Miền Bắc đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt với nhiệt độ ngoài trời vượt ngưỡng 40 độ C. Dù thời tiết khắc nghiệt, nhu cầu tập luyện thể thao như chạy bộ, bóng đá hay pickleball vẫn rất cao. Tuy nhiên, vận động cường độ cao trong điều kiện này tiềm ẩn nguy cơ sốc nhiệt và rối loạn điện giải, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, thậm chí tổn thương não.
Cơ chế gây sốc nhiệt và rối loạn điện giải
Theo ThS.BS Lê Đình Thái, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc Phúc Trường Minh, sốc nhiệt và rối loạn điện giải thường diễn ra theo chuỗi phản ứng. Khi vận động dưới nắng gắt hoặc độ ẩm cao, cơ thể sinh nhiệt lớn và đổ mồ hôi liên tục để làm mát. Quá trình này gây mất nước và khoáng chất thiết yếu, dẫn đến rối loạn điện giải, làm gián đoạn tín hiệu thần kinh, gây co rút cơ hoặc loạn nhịp tim.
Sự mất nước và khoáng chất nghiêm trọng khiến cơ chế làm mát tự nhiên bị tê liệt. Nhiệt tích tụ làm thân nhiệt tăng vọt trên 40 độ C, gây sốc nhiệt, tổn thương não, suy tạng và rối loạn đông máu.
Dấu hiệu nhận biết và nguy cơ tử vong
Sốc nhiệt không chỉ làm thân nhiệt tăng cao mà còn gây da nóng đỏ, lơ mơ, lú lẫn, co giật hoặc hôn mê. Nhiều người chơi thể thao thường bỏ qua các dấu hiệu ban đầu. Bác sĩ Thái chia sẻ trường hợp điển hình tại giải chạy tháng 4/2025 ở Phú Thọ: một vận động viên sau khi hoàn thành 21km có biểu hiện đi loạng choạng, nói nhảm. Nhờ sơ cứu kịp thời bằng chườm mát và bù dịch tĩnh mạch, bệnh nhân hồi phục sau 3 giờ.
Sốc nhiệt là cấp cứu nội khoa nguy hiểm với tỷ lệ tử vong lên đến 80% nếu không được xử lý kịp thời. Khoảng 30% bệnh nhân phải chịu di chứng vĩnh viễn. Rủi ro này không chỉ xảy ra khi chạy bộ mà còn ở nhiều môn thể thao ngoài trời khác.
Hướng dẫn sơ cứu khi gặp người bị sốc nhiệt
Khi phát hiện người có biểu hiện sốc nhiệt, cần thực hiện ngay các bước sau:
- Di chuyển nạn nhân vào bóng râm, thoáng gió, nới lỏng quần áo.
- Làm mát chủ động bằng cách lau người bằng nước mát, quạt nhẹ.
- Cho uống từng ngụm nước khoáng nếu còn tỉnh táo.
- Liên hệ nhân viên y tế hoặc chuyển đến bệnh viện gần nhất.
Nguyên tắc tập luyện an toàn mùa hè
Để phòng tránh sốc nhiệt, người dân cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Chọn khung giờ tập phù hợp: sáng sớm hoặc chiều muộn khi nhiệt độ giảm.
- Nếu tập ban ngày, ưu tiên tập trong nhà hoặc nơi có bóng mát, che chắn cơ thể.
- Bù nước và điện giải thường xuyên, uống từng ngụm nhỏ mỗi 15-20 phút, không đợi khát.
- Sử dụng nước điện giải, giảm cường độ tập vào ngày nắng nóng.
Tập luyện thể thao mang lại nhiều lợi ích nhưng cần đảm bảo an toàn. Mỗi người nên trang bị kiến thức y tế để bảo vệ bản thân và cộng đồng trong mùa nắng nóng.
Khi gặp trường hợp khẩn cấp, gọi ngay số cấp cứu 115 (toàn quốc) hoặc hotline Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc 1900 636 555 (Hà Nội) để được hỗ trợ 24/7.
