Nhiều người cho rằng ngủ ngáy là biểu hiện của giấc ngủ sâu và ngon. Tuy nhiên, theo ThS.BS Phạm Ánh Ngân, quan niệm này không hoàn toàn chính xác dưới góc độ y học.
Nguyên nhân gây ngủ ngáy
Ngủ ngáy là âm thanh khàn hoặc rè phát ra khi luồng không khí đi qua các mô mềm ở cổ họng trong lúc ngủ. Khi cơ thể chuyển từ trạng thái thức sang ngủ sâu, các cơ ở vòm họng, lưỡi và cổ họng dần thư giãn. Nếu các mô này chùng xuống quá mức, đường thở sẽ bị thu hẹp một phần, tạo ra rung động khi không khí đi qua và phát ra tiếng ngáy. Đường thở càng hẹp, luồng khí đi qua càng mạnh, khiến các mô rung động nhiều hơn và tiếng ngáy càng lớn.
Các yếu tố làm tăng nguy cơ ngủ ngáy
- Nam giới có nguy cơ ngủ ngáy và mắc các rối loạn hô hấp khi ngủ cao hơn nữ giới.
- Thừa cân, béo phì khiến mô mỡ quanh vùng cổ họng chèn ép đường thở.
- Cấu trúc đường thở hẹp bẩm sinh như vòm miệng mềm dài, amidan hoặc VA quá phát.
- Thường xuyên sử dụng rượu bia, khiến các cơ vùng họng giãn quá mức khi ngủ.
- Nghẹt mũi mạn tính hoặc bất thường cấu trúc mũi như vẹo vách ngăn.
- Có người thân mắc chứng ngủ ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ.
Ngủ ngáy có thể liên quan đến bệnh lý nguy hiểm
Bác sĩ Ánh Ngân cho biết, ngủ ngáy không chỉ ảnh hưởng đến người ngủ cùng phòng mà còn có thể là triệu chứng sớm của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea - OSA). Theo Phân loại Rối loạn Giấc ngủ Quốc tế (ICSD-3), ngủ ngáy được xếp trong nhóm rối loạn hô hấp liên quan đến giấc ngủ do tắc nghẽn. Trong nhiều trường hợp, đây là dấu hiệu đầu tiên giúp phát hiện hội chứng ngưng thở khi ngủ.
Ngày càng có nhiều bằng chứng khoa học cho thấy OSA là yếu tố nguy cơ độc lập đối với bệnh tim mạch. Người mắc hội chứng này có nguy cơ cao hơn bị nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch tiến triển nhanh và gia tăng tỷ lệ tử vong lâu dài. Trong quá trình ngủ, những đợt ngưng thở lặp đi lặp lại khiến cơ thể rơi vào tình trạng thiếu oxy từng lúc. Đồng thời, giấc ngủ bị gián đoạn liên tục làm kích hoạt hoạt động quá mức của hệ thần kinh giao cảm, thúc đẩy stress oxy hóa, phản ứng viêm toàn thân và rối loạn chức năng nội mô mạch máu. Những thay đổi này góp phần làm tăng nguy cơ hình thành và mất ổn định các mảng xơ vữa động mạch, từ đó dẫn đến các biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Không chỉ làm tăng nguy cơ mắc bệnh động mạch vành, hội chứng ngưng thở khi ngủ còn có thể khiến tiên lượng bệnh tim mạch trở nên xấu hơn ở những người đã từng gặp biến cố tim mạch hoặc trải qua thủ thuật tái thông mạch máu.
Khi nào cần đi khám?
Theo ThS.BS Phạm Ánh Ngân, không phải mọi trường hợp ngủ ngáy đều là bệnh lý. Tuy nhiên, người dân nên chủ động thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu như ngủ ngáy kéo dài, tiếng ngáy to bất thường, thức dậy vẫn cảm thấy mệt mỏi, đau đầu buổi sáng, buồn ngủ nhiều vào ban ngày hoặc khó tập trung làm việc. Đặc biệt, những người đang mắc tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc béo phì càng cần lưu ý, bởi đây là nhóm có nguy cơ cao mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng ngủ ngáy không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của giấc ngủ ngon. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là “tín hiệu báo động” cho những rối loạn hô hấp khi ngủ và các nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời không chỉ giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.
