Anh Vương Tiến Hảo (33 tuổi, làm việc tại đường Nguyễn Văn Linh, phường Tân Hưng, TP.HCM) từng quan niệm phải làm việc ở công ty lớn, lương cao, có chức vụ mới là thành công. Nhưng hiện tại, anh đã thay đổi suy nghĩ và chủ động hạ chuẩn công việc. Anh chia sẻ: "Bây giờ tôi chọn công việc lương vừa phải nhưng ít áp lực, còn thời gian cho mình".
Chị Lê Thị Hồng Hải (32 tuổi, ngụ tại ấp 4B, xã Bình Mỹ, TP.HCM) từng là nhân viên marketing với mức lương hơn 17 triệu đồng/tháng. Đổi lại, chị phải làm việc kéo dài đến 22 giờ, cuối tuần cũng phải trực online, điện thoại luôn trong trạng thái sẵn sàng. "Tôi không nghỉ việc vì thất nghiệp hay bị đào thải. Tôi chủ động chọn công việc thấp hơn", chị kể. Hiện tại, thu nhập của chị giảm gần một nửa, nhưng "đổi lại, được ngủ đủ giấc, ăn uống đúng giờ, có thời gian chơi thể thao".
Câu chuyện của chị Hải và anh Hảo không còn hiếm. Một bộ phận người trẻ hiện nay đang chủ động hạ chuẩn công việc bằng cách chấp nhận việc nhẹ hơn, lương vừa đủ, không quá danh giá, để đổi lại sự ổn định tinh thần, thời gian cá nhân và giảm áp lực cuộc sống.
Chọn bước chậm lại để sống khỏe hơn
Nguyễn Thị Kim Huyền (25 tuổi, ngụ tại đường 3/2, phường Hòa Hưng, TP.HCM) cho biết cô vẫn đi làm, kiếm tiền và có trách nhiệm với bản thân. Nhưng thay vì lao vào cuộc đua thành tích, Huyền chủ động bước chậm lại. Tốt nghiệp loại giỏi ngành tài chính, cô từng kỳ vọng theo đuổi công việc ngân hàng hoặc đầu tư tài chính với mức lương ngàn đô. Tuy nhiên, sau thời gian thực tập tại một công ty chứng khoán, Huyền quyết định rẽ hướng sang làm nhân viên vận hành cho một studio ảnh cưới. "Lương thấp hơn rất nhiều, khoảng 11-12 triệu đồng/tháng. Nhưng tôi không còn phải thức tới 2-3 giờ sáng để chạy deadline", Huyền kể.
Huyền thừa nhận từng có cảm giác mặc cảm khi bạn bè khoe công việc "xịn", môi trường quốc tế hay thu nhập cao. Nhưng sau nhiều lần stress kéo dài vì công việc, cô nhận ra điều mình cần không phải sự ngưỡng mộ. "Tôi không muốn sống chỉ để đi làm. Nếu mỗi ngày đều căng thẳng, thì lương cao cũng không cứu nổi tâm trạng của mình", Huyền nói.
Một số người trẻ khác chọn công việc "ít tham vọng" hơn sau khi chứng kiến người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp đánh đổi sức khỏe cho công việc. Nguyễn Thùy Trang (27 tuổi, ngụ tại đường số 6, phường Tam Bình, TP.HCM) từng làm quản lý kinh doanh cho một công ty giải pháp phần mềm. Cô nhớ lại giai đoạn đỉnh điểm gần như không có ngày nghỉ. "Có tháng doanh số rất cao, nhưng tôi cũng mất luôn cảm giác vui vẻ. Sáng mở mắt ra là lo KPI", Trang kể. Đầu năm nay, cô nghỉ việc và chuyển sang làm nhân viên bán hàng cho một thương hiệu xe đạp thể thao. Thu nhập giảm mạnh nhưng đổi lại, cô có thời gian tập luyện, đi du lịch ngắn ngày và ngủ ngon hơn. "Ngày trước tôi nghĩ mình phải cố thành công thật nhanh, lương thật cao. Giờ tôi nghĩ sống lâu và sống ổn mới quan trọng", Trang nói.
