Trong kỷ nguyên mạng xã hội bùng nổ và công cụ AI ngày càng dễ tiếp cận, việc chỉnh sửa hình ảnh đã trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đặc biệt với thế hệ Z. Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể làm mịn da, thu gọn khuôn mặt, thay đổi vóc dáng hay thần thái nhờ các ứng dụng làm đẹp và AI. Sở hữu một bức ảnh đẹp để đăng tải lên mạng xã hội chưa bao giờ dễ dàng đến vậy.
Tuy nhiên, đằng sau những hình ảnh lung linh là cảm giác hụt hẫng khi nhiều người phải đối diện với ngoại hình thực tế. Nhiều bạn trẻ thừa nhận chỉ dám đăng ảnh sau khi đã qua nhiều bước chỉnh sửa, thậm chí né tránh bị chụp bằng camera thường hoặc lo lắng khi bị gắn thẻ ảnh chưa qua can thiệp.
Chỉnh ảnh trở thành thói quen
Hoàng Thanh Lam (ngụ tại đường Mới, xã Lục Yên, tỉnh Lào Cai) cho biết thường xuyên sử dụng app chỉnh ảnh như một thói quen và chỉ cảm thấy tự tin hơn sau mỗi lần chỉnh sửa. “Ai cũng thích cái đẹp”, Lam nói.
Nguyễn Trọng Tú Anh (ngõ 217 Mai Dịch, phường Nghĩa Đô, thành phố Hà Nội) chia sẻ bản thân thường chỉnh ảnh ở mức “không ai nhận ra”. Tuy nhiên, Tú Anh cũng thừa nhận từng so sánh ngoại hình thật với phiên bản đã chỉnh sửa và tự cảm thấy “như hai người khác nhau”.
Nguyễn Thanh Mai (ngụ tại hẻm số 2, xã Tân Thới Nhì, huyện Hóc Môn cũ; nay là xã Xuân Thới Sơn, TP.HCM) cho biết rất sợ ống kính và ngại bị chụp hình. Trong khi đó, Nguyễn Lê Phương Quỳnh (phường Phù Liễn, TP.Hải Phòng) nói khá ngại khi bị chụp bằng camera thường vì cảm thấy không ăn ảnh. “Có lúc nhìn ảnh đã chỉnh xong lại mong mình ngoài đời cũng được như vậy”, Quỳnh chia sẻ.
Lạm dụng AI chỉnh ảnh tạo áp lực ngoại hình
PGS.TS Nguyễn Văn Tường, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn, Trưởng ngành tâm lý học giáo dục Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, ĐH Quốc gia TP.HCM, cho rằng vấn đề không nằm ở việc dùng app hay AI cho vui, mà ở chỗ phiên bản đã chỉnh sửa xuất hiện quá thường xuyên đến mức trở thành tiêu chuẩn mới để người trẻ nhìn nhận chính mình.
Theo ông, khi liên tục nhìn thấy hình ảnh bản thân với làn da mịn hơn, gương mặt cân đối hơn hay vóc dáng hoàn hảo hơn, nhiều người dễ hụt hẫng khi soi gương hoặc nhìn ảnh camera thường. Khoảng cách giữa “cái tôi thật” và “cái tôi lý tưởng” vì thế ngày càng lớn.
“Nếu sự tự tin phụ thuộc quá nhiều vào ảnh đã chỉnh sửa, người trẻ dễ rơi vào vòng lặp: càng chỉnh ảnh càng khó chấp nhận diện mạo thật, càng khó chấp nhận lại càng phải chỉnh nhiều hơn”, ông Tường nhận định.
Vị chuyên gia cho biết về lâu dài, việc so sánh bản thân với hình ảnh đã qua filter hay AI có thể dẫn đến bất mãn ngoại hình, lo âu khi xuất hiện trước đám đông, thậm chí thúc đẩy những quyết định can thiệp thẩm mỹ thiếu cân nhắc.
Thạc sĩ tâm lý Đặng Hoàng An, cựu giảng viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM, cũng nhận định rằng khi quá quen với hình ảnh đã qua chỉnh sửa, nhiều người dễ hình thành tâm lý chỉ thấy tự tin khi bản thân xuất hiện trong trạng thái “đã được nâng cấp”.
Theo ông An, hệ lụy dễ thấy là không ít người dần phụ thuộc vào việc trang điểm mỗi khi ra ngoài, cảm thấy thiếu an toàn nếu để mặt mộc hoặc xuất hiện với diện mạo tự nhiên. “Khi đã quen với một phiên bản lung linh trên mạng, họ có xu hướng muốn mang phiên bản đó ra đời thật”, ông nói.
Đồng thời, ông An cũng cho biết khi bị chụp ảnh gốc hoặc bị đăng tải những khoảnh khắc chưa qua chỉnh sửa, một số người dễ rơi vào tâm lý khó chịu, lo lắng vì sợ lộ khuyết điểm ngoại hình.
Giải pháp: Chấp nhận vẻ đẹp thật
Các chuyên gia khuyến nghị người trẻ nên xem ảnh chỉnh sửa là sản phẩm truyền thông, không phải chuẩn mực để phán xét bản thân. Giữa thời đại mà ai cũng có thể trở nên hoàn hảo chỉ sau vài cú chạm, việc chấp nhận làn da thật, gương mặt thật và những nét chưa hoàn hảo đôi khi lại là vẻ đẹp được kiếm tìm.
