Dân số Việt Nam giảm mạnh: Người trẻ không dám sinh vì chi phí cao, chính sách chưa đủ hỗ trợ
Dự báo dân số Việt Nam có thể giảm mạnh trong thời gian tới, kèm theo số liệu về mức sinh đi xuống và chi phí nuôi con ngày càng tăng cao. Nhiều phản hồi từ độc giả cho thấy lý do vì sao người trẻ chùn bước trước quyết định sinh con, không phải vì "ngại" mà là "không dám" do áp lực kinh tế và thiếu hỗ trợ từ xã hội.
Không phải "ngại", mà là "không dám" sinh con
Bạn đọc Bùi Phạm Vân Anh phản đối cách đặt vấn đề "ngại sinh con" và nhấn mạnh: "Cần thay đổi cách đặt vấn đề. Không nên hỏi: 'Vì sao người trẻ ngại sinh con?', mà nên hỏi: 'Điều kiện nào khiến họ không thể sinh con?'. Hai câu hỏi này dẫn đến hai hướng giải quyết khác nhau. Nếu coi đó là vấn đề tâm lý cá nhân, giải pháp sẽ là tuyên truyền. Nhưng nếu nhìn nhận đây là vấn đề lớn hơn, cần thay đổi chính sách về nhà ở, giáo dục, y tế, thu nhập... Nhiều người trẻ không từ chối trách nhiệm làm cha mẹ, họ chỉ không muốn bước vào khi chưa có nền tảng đủ vững. Đó là thái độ thận trọng, không phải né tránh!".
Bạn đọc Nguyễn Như Mai cũng chia sẻ: "Từ 'ngại' mang hàm ý cá nhân, như thể vấn đề nằm ở thái độ của người trẻ. Nhưng thực tế, họ đang tính toán rất kỹ vì một quyết định có thể liên quan đến hàng chục năm trách nhiệm. Không sinh hoặc sinh ít không phải là trốn tránh, nhiều khi chỉ là thích ứng với điều kiện sống hiện nay".
Chi phí sinh và nuôi con tăng cao khiến người trẻ cân nhắc kỹ
Bạn đọc Lê Minh Quân dẫn chứng từ hoàn cảnh cá nhân: "Nói thật, ai cũng nói chuyện sinh con là trách nhiệm, là niềm vui, là tương lai. Nhưng tôi nghĩ phải nói thẳng một chuyện: Tiền đâu? Tôi đang làm kỹ thuật, lương khoảng 17 triệu/tháng, vợ làm văn phòng 12 triệu. Nghe thì tưởng ổn, nhưng trừ tiền thuê nhà, điện nước, ăn uống, xăng xe, rồi các khoản linh tinh là gần như hết sạch. Tôi có một đứa con rồi, mỗi tháng chi phí riêng cho con cũng phải 5-6 triệu là tối thiểu. Nếu tính chuyện sinh thêm, tôi không dám. Không phải không muốn, mà nhìn vào con số thấy không có đường 'lui'. Người ta hay nói 'cố lên rồi sẽ nuôi được', nhưng thời nay khác rồi...".
Bạn đọc Đỗ Duy Hải phân tích rộng hơn: "Gốc rễ vẫn là chênh lệch giữa thu nhập và chi phí sống. Lương của người lao động tăng rất chậm, trong khi giá nhà, giá thực phẩm, học phí đều tăng nhanh. Tôi làm công nhân, thu nhập khoảng 14-15 triệu nếu tăng ca nhiều. Nhưng nếu có con, tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền sữa, tiền gửi trẻ… cộng lại là vượt khả năng. Nhiều người nói 'có con là động lực', nhưng động lực cũng phải có nền tảng. Không thể bắt một người đang chật vật với cuộc sống hiện tại phải gánh thêm trách nhiệm dài hạn. Tôi nghĩ đây không còn là vấn đề cá nhân, mà là bài toán lớn của xã hội".
Khó có "giải pháp hoàn hảo" và áp lực từ xã hội
Bạn đọc Lương Ngọc Thắng đưa ra góc nhìn khác: "Một phần vấn đề nằm ở tiêu chuẩn ngày càng cao của người trẻ. Có những người cùng điều kiện nhưng vẫn sinh con và nuôi dạy tốt. Khác biệt là ở cách họ lựa chọn và chấp nhận đánh đổi. Nếu ai cũng ưu tiên thoải mái cá nhân, thì việc sinh con sẽ bị trì hoãn. Điều này không sai, nhưng cần nhìn nhận rõ đó là lựa chọn cá nhân, không hoàn toàn do xã hội".
Bạn đọc Đoàn Thu bổ sung về áp lực đặc biệt với phụ nữ: "Nhiều người nói chuyện sinh con như một lựa chọn đơn giản, nhưng với phụ nữ, đó là cả một chuỗi đánh đổi. Tôi đang đi làm, thu nhập không cao nhưng cũng đủ trang trải. Nếu sinh con, gần như phải tạm dừng công việc một thời gian, thu nhập giảm, rồi sau đó quay lại thị trường lao động cũng khó hơn. Chưa kể những áp lực vô hình như phải làm tròn vai trò làm mẹ, làm vợ, làm con dâu. Tôi thấy nhiều chị em xung quanh mình gần như không có thời gian cho bản thân sau khi sinh con. Do mọi trách nhiệm dồn vào một phía, thái độ e dè sinh thêm con là dễ hiểu. Không phải ai cũng có điều kiện được hỗ trợ từ gia đình hoặc chồng. Chính sách xã hội hỗ trợ không đủ, thì cá nhân buộc phải cân nhắc".
Đề xuất giải pháp từ cộng đồng
Nhiều bạn đọc cho rằng không có giải pháp hoàn hảo cho mọi người, mà quan trọng là sự lựa chọn phù hợp cùng với trách nhiệm xã hội. Bạn đọc Hung Nguyen Quoc đề xuất: "Tốt nhất không bàn chuyện sinh bao nhiêu và ai được ưu tiên khi sinh mà phải nhìn tổng quát. Chăm lo tốt đời sống cho các trẻ đang đi học. Ví dụ, nhà có một bé đi học thì được cấp bao nhiêu tiền và tăng cấp số nhân nếu có hai cháu…, kèm đó là chế độ ưu tiên khác như: khám chữa bệnh, mua nhà ở xã hội, cộng thêm điểm khi thi vào trung học…".
Bạn đọc Trịnh Xuân Cường chia sẻ: "Tôi đang thuê nhà, mỗi tháng gần 6 triệu đồng, chưa kể điện nước. Nếu có con, chắc chắn phải chuyển sang chỗ rộng hơn, chi phí sẽ tăng lên rất nhiều. Không có một nền tảng ổn định về chỗ ở, sinh con giống như tự đẩy mình vào 'thế khó'".
Bạn đọc Trần Minh nhấn mạnh: "Nuôi con thì cũng cố gắng được nhưng dạy con tốt mới là vấn đề lớn", cho thấy mối quan tâm sâu sắc về chất lượng giáo dục và môi trường phát triển cho trẻ em trong bối cảnh hiện nay.
