Có những câu chuyện không được ghi vào sách sử, nhưng in sâu vào ký ức một đứa trẻ lên bảy. Tôi còn nhớ những buổi chiều ngồi bên bà nội, người đã đi qua những thập niên đầy bom đạn. Bà kể về những đêm phải rời nhà chạy giặc, về tiếng còi báo động, về những bữa ăn bỏ dở vì sợ hãi. "Hồi đó tối lắm con ơi", bà thì thầm, giọng nhỏ như chỉ nói với mình. "Tối mà sợ. Không biết sáng mai mình còn không".
Bóng tối ấy không chỉ là thiếu ánh sáng. Với bà, bóng tối mang theo nỗi lo về sự sống, về an toàn. Vì thế, mỗi lần bà bật công tắc đèn, hành động ấy với bà như một phép mầu, một lời khẳng định rằng hôm nay vẫn còn bình minh.
Từ ký ức chiến tranh đến ánh sáng hòa bình
Nhiều năm sau, khi trở thành nhân viên văn phòng trong một đơn vị trực thuộc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), tôi mới hiểu sâu sắc rằng "phép mầu" của bà được dệt nên từ những nỗ lực của người leo trụ, người trực ca đêm đến kỹ sư vận hành hệ thống.
Ngồi trước trang giấy trắng, tôi tự hỏi mình sẽ viết gì về ngành điện: những con số, hay công nghệ? Rồi tôi lại bị kéo về câu chuyện của bà. Bà sợ bóng tối, không phải vì thiếu điện, mà vì bóng tối mang theo cái chết. Vậy nên khi thành phố sáng đèn, đó không chỉ là điện năng, đó là bình minh mà bà và bao thế hệ trước chỉ dám ước sau một đêm bình an. Và người giữ bình minh ấy, ngày qua ngày, chính là những người thợ điện.
Những con số biết nói
Tôi không leo trụ điện bao giờ, tôi không trực ca đêm, tôi ngồi phòng có máy điều hòa và làm công việc bàn giấy. Nhưng mỗi sáng thức dậy trong ánh đèn, tôi biết đó là một món quà không tự nhiên mà có. Những con số hôm nay chỉ là bằng chứng cho món quà ấy: sản lượng điện thương phẩm đạt 43,6 tỉ kWh; 100% hộ nông dân tiếp cận điện lưới quốc gia, tỷ lệ tổn thất điện năng được kiểm soát dưới 2,9% ngang tầm những quốc gia tiên tiến hàng đầu khu vực. Không phải để khoe, mà để nói rằng một đô thị hơn mười triệu dân đã có thể an tâm sống và làm việc.
Công nghệ và con người
Công nghệ đã thay đổi cách chúng ta giữ ánh sáng. Lưới điện thông minh vươn tới đặc khu Côn Đảo xa xôi, những trạm biến áp 110 kV, 220 kV không người trực vẫn âm thầm vận hành, và 100% dịch vụ khách hàng trực tuyến đạt mức độ 4. Tôi cảm nhận điều đó không qua báo cáo, mà qua công việc hằng ngày, từ thời làm hồ sơ giấy đến nay mọi thủ tục đã lên môi trường số. Tôi tự hào mình đang làm việc cho một doanh nghiệp công nghệ số thực thụ.
Giữa kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tính toán phụ tải trong tích tắc, điều phối lưới điện qua SCADA/DMS, tôi lại nghĩ về điều giản dị hơn. Công nghệ tối ưu được từng mili giây, nhưng không thuật toán nào thấu được nỗi nhớ của đứa cháu nghe bà kể chuyện. Không AI nào lưu giữ hơi ấm buổi chiều bên bà, và càng không tạo ra được một giọt mồ hôi thật.
Những người lính áo cam
Nhưng công nghệ chỉ là công cụ, trái tim của ngành điện vẫn là con người. Tôi nhớ một buổi trưa tháng sáu tại công trường Tương Bình Hiệp, dưới cái nắng 37 độ C. Những người thợ áo cam đứng chỉnh tề bên xe cẩu, nghiêm túc đến từng chi tiết dù chỉ là một con phố bình thường, dù chẳng ai khen ngợi. Một người thợ tranh thủ uống vội ngụm nước, mũ bảo hộ in dòng chữ quen thuộc: "An toàn để làm việc, Làm việc phải an toàn". Anh không biết có người chụp ảnh mình. Khoảnh khắc ấy hoàn toàn thật, không dàn dựng. Tôi bấm máy và đứng lặng. Đây rồi! Đây chính là điều tôi từng cố gắng viết thành lời trong bài hát của mình: "Mỗi giọt mồ hôi rơi xuống đất / Là một ngọn lửa không tàn phai".
Không dữ liệu nào đong đếm được cái tâm của những "người lính áo cam". Họ có mặt đầu tiên giữa mưa giông để khôi phục điện cho nhân dân. Đến nay, EVNHCMC có 271 kỹ sư đạt chuẩn ASEAN hội nhập khu vực, chiếm gần 40% lực lượng kỹ sư đạt chuẩn ASEAN toàn ngành điện của cả nước. Đó là minh chứng cho việc con người đang làm chủ công nghệ để phục vụ những giá trị nhân văn, góp phần vào hành trình phát triển "nhanh, xanh, bền vững" của TP.HCM.
Bài hát từ trái tim
Bằng trái tim bé nhỏ của mình, từ ký ức về những buổi tối không biết ngày mai còn không, từ hình ảnh những người thợ điện âm thầm giữ ánh sáng cho thành phố qua bao mùa mưa nắng, từ những giọt mồ hôi lặng lẽ rơi, tôi đã viết lời bài hát "EVNHCMC sáng mãi niềm tin" để dành tặng những đồng nghiệp thân yêu: "... Người thợ điện đứng đó / Giữ bình minh cho đời".
Ca khúc này đã may mắn đoạt giải nhất tại cuộc thi sáng tác bài hát "Tiếng hát công nhân viên chức - lao động" năm 2026 do Công ty Dịch vụ Điện lực TP.HCM tổ chức. Với tôi, đó không chỉ là một giải thưởng, mà là tiếng lòng của một người con ngành điện đã được cất lên và chạm đến trái tim đồng nghiệp.
50 năm và tương lai
Năm mươi năm tới, thành phố mang tên Bác sẽ lớn hơn, xanh hơn, thông minh hơn, vươn xa hơn ra biển lớn. Và tôi tin, vẫn sẽ có những người thợ áo cam đứng đó, tận tụy và bản lĩnh, hiện đại mà nhân văn, nghĩa tình luôn giữ bình minh cho từng mái nhà, từng con phố, từng giấc ngủ bình yên của hàng triệu người dân.
Cảm ơn 50 năm. Cảm ơn EVNHCMC. Cảm ơn những bàn tay âm thầm đã thắp sáng niềm tin cho thành phố mang tên Bác hôm qua, hôm nay và mãi về sau.