Lời khuyên từ chuyên gia: Hiểu rõ nhu cầu và khả năng
Theo các chuyên gia, sự thay đổi này phản ánh biến chuyển trong cách người trẻ định nghĩa thành công. Chuyên gia xã hội học Lưu Thị Huyền Trân, Trung tâm tâm lý ứng dụng Mind Talk Space (phường Cát Lái, TP.HCM), nhận xét: "Nếu thế hệ trước xem công việc ổn định, lương cao, thăng tiến nhanh là đích đến, thì một bộ phận người trẻ hiện nay lại ưu tiên sức khỏe tinh thần, thời gian cá nhân và sự cân bằng cuộc sống". Bà Trân cho rằng nhiều người trẻ đang chuyển từ tư duy "phải thành công càng sớm càng tốt" sang "phải sống được lâu dài với công việc". Đây không hẳn là thiếu chí tiến thủ, mà là họ quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sống, không muốn đánh đổi sức khỏe tinh thần để lấy công việc hào nhoáng.
Thạc sĩ tâm lý Huỳnh Hải Huy, Trung tâm tư vấn tâm lý Inner Light (phường Chợ Quán, TP.HCM), cảnh báo việc hạ chuẩn công việc cần đi kèm sự tỉnh táo. "Nếu chỉ vì sợ áp lực mà né tránh mọi thử thách, người trẻ rất dễ mất động lực phát triển bản thân. Quan trọng là phải hiểu mình đang chọn sống cân bằng hay đang buông xuôi", ông Huy phân tích. Ông cho rằng xu hướng này không hoàn toàn tiêu cực nếu người trẻ hiểu rõ nhu cầu và khả năng của bản thân. Điều quan trọng không phải làm công việc lớn hay nhỏ, mà là công việc đó có giúp duy trì cuộc sống ổn định lâu dài hay không. Ông Huy khuyên người trẻ nên tự trả lời vài câu hỏi trước khi quyết định hạ chuẩn công việc, như: Công việc hiện tại đang khiến bản thân kiệt sức tạm thời hay thật sự không phù hợp? Bản thân muốn sống chậm lại để hồi phục hay đang né tránh áp lực? Nếu giảm thu nhập, có đủ khả năng duy trì cuộc sống lâu dài? Điều bản thân cần là cân bằng hay là trốn chạy?
Thay đổi quan niệm về thành công
Bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng nhân sự Công ty TNHH CoreLink HR (phường Thới An, TP.HCM), nhìn nhận rằng có những người trẻ đang thay đổi cách nhìn về thành công. Họ không còn xem việc làm ở tập đoàn lớn, lương cao hay chức vụ quản lý là chuẩn mực duy nhất. Với họ, thành công đôi khi đơn giản là có thời gian ăn cơm với gia đình, không phải mang việc về nhà, ngủ ngon mỗi tối, không lo âu mỗi sáng thức dậy, vẫn còn năng lượng để sống sau giờ tan làm. "Xu hướng này cũng phản ánh sự thay đổi trong văn hóa lao động hiện đại, khi nhiều người bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tinh thần và chất lượng cuộc sống. Dĩ nhiên, không phải ai cũng có thể dễ dàng chọn công việc nhẹ hơn, lương thấp hơn. Áp lực tài chính, gia đình, nhà cửa hay tương lai vẫn khiến nhiều người phải tiếp tục chạy đua. Nhưng giữa một xã hội luôn thúc giục phải nhanh hơn, giỏi hơn, kiếm nhiều tiền hơn, việc chủ động bước chậm lại để giữ lấy sự bình yên cho mình cũng là một kiểu trưởng thành của người trẻ hiện nay", bà Vân nói.
