng số liệu dài hạn còn ít hơn vì đây là công nghệ mới hơn. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Photonics and Lasers cho thấy sauna hồng ngoại giúp tăng lưu lượng máu, giảm viêm và giảm căng thẳng oxy hóa, hỗ trợ phục hồi mô. Một nghiên cứu năm 2023 của European Society of Medicine phát hiện ba tháng dùng sauna hồng ngoại đủ để giảm stress và mệt mỏi, đồng thời cải thiện sức khỏe tổng thể ở bệnh nhân tiểu đường.
Chuyên gia Jennifer Armendariz, huấn luyện viên thể dục, chỉ ra rằng sauna hồng ngoại giúp giảm đau cơ sau tập tạ chỉ trong 24 giờ. Vì nhiệt độ thấp hơn nhiều, người mới bắt đầu hoặc người không chịu được môi trường quá nóng sẽ dễ làm quen hơn.
Những điều cần biết khi dùng sauna
Thứ nhất: Tuyên bố sauna giúp thải vi nhựa hay độc tố qua mồ hôi là không chính xác. Bác sĩ tâm thần Darren O'Reilly, giám đốc lâm sàng tại AuDHD Psychiatry, khẳng định: "Đây là quan niệm sai lầm dai dẳng. Mồ hôi đóng vai trò rất nhỏ trong việc thải độc. Gan và thận mới là cơ quan thực sự làm việc đó." Ông thừa nhận ý tưởng thải vi nhựa qua mồ hôi nghe có vẻ hợp lý, nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng nào xác nhận.
Thứ hai: Sauna làm mất điện giải, không chỉ nước. Armendariz nhắc nhở: "Bạn mất khoảng 1 lít nước cho mỗi 20 phút trong sauna." Cùng với nước, cơ thể mất natri, kali và magie qua mồ hôi, có thể dẫn đến chuột rút và các vấn đề về thận nếu không bù lại. Uống đủ nước và bổ sung điện giải sau mỗi buổi là bắt buộc.
Cách dùng sauna hiệu quả: Nóng trước, lạnh sau
Nếu chỉ dùng sauna mà không kết hợp với tắm lạnh, bạn đang bỏ lỡ phần hiệu quả nhất. Matthew Accetta, chuyên gia sinh lý học thể dục tại Hospital for Special Surgery ở New York, giải thích: "Lý tưởng nhất là chuyển từ nóng sang lạnh. Có thể là sauna rồi ngâm nước lạnh, hoặc đơn giản là tắm nóng rồi chuyển sang nước lạnh. Phương pháp này làm mạch máu giãn ra rồi co lại, kích thích cơ thể giải phóng endorphin, cải thiện tuần hoàn và hỗ trợ hệ miễn dịch."
Tuy nhiên, tắm lạnh ngay sau sauna có thể làm giảm một phần khả năng tăng trưởng cơ bắp. Nếu mục tiêu chính là tăng cơ, hãy cách nhau ít nhất vài giờ giữa tập nặng và tắm lạnh. Về thời lượng, 20 phút mỗi buổi là đủ. Người mới bắt đầu nên bắt đầu từ 10 đến 15 phút.
Nên chọn loại nào?
Accetta tổng kết: "Không có lựa chọn nào rõ ràng hơn. Cả hai đều giảm đau, hạ stress, cải thiện giấc ngủ, hỗ trợ tim mạch và sức khỏe da."
Nếu muốn bằng chứng khoa học vững chắc và lợi ích tim mạch, não bộ lâu dài, hãy chọn sauna truyền thống. Nếu mới bắt đầu, không chịu được nhiệt độ cao, hoặc tập trung vào phục hồi cơ và giảm viêm, chọn sauna hồng ngoại. Nếu có điều kiện, hãy dùng sauna truyền thống trước, tắm lạnh sau. Đó là giao thức mà các bác sĩ chuyên về sức khỏe tối ưu đang áp dụng và khuyến nghị.
Nguồn: GQ UK
