Một nữ TikToker vừa đăng tải video trên kênh cá nhân, thừa nhận đã duy trì lối sống thiếu lành mạnh suốt nhiều năm: thức trắng đêm, uống trà sữa thay nước lọc, ngủ nghỉ thất thường và gần như không có giờ giấc sinh hoạt ổn định. Ngay sau đó, nhiều tranh luận nổ ra xoay quanh câu hỏi liệu thức khuya, uống trà sữa và lạm dụng caffeine có thể gây ung thư máu hay không.
Chuyên gia nói gì về nguyên nhân ung thư máu?
Các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận vấn đề một cách tỉnh táo hơn. Theo bác sĩ Nguyễn Duy Anh, Phó giám đốc Trung tâm Ung bướu thuộc Bệnh viện Bạch Mai, ung thư là bệnh đa yếu tố, hình thành từ quá trình tích lũy tổn thương kéo dài chứ không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ. Ông nhấn mạnh không thể kết luận việc thức khuya hay uống trà sữa là nguyên nhân trực tiếp gây ung thư máu.
Lối sống 'hustle' và sự phụ thuộc vào caffeine, đường
Điểm đáng lo ngại nằm ở chính kiểu sống mà nhiều người trẻ hiện nay xem là 'bình thường'. Giới trẻ những năm gần đây nổi lên lối sống hustle – 'hustle culture', đề cao việc luôn phải bận rộn, làm việc và học tập không ngừng nghỉ. Trong môi trường này, thức khuya dậy sớm, ngủ 2-3 tiếng mỗi ngày, làm nhiều việc cùng lúc hay cày xuyên đêm được xem là biểu hiện của sự chăm chỉ và thành công.
Trên mạng xã hội, đặc biệt là Instagram và LinkedIn, hình ảnh một người trẻ dậy sớm đi học, đi làm, bận rộn cả ngày dài, thức đến 2-3 giờ sáng chạy deadline hay làm 2-3 job cùng lúc được lan truyền như hình mẫu đáng ngưỡng mộ. Nhiều người mang tâm lý 'nghỉ ngơi là tụt lại phía sau', 'khi người ta ngủ, mình đã làm abcxyz'.
Chính nhịp sống lao về phía trước hết công suất ấy khiến caffeine dần không còn là thức uống giải khát, mà trở thành nhiên liệu để duy trì hoạt động của cơ thể. Trước đây, một trend lan truyền rầm rộ trên mạng xã hội khi dân văn phòng chụp ảnh có ít nhất 3-4 ly nước khác nhau trên bàn làm việc mỗi ngày: một ly cà phê sáng cho tỉnh táo, một ly trà thảo mộc detox, một ly trà sữa giờ xế chiều và cuối cùng là một ly nước lọc cho toàn bộ chuỗi 'nạp' đường đó.
Hình ảnh ấy phản ánh thực tế nhiều người trẻ đang dùng đường và caffeine như cách để vay mượn năng lượng. Về mặt sinh lý, caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác tỉnh táo, giảm buồn ngủ và tăng khả năng tập trung trong thời gian ngắn. Lượng đường cao trong trà sữa và đồ uống ngọt giúp glucose trong máu tăng nhanh, tạo cảm giác cơ thể được 'nạp pin' tức thì, giúp tiếp tục công việc dang dở.
Nguy hiểm thầm lặng từ việc lạm dụng caffeine
Điều nguy hiểm là sự bào mòn này diễn ra trong âm thầm. Một nghiên cứu trên tạp chí Psychosomatic Medicine cho thấy caffeine có thể làm tăng tiết cortisol – hormone giúp cơ thể tỉnh táo, duy trì năng lượng – ở cả trạng thái nghỉ ngơi lẫn khi căng thẳng. Việc sử dụng caffeine nhiều lần trong ngày có thể khiến cơ thể duy trì trạng thái kích thích lâu hơn bình thường.
Khi cơ thể thiếu ngủ hoặc căng thẳng, nạp nhiều caffeine khiến cortisol tăng cao, giúp con người tỉnh táo đối phó áp lực trước mắt. Nhưng nếu kéo dài, cơ thể sẽ luôn trong trạng thái căng thẳng âm ỉ. Thức khuya dậy sớm trở thành chuyện bình thường.
Nguy hiểm là sự bào mòn này diễn ra rất âm thầm. Ban đầu chỉ là thức khuya nhưng vẫn 'còn trẻ' nên chịu được. Sau đó là cảm giác mệt mỏi kéo dài, tim đập nhanh, khó tập trung, dễ cáu gắt, ngủ không sâu. Giữa guồng quay năng suất, nhiều người xem đó là trạng thái bình thường của tuổi trẻ hiện đại. Câu chuyện của Đan Thy khiến nhiều người giật mình không chỉ vì căn bệnh cô mắc phải, mà còn vì họ nhìn thấy chính mình trong lối sống ấy.
Nguyễn Bích (32 tuổi, TP. HCM), một nhân viên agency, chia sẻ: 'Có hôm mình uống 2, 3 ly trà sữa, không ăn nổi cơm, càng không nhớ có uống miếng nước lọc nào chưa. Cả ngày chỉ đi vệ sinh 1 lần là chuyện bình thường.'
Cảnh báo từ chuyên gia y tế
TS.BS. Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết việc tiêu thụ quá nhiều đồ uống ngọt có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch nếu kéo dài. Caffeine nếu sử dụng quá mức, đặc biệt vào buổi tối, dễ gây rối loạn giấc ngủ, tim đập nhanh và khiến cơ thể khó phục hồi sau căng thẳng.
Điều đáng lo hiện nay không nằm ở một ly trà sữa hay một cốc cà phê riêng lẻ, mà ở việc chúng đang bị sử dụng như 'công cụ chống kiệt sức' trong nhịp sống hustle của người trẻ. Khi cơ thể liên tục bị ép thức khuya, làm việc căng thẳng rồi tiếp tục nạp caffeine để duy trì tỉnh táo, guồng quay này rất dễ tạo ra trạng thái stress kéo dài mà chính người trong cuộc đôi khi không nhận ra.
Cảm giác kiệt sức trong môi trường làm việc tốc độ cao hiện nay thường bị xem như chuyện hiển nhiên. Người trẻ tự trấn an rằng chỉ cần thêm một ly nước ngọt, thêm một cốc cà phê là sẽ vượt qua được deadline tiếp theo. Nhưng cơ thể con người không phải cỗ máy có thể vay mượn năng lượng mãi mãi mà không phải trả giá.
Câu chuyện của Đan Thy để lại không đơn thuần là nỗi lo về bệnh tật, mà là lời nhắc rằng cơ thể luôn có giới hạn. Và đôi khi, thứ người trẻ cần nhất không phải thêm một ly nước để cố tỉnh táo tiếp tục guồng quay, mà là cho bản thân quyền được nghỉ ngơi trước khi sức khỏe, cơ thể lên tiếng.
