Ngủ trưa tưởng chừng giúp cơ thể 'sạc lại năng lượng', nhưng nhiều người thức dậy với cảm giác đau đầu, mệt mỏi và uể oải kéo dài. Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Tấn Vũ, Đơn vị Điều trị Ban ngày - Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, dưới góc nhìn y học cổ truyền, giấc ngủ trưa là một phần trong phép dưỡng sinh. Khoảng thời gian từ 11 giờ đến 13 giờ là lúc dương khí đạt cực thịnh, âm khí bắt đầu sinh, nghỉ ngơi vào thời điểm này giúp điều hòa âm dương, dưỡng tâm và phục hồi sinh lực. Tuy nhiên, không ít bệnh nhân thắc mắc vì sao sau ngủ trưa họ vẫn mệt mỏi, lờ đờ, đau đầu và ê ẩm khắp người.
Nguyên nhân chính: 'Bẫy' thời gian ngủ trưa
Bác sĩ Vũ giải thích nguyên nhân chính nằm ở 'cái bẫy' thời gian. Khi ngủ trưa kéo dài quá 60 phút, cơ thể sẽ chuyển sang chu kỳ ngủ sâu. Khi bị đánh thức đột ngột từ trạng thái này, não bộ chưa kịp thích ứng, dẫn đến hiện tượng 'quán tính giấc ngủ' – nguyên nhân trực tiếp gây ra cảm giác choáng váng và suy giảm hiệu suất làm việc. 'Ngủ ngày quá nhiều sẽ làm rối loạn nhịp sinh học tự nhiên, dẫn đến chứng mất ngủ vào ban đêm và tạo thành một vòng luẩn quẩn bào mòn sức khỏe', bác sĩ Vũ phân tích.
Xét về mặt chuyển hóa, nằm ngủ quá lâu ngay sau bữa ăn trưa làm chậm quá trình trao đổi chất. Đối với người cao tuổi hoặc người có vấn đề về tim mạch, nằm quá lâu sau khi ăn no làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản.
Bí quyết ngủ trưa khoa học
Để giấc ngủ trưa trở thành liều thuốc bổ tự nhiên, bác sĩ Vũ đưa ra những nguyên tắc cơ bản:
- Quy tắc 20 phút: Đây là khoảng thời gian đủ để cơ thể hồi phục nhưng không đủ sâu để gây lờ đờ sau khi thức dậy. Chỉ những người làm việc theo ca hoặc thiếu ngủ trầm trọng mới nên kéo dài đến 60-90 phút. Nên đặt báo thức và thức dậy ngay khi chuông reo.
- Khung giờ hợp lý: Khung giờ vàng theo y học cổ truyền là từ 11-13 giờ. Tuy nhiên, thông thường chúng ta ăn trưa từ 11h30 đến 12h30, cần dành ít nhất 15-20 phút ngồi thư giãn hoặc đi lại nhẹ nhàng sau khi ăn. Một nghiên cứu về nhịp sinh học cho thấy cơ thể có nhịp giảm thân nhiệt và buồn ngủ tự nhiên vào khoảng 13-15 giờ. Do đó, thời điểm lý tưởng bắt đầu ngủ trưa là sau ăn khoảng 20 phút (khoảng 12h30-13h), duy trì 15-30 phút và thức dậy trước 15 giờ chiều.
- Tư thế ngủ: Tránh gục đầu lên bàn làm việc vì gây chèn ép cột sống cổ và cản trở máu lên não. Hãy ngả lưng trên ghế tựa hoặc dùng gối chữ U. Chọn không gian yên tĩnh, giảm thiểu ánh sáng (có thể dùng bịt mắt, nút tai).
'Khi thấu hiểu và lắng nghe nhu cầu của cơ thể, chúng ta sẽ biến khoảng thời gian ngắn này thành bí quyết nuôi dưỡng sức khỏe dài lâu. Hãy ngủ trưa khoa học để chăm sóc sức khỏe bản thân trong nhịp sống bận rộn', bác sĩ Vũ nhắn nhủ.
