Cà rốt từ lâu được xem là thực phẩm vàng cho đôi mắt, nhưng liệu ăn cà rốt có thực sự giúp cải thiện thị lực như nhiều người vẫn tin? Hà Chi (21 tuổi, Hà Nội) chia sẻ: Từ bé mình đã được bố mẹ và ông bà nhắc rằng muốn mắt sáng thì phải ăn nhiều cà rốt. Quan niệm này đã trở thành lời khuyên quen thuộc của nhiều thế hệ người Việt, từ bữa cơm gia đình đến các bài viết trên mạng xã hội. Thậm chí, không ít video trên TikTok hay Facebook khẳng định ăn nhiều cà rốt có thể cải thiện cận thị hoặc giúp mắt nhìn rõ hơn trong bóng tối.
Thực hư về tác dụng của cà rốt với mắt
Thành phần dinh dưỡng nổi bật nhất của cà rốt là beta-carotene, một sắc tố thực vật tạo nên màu cam đặc trưng. Sau khi hấp thu, beta-carotene được cơ thể chuyển hóa thành vitamin A, dưỡng chất quan trọng cho võng mạc. Vitamin A tham gia hình thành rhodopsin, sắc tố giúp tế bào cảm thụ ánh sáng hoạt động hiệu quả, đặc biệt trong điều kiện thiếu sáng. Thiếu vitamin A có thể gây quáng gà, khô mắt, tổn thương giác mạc và nguy cơ mất thị lực vĩnh viễn.
Theo Harvard T.H. Chan School of Public Health, quan niệm ăn nhiều cà rốt giúp mắt sáng hơn hoặc nhìn rõ trong bóng tối chỉ đúng với người thiếu vitamin A. Với người khỏe mạnh đã cung cấp đủ dưỡng chất, bổ sung thêm vitamin A từ cà rốt không cải thiện thị lực, không làm mắt tinh hơn và không thể chữa các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị hay loạn thị. Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) khẳng định cận thị xảy ra do nhãn cầu dài hơn hoặc giác mạc cong quá lớn, là thay đổi cấu trúc, không có thực phẩm nào làm hết cận hay giảm số kính.
Số liệu về suy giảm thị lực toàn cầu
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hiện có khoảng 2,2 tỷ người trên toàn cầu sống chung với suy giảm thị lực hoặc mù lòa, trong đó ít nhất 1 tỷ trường hợp có thể phòng ngừa hoặc điều trị. WHO chỉ ra việc gia tăng thời gian nhìn gần và sử dụng thiết bị điện tử góp phần khiến tỷ lệ cận thị tăng nhanh, đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên. Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ cũng cho biết cận thị đang trở thành một trong những vấn đề sức khỏe phổ biến nhất thế giới.
Cách chăm sóc mắt đúng cách
Thay vì chỉ trông chờ vào cà rốt, các chuyên gia khuyến nghị chế độ ăn đa dạng với rau lá xanh, trái cây, cá béo giàu omega-3, trứng và các loại hạt. Áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút nhìn màn hình, dành 20 giây nhìn vật cách xa 20 feet (hơn 6 mét) để giảm mỏi mắt. Đối với trẻ em, dành thời gian hoạt động ngoài trời có thể làm chậm tiến triển cận thị. WHO cũng khuyến khích hạn chế thiết bị điện tử không cần thiết và đảm bảo ánh sáng học tập đầy đủ.
Hà Chi, sau khi hiểu rõ cơ chế, không còn ép mình ăn nhiều cà rốt mà thay đổi thói quen: giảm thời gian nhìn màn hình, nghỉ giải lao, ngủ đủ giấc, ăn đa dạng và khám mắt định kỳ. Cô rút ra bài học không nên kỳ vọng vào một thực phẩm duy nhất để giải quyết vấn đề sức khỏe phức tạp. Cà rốt vẫn tốt cho sức khỏe tổng thể nhờ chất xơ, kali, vitamin K1 và chất chống oxy hóa, nhưng bí quyết sáng mắt chưa bao giờ chỉ nằm ở một củ cà rốt.
