Áp lực tài chính tuổi 22-30: Khi tiền bạc trở thành thước đo giá trị bản thân
Nếu công việc là điểm khởi đầu của sự bấp bênh, thì tài chính cá nhân chính là "mặt trận" khiến nhiều người trẻ trong độ tuổi 22-30 cảm thấy kiệt sức nhất. Chưa bao giờ khái niệm tự chủ tài chính lại được nhắc đến dày đặc như hiện nay, trở thành một ám ảnh trong cuộc sống hiện đại.
Xu hướng "giàu sớm" và thực tế phũ phàng
Trên các trang mạng xã hội, xu hướng "nghỉ hưu tuổi 30" hay "độc lập tài chính sớm" lan tràn với những khẩu hiệu đầy cảm hứng. Tuy nhiên, phía sau những lời hứa hẹn đó, không ít người trẻ đang loay hoay giữa thực tế thu nhập thấp, chi phí sinh hoạt tăng cao và áp lực phải "giàu lên càng sớm càng tốt". Khoảng cách giữa "những gì được nghe" và "những gì có thể làm" ngày càng lớn, đẩy nhiều người vào trạng thái căng thẳng tài chính kéo dài.
Với thế hệ trẻ ngày nay, tự chủ tài chính không còn đơn thuần là đủ tiền trang trải cuộc sống. Nó đã biến thành một thước đo giá trị bản thân, một tiêu chuẩn để đánh giá sự thành công. Ở tuổi ngoài 20, họ vừa phải lo trả nợ học phí, chi phí sinh hoạt, vừa đối diện với kỳ vọng xã hội về việc tiết kiệm, đầu tư, mua nhà, và lập gia đình. Mức lương khởi điểm của phần lớn lao động trẻ khó lòng theo kịp nhịp tăng chóng mặt của giá cả và chi phí đô thị.
GenZ: Kiếm được tiền, nhưng không thấy an tâm
A.T, 26 tuổi, làm trong lĩnh vực truyền thông với thu nhập đủ trang trải cuộc sống tại thành phố, nhưng hiếm khi cảm thấy an tâm. Mỗi tháng, sau khi chi trả tiền nhà và các khoản sinh hoạt phí, gần như không còn lại khoản tích lũy nào. Mạng xã hội với những câu chuyện thành công sớm, đầu tư, mua nhà của bạn bè cùng trang lứa khiến A.T luôn có cảm giác mình đang đi chậm, thậm chí là đi sai hướng.
Từng thử đầu tư để "đi nhanh hơn", A.T mất tiền và rơi vào trạng thái lo âu kéo dài, không dám chia sẻ với gia đình. "Điều khiến tôi mệt mỏi nhất không phải là thiếu tiền, mà là luôn nghĩ mình đang thất bại," A.T tâm sự.
B.K, 29 tuổi, từng có thu nhập tốt trong lĩnh vực kinh doanh nhưng phải đánh đổi bằng áp lực doanh số và hình ảnh "người trẻ thành đạt". Thu nhập khá nhưng chi tiêu nhiều, B.K gần như không tiết kiệm được. Sau nhiều năm vật lộn, anh quyết định nghỉ việc vì kiệt sức, bước vào giai đoạn thất nghiệp với cảm giác xấu hổ và hoài nghi về bản thân.
"Tôi nhận ra mình đã dùng tiền để chứng minh giá trị của chính mình. Khi không còn tiền, tôi tưởng như mình không còn giá trị gì nữa," B.K chia sẻ một cách chân thành.
Tự do tài chính không phải "giàu sớm, nghỉ sớm"
Theo Tiến sĩ, Chuyên gia Kinh tế Nguyễn Minh Phong, hiện nay trong xã hội có xu hướng lan truyền mạnh mẽ các khái niệm như tự do tài chính, giàu sớm, nghỉ hưu sớm. Hiện tượng này một phần đến từ những nội dung truyền thông còn hời hợt, một phần từ các lớp dạy làm giàu đưa ra cách hiểu đơn giản hóa để thu hút người học.
"Trong khi đó, tự do tài chính về bản chất là một khái niệm rộng và là cả một quá trình dài. Nó không phải là việc có một khoản tiền rồi nghỉ làm để đi chơi. Tự do tài chính thực sự là khi con người không còn áp lực, bất an vì tiền bạc và có thể làm những điều mình muốn mà không bị chi phối bởi nỗi lo tài chính. Thực tế, nhiều người giàu nhất thế giới vẫn tiếp tục lao động, bởi làm việc là một phần không thể thiếu của cuộc sống," ông Phong nhấn mạnh.
Ông Phong cho rằng, việc hiểu tự do tài chính như một trào lưu "nghỉ sớm để hưởng thụ" là một cách hiểu sai lầm. Càng sai hơn khi tự do tài chính nhưng vẫn sống trong lo lắng, bất an. Không có chuyện chỉ cần có một khoản tiền là có thể yên tâm cả đời, bởi rủi ro luôn tồn tại và không ai có thể đoán trước được tương lai.
Với người trẻ, điều quan trọng nhất không phải là chạy theo mục tiêu giàu nhanh, mà là xây dựng năng lực và kỹ năng để tạo ra giá trị cho xã hội, từ đó có thu nhập bền vững. Khi đã có năng lực, việc tích lũy, tiết kiệm và quản lý tài chính tốt sẽ từng bước giúp đạt tới tự do tài chính theo đúng nghĩa. Tự do tài chính không có một thước đo chung, mà phụ thuộc vào nhu cầu, lối sống và hoàn cảnh của từng người.
Lời khuyên từ chuyên gia: Tài chính là câu chuyện của sự bền vững
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành, Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, chia sẻ rằng các bạn trẻ cần phải tìm hiểu sâu hơn về lĩnh vực tài chính, đặc biệt là những bạn không học chuyên ngành kinh tế hay tài chính.
"Tài chính là câu chuyện của sự bền vững, chúng ta cần hiểu rõ dòng tiền được sinh ra như thế nào, lợi nhuận được tạo ra ra sao. Các thị trường như thị trường chứng khoán, thị trường tài chính hay bất động sản cũng không thể tự 'đẻ' ra tiền. Điều quan trọng là phải xem xét cách thức vận hành của từng thị trường đó," ông Huân bày tỏ.
Theo ông Huân, tiền không thể tự sinh ra tiền một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, tiền vẫn có thể sinh ra tiền thông qua lãi suất và các yếu tố khác, nhưng đó là một quá trình chậm rãi và đòi hỏi sự kiên nhẫn. Không phải chỉ sau một đêm hay một, hai năm đầu tư là có thể lãi gấp năm, gấp mười lần và trở nên giàu có. Điều đó là rất khó, nếu không muốn nói là gần như không thể.
"Chỉ những người thực sự am hiểu thị trường mới có khả năng chiến thắng được thị trường. Còn với đa số, việc chiến thắng thị trường là không hề dễ dàng. Vì vậy, họ cần hiểu cách thị trường vận hành để tránh mất tiền, đồng thời lựa chọn những hình thức tạo thu nhập ổn định hơn. Mức lãi suất của những hình thức này có thể không cao như kỳ vọng, nhưng vẫn giúp họ từng bước đạt được mục tiêu tài chính của mình. Và quản trị tài chính là cả một quá trình, đòi hỏi sự tích lũy kiến thức và mức độ am hiểu nhất định về tài chính," ông Huân chia sẻ.
Hoàng Nhung
