Nhiều người có thói quen ăn cơm chan canh hoặc vừa ăn cơm vừa húp canh để mềm dễ tiêu. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, thói quen này có thể gây ra nhiều tác hại cho sức khỏe.
Nuốt nhanh, nhai qua loa khi ăn cơm chan canh
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết quá trình tiêu hóa cơm thực chất đã bắt đầu ngay từ khi thức ăn còn trong miệng. Mỗi lần nhai, tuyến nước bọt sẽ tiết ra enzyme amylase giúp phân cắt một phần tinh bột thành các phân tử đường đơn giản hơn, tạo điều kiện để cơ thể tiêu hóa và hấp thu hiệu quả.
Tuy nhiên, khi ăn cơm chan nước canh, nhiều người thường có thói quen nuốt nhanh, nhai qua loa. Điều này khiến thức ăn chưa được trộn đều với nước bọt và enzyme tiêu hóa đã đi xuống dạ dày, khiến các cơ quan tiêu hóa phía dưới phải làm việc nhiều hơn để xử lý thức ăn.
Làm giảm hiệu suất hấp thu protein
Dạ dày là một môi trường có tính axit rất cao, cần thiết để kích hoạt pepsin - một enzyme chịu trách nhiệm cắt vỡ các liên kết protein từ thịt, cá. Lượng nước lớn từ canh khi ồ ạt đổ vào dạ dày cùng lúc với thức ăn sẽ làm pha loãng nồng độ axit hydrocloric (HCl) và các men tiêu hóa.
Hệ quả là thức ăn không được phân giải triệt để, làm giảm đáng kể hiệu suất sử dụng protein thực tế của cơ thể. Quá trình lưu bã thức ăn tại dạ dày bị kéo dài, dễ gây ra cảm giác đầy bụng và ợ hơi.
Đẩy nhanh tốc độ làm rỗng dạ dày và tăng đường huyết
Đây là một yếu tố hệ trọng nhưng ít được chú ý. Khi tinh bột (cơm) hòa lẫn với nước canh dạng lỏng, hỗn hợp này sẽ đi qua dạ dày và tiến vào ruột non với tốc độ nhanh hơn rất nhiều so với thức ăn đặc. Điều này đồng nghĩa với việc carbohydrate được hấp thu nhanh vào máu.
Cơ chế này vô tình làm tăng đường huyết sau ăn, khiến chỉ số đường huyết và tải lượng đường huyết của bữa ăn đó tác động tiêu cực đến hệ chuyển hóa, đòi hỏi tuyến tụy phải vất vả tiết nhiều insulin hơn để xử lý.
Khuyến cáo từ bác sĩ để thay đổi thói quen ăn uống
Để tối ưu hóa quá trình chuyển hóa dinh dưỡng và bảo vệ niêm mạc dạ dày, bác sĩ Châu Thị Anh khuyến cáo nên điều chỉnh lại trình tự bữa ăn:
- Ăn canh trước bữa ăn: Uống một bát canh nhỏ hoặc súp vào đầu bữa ăn là cách tuyệt vời để bôi trơn đường tiêu hóa, kích thích nhẹ nhu động ruột và tạo cảm giác no lưng lửng, giúp kiểm soát tổng lượng calo nạp vào tốt hơn.
- Tách biệt cơm và thức ăn đặc: Hãy nhai cơm cùng với thức ăn (thịt, cá, rau) một cách chậm rãi. Cơ chế nhai cơ học sẽ kích hoạt tín hiệu thần kinh phế vị, báo cho dạ dày chuẩn bị sẵn sàng dịch vị có nồng độ chuẩn xác nhất.
- Chỉ uống vài ngụm nước hoặc canh nếu quá khô: Nếu đồ ăn quá khô, bạn có thể nhấp một ngụm canh rất nhỏ để dễ nuốt, nhưng tuyệt đối không chan ngập bát cơm.
- Điều chỉnh độ mềm của thức ăn: Đối với trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi có chức năng nhai kém, giải pháp đúng đắn là nấu cơm mềm hơn (hoặc nấu cháo), cắt nhỏ thức ăn, thay vì dùng nước canh để ép thức ăn trôi xuống họng một cách khiên cưỡng.
