Từ tháng 7/2026, Luật Phòng bệnh chính thức có hiệu lực tại Việt Nam, đánh dấu bước chuyển từ điều trị sang phòng ngừa. Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng thực vật nổi lên như một giải pháp then chốt giúp giảm gánh nặng bệnh tật.
Bệnh không lây nhiễm đang trẻ hóa
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm có khoảng 43 triệu ca tử vong do bệnh không lây nhiễm trên toàn cầu, trong đó 18 triệu người tử vong trước 70 tuổi. Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp tăng từ 18,9% (2015) lên 26,2% (2021), đặc biệt ở nhóm 50-69 tuổi và khu vực thành thị. Tỷ lệ đái tháo đường cũng tăng gấp 1,7 lần trong cùng giai đoạn. Năm 2022, cả nước ghi nhận 180.480 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong.
Các chuyên gia cho rằng đô thị hóa, căng thẳng, ít vận động và chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn là nguyên nhân chính khiến bệnh không lây nhiễm ngày càng phổ biến ở người trẻ.
Xu hướng phòng bệnh chủ động
Trước áp lực chi phí điều trị gia tăng, chăm sóc sức khỏe chủ động đang được quan tâm. Luật Phòng bệnh 2026 kỳ vọng nâng cao nhận thức cộng đồng về kiểm soát yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống lành mạnh. Bên cạnh tập luyện và khám định kỳ, dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò nền tảng.
Dinh dưỡng thực vật: Chìa khóa sống khỏe
WHO khuyến nghị ưu tiên thực phẩm nguồn gốc thực vật như đậu, hạt, ngũ cốc, rau củ quả. Bộ Y tế cũng ban hành "10 lời khuyên dinh dưỡng hợp lý đến năm 2030" nhấn mạnh sự cân bằng giữa thực vật và động vật. Nghiên cứu cho thấy tăng tỷ lệ thực phẩm thực vật trong khẩu phần giúp cải thiện sức khỏe tim mạch và chuyển hóa.
Đậu nành là nguồn đạm thực vật hoàn chỉnh, chứa đầy đủ axit amin thiết yếu. Một nghiên cứu gần đây chỉ ra tiêu thụ đậu nành hàng ngày giảm 30% nguy cơ tăng huyết áp. Nghiên cứu từ Đại học Harvard cũng cho thấy đậu nành giàu chất xơ, đạm và chất chống oxy hóa, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm nguy cơ bệnh mạch vành và đột quỵ.
Sự kết hợp giữa đậu nành và các loại hạt tạo nên "lá chắn" bảo vệ tim mạch, xương khớp và đường huyết.
Nâng cao nhận thức dinh dưỡng cộng đồng
Viện Dinh dưỡng Quốc gia phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Ứng dụng Đậu nành Vinasoy và Hội Giống cây trồng Việt Nam dự kiến tổ chức hội thảo khoa học về vai trò của dưỡng chất từ đậu nành và các loại hạt trong phòng chống bệnh không lây nhiễm. Sự kiện sẽ cập nhật bằng chứng khoa học mới nhất, thúc đẩy trao đổi chuyên môn và lan tỏa kiến thức dinh dưỡng đến cộng đồng, giúp người dân có cơ sở lựa chọn dinh dưỡng phù hợp, hướng tới lối sống bền vững.
