Ngành đường sắt Việt Nam đang tập trung đổi mới để biến mỗi chuyến tàu thành một trải nghiệm du lịch, thay vì chỉ là phương tiện di chuyển. Những cải tiến về dịch vụ, nội thất và công nghệ đã mang lại kết quả tích cực, với doanh thu vận tải hành khách tăng 10,8% trong sáu tháng đầu năm 2026 so với cùng kỳ năm trước.
Trải nghiệm mới trên những chuyến tàu
Chị Mei Ling, du khách đến từ Đài Loan (Trung Quốc), cùng bạn bè thưởng thức tách trà trong phòng chờ ga Hà Nội trước khi lên tàu VicSapa đi Lào Cai. Chị chia sẻ: “Du lịch bằng tàu thật thú vị, các dịch vụ được chuẩn bị chu đáo. Nhân viên ở phòng chờ cũng như trên tàu đều rất thân thiện, giúp chúng tôi cảm thấy yên tâm”. Đây là minh chứng cho nỗ lực của ngành đường sắt trong việc nâng cao chất lượng phục vụ.
Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đã triển khai nhiều sản phẩm mới trong nửa đầu năm 2026. Hơn 160 toa xe chất lượng cao được chỉnh trang để phục vụ Tết Bính Ngọ. Dự án “Chuyến tàu hạnh phúc” phối hợp với Báo Nhân Dân trong đêm Giao thừa đã để lại nhiều cảm xúc đẹp cho hành khách. Trên tuyến Huế-Đà Nẵng, đoàn tàu “Kết nối di sản miền Trung” được làm mới về hình ảnh và nội thất.
Công nghệ và tiện ích đồng hành
Hàng loạt tiện ích mới được đưa vào sử dụng như bán vé tự động xếp chỗ trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng, mở rộng đổi trả vé trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, nâng cao chất lượng suất ăn và đưa đặc sản vùng miền lên phục vụ trên tàu. Robot phục vụ trên đoàn tàu Hoa Phượng Đỏ, hệ thống kiểm đếm hành khách, camera giám sát và các nền tảng số trong điều hành đều hướng tới nâng cao trải nghiệm và hiệu quả khai thác.
Theo ông Lê Văn Chiến, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vận tải đường sắt, doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn do thiên tai, sự cố hạ tầng và biến động thị trường nhiên liệu. Tuy nhiên, nhờ tập trung vào chất lượng dịch vụ, tổ chức chạy tàu linh hoạt và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, doanh thu sáu tháng đầu năm tăng 9,2% so với cùng kỳ, riêng vận tải hành khách tăng 10,8%. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi liên tục cải tạo phương tiện, bổ sung tiện ích và đưa công nghệ vào phục vụ hành khách”.
Hiệu quả từ các tuyến du lịch
Trên tuyến Huế-Đà Nẵng, sau khi nâng cấp đoàn tàu “Kết nối di sản miền Trung”, lượng hành khách tăng khoảng 11% và doanh thu tăng hơn 41%. Hành trình ngắm đèo Hải Vân trở thành lựa chọn của nhiều du khách trong và ngoài nước. Anh Rakesh Koradiya, du khách Ấn Độ, chia sẻ sau chuyến đi từ Hà Nội vào Huế: “Nhà ga sạch sẽ, nhân viên thân thiện, hành trình đúng giờ và phong cảnh rất đẹp. Với tôi, đây là một cách thú vị để khám phá Việt Nam”.
Công ty TNHH hai thành viên Vic Legend Việt Nam là một trong những doanh nghiệp đầu tiên đầu tư toa xe chất lượng cao trên tuyến Hà Nội-Lào Cai sau đại dịch. Ông Trần Ngọc Thế, Giám đốc Công ty, cho rằng đây là thời điểm thích hợp để phát triển các sản phẩm phục vụ khách du lịch quốc tế: “Phần lớn du khách lựa chọn tàu hỏa để trải nghiệm hành trình. Vì vậy, chúng tôi mạnh dạn đầu tư nâng cấp toa xe, cải thiện nội thất và dịch vụ”.
Nâng cao năng lực vận tải hàng hóa
Ở lĩnh vực hàng hóa, Công ty cổ phần Vận tải đường sắt đã cơ cấu lại nguồn hàng, điều chỉnh các đôi tàu chuyên tuyến bắc-nam phù hợp nhu cầu thị trường, phát triển thêm các sản phẩm vận tải chuyên biệt như tàu container, tàu vận chuyển khí hóa lỏng bằng ISO-Tank, mở rộng dịch vụ logistics trọn gói và tăng cường kết nối liên vận quốc tế. Một bước tiến đáng chú ý là thử nghiệm thành công nâng tải trọng các đoàn tàu container nhanh từ 650 tấn lên 700 tấn.
Ông Mai Đức Thanh, Phó Giám đốc Công ty TNHH Vận tải và Dịch vụ Đức Oanh, đơn vị nhiều năm sử dụng dịch vụ đường sắt, cho biết đường sắt đang phát huy lợi thế ở phân khúc vận chuyển khối lượng lớn nhờ chi phí hợp lý, thời gian ổn định và mức độ an toàn cao. Những thay đổi về biểu đồ chạy tàu, thủ tục giao nhận và cách thức phối hợp đã giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong tổ chức vận chuyển.
Định hướng chiến lược và liên kết vùng
Theo Tổng Giám đốc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Hoàng Gia Khánh, ngành đường sắt đang tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao năng lực khai thác mạng lưới hiện hữu, chuẩn bị điều kiện tiếp nhận và vận hành các tuyến mới. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi tiếp tục phát triển các đoàn tàu gắn với du lịch, tăng cường kết nối dịch vụ đầu cuối, mở rộng vận tải liên vận quốc tế và đầu tư nâng cao năng lực công nghiệp đường sắt. Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị theo tinh thần các nghị quyết chiến lược của Đảng, tạo nền tảng để thực hiện các nhiệm vụ được Quốc hội giao tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 về Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam và Nghị quyết số 187/2025/QH15 về Dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng”.
Hiện, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang đề xuất 3 đề án lớn về tái cơ cấu doanh nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển công nghiệp đường sắt.
