Giới trẻ đô thị thắt chặt chi tiêu: Từ ly trà sữa đến bài toán cân đo thu nhập
Một ly trà sữa có giá từ 60-70 nghìn đồng, tương đương với số tiền có thể mua thực phẩm cho cả ngày nếu tự đi chợ nấu nướng. Nếu uống đều đặn mỗi ngày, cuối tháng, khoản chi này có thể lên tới gần 1,5 triệu đồng, tương đương gần 0,1 chỉ vàng. Những phép so sánh tưởng chừng vui vẻ này đang trở thành cách nhiều bạn trẻ tự 'cảnh tỉnh' bản thân trong bối cảnh giá cả leo thang. Khi mọi thứ từ tiền nhà, thực phẩm đến dịch vụ đều thiết lập bảng giá mới, câu chuyện chi tiêu không còn đơn thuần là 'thích là mua' mà dần chuyển sang bài toán cân đo, đong đếm từng khoản nhỏ.
Thu nhập tăng chưa đuổi kịp giá cả tại các đô thị lớn
Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, thu nhập bình quân năm 2025 đạt khoảng 5,9 triệu đồng/người/tháng, tăng 9,3% so với năm trước. Tuy nhiên, tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM - nơi chi phí sinh hoạt luôn thuộc top cao nhất cả nước, mức tăng này dường như vẫn chưa đủ để 'đuổi kịp' tốc độ tăng giá. Ngay cả những người trẻ độc thân, không phải nuôi ai, cũng phải tính toán từng đồng, bởi mỗi tháng chỉ cần đi dự 2-3 đám cưới là có thể cạn sạch tiền chi tiêu.
Với nhiều người trẻ sống một mình tại Hà Nội, mức chi tiêu từ 8-12 triệu đồng/tháng hiện được xem là ngưỡng 'vừa đủ tồn tại'. Thu nhập khoảng 15 triệu đồng/tháng - từng được coi là ổn định - giờ đây lại dễ dàng rơi vào trạng thái 'không nợ là giỏi'. Hoàng Linh, 28 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội, là một ví dụ điển hình. Với mức lương khoảng 15 triệu đồng/tháng, cô luôn đặt mục tiêu để dành 5 triệu ngay khi vừa nhận lương. Số tiền còn lại buộc phải chia nhỏ thành từng khoản cụ thể.
'Tiền nhà và điện nước khoảng 3,5 triệu, tiền ăn tầm 3 triệu. Phần còn lại khoảng 3,5 triệu phải gánh hết mọi thứ từ xăng xe, mua sắm, trà sữa đến cưới xin, sinh nhật…', Linh chia sẻ. Nếu không tự nấu ăn, chi phí ăn uống có thể lên tới 5-6 triệu/tháng. Vì vậy, giải pháp của cô là đi chợ mỗi tuần, sơ chế sẵn đồ ăn và gần như cắt bỏ thói quen ăn ngoài. 'Mình dậy sớm hơn để nấu ăn, sáng ăn trứng luộc, khoai luộc. Tự nấu rồi mà mỗi ngày vẫn tốn khoảng 100 nghìn vì giá thực phẩm giờ cũng cao', Linh nói thêm.
Thay đổi lối sống và chiến lược tiết kiệm
Những khoản từng rất 'vô tư' như trà sữa hay mua sắm theo cảm hứng giờ đây cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng. Hoàng Linh cho biết: 'Có tháng đi 2-3 đám cưới là coi như hết sạch tiền chi tiêu rồi, không dám đụng vào khoản tiết kiệm'. Cô rút ra kinh nghiệm là đi chợ, siêu thị vào buổi tối sẽ có nhiều mặt hàng giảm giá, nhờ đó tiết kiệm chi phí hơn. Việc thắt chặt chi tiêu cũng kéo theo thay đổi trong lối sống. Linh thừa nhận bản thân gần như không còn thời gian cho hẹn hò hay các hoạt động bên ngoài, thậm chí rơi vào một vòng lặp: Đi làm - về nhà - nấu ăn - nghỉ ngơi. Song, cô bạn cho hay đây là cuộc sống thực tế không thể thay đổi.
Không chỉ những người thuê trọ, ngay cả người trẻ sống cùng gia đình cũng bắt đầu thay đổi cách tiêu tiền. Minh Anh, 25 tuổi, Hà Nội, cho biết dù không phải lo tiền nhà hay ăn uống, cô vẫn chủ động 'siết chi' trong khoảng vài tháng trở lại đây. Với mức lương khoảng 10 triệu đồng/tháng, Minh Anh bắt đầu nghĩ đến những mục tiêu dài hạn như mua nhà, kết hôn. 'Khoảng 3-4 tháng gần đây mình bắt đầu mua vàng để dành. Có tháng mua 0,1 chỉ, có tháng nhiều hơn một chút', cô chia sẻ.
Chi tiêu hàng tháng của Minh Anh được chia rõ: Khoảng 3 triệu cho việc học thêm, 2 triệu cho giải trí - sức khỏe và 2 triệu cho mua sắm. Những khoản nhỏ như cà phê, ăn sáng… cũng được tính toán kỹ. 'Một bữa ăn sáng, hoặc trà sữa trong ngày, tính trung bình khoảng 50 nghìn, nhân lên 30 ngày là 1,5 triệu rồi. Nên mình phải hạn chế đi cà phê, ăn ngoài', cô nói.
Áp lực tài chính tại TP.HCM và Đà Nẵng
Câu chuyện tương tự cũng diễn ra tại TP.HCM. Hồ Yến Nhi, sinh năm 2003, hiện làm nhân viên văn phòng, cho biết bản thân từng có giai đoạn chi tiêu khá thoải mái, thậm chí mang tính 'cảm hứng' nhiều hơn là kế hoạch. 'Trước đây mình kiểu lương về là mua sắm, ăn uống theo review, theo trend. Thấy gì hot là thử, không nghĩ nhiều lắm', Nhi kể. Tuy nhiên, khoảng thời gian gần đây, khi giá cả tăng lên rõ rệt, cô bắt đầu thay đổi thói quen tiêu dùng.
Thay vì chi tiền theo cảm xúc, Nhi chuyển sang chia ngân sách cụ thể cho từng khoản và cân nhắc kỹ trước mỗi quyết định mua sắm. Những món đồ mang tính xu hướng, quần áo theo mùa hay các khoản chi FOMO dần được hạn chế. 'Mình nhận ra mấy khoản như trà sữa, ăn ngoài hay mua sắm linh tinh cộng lại rất nhanh, cuối tháng nhìn lại mới thấy hụt tiền', cô nói. Bởi thế, các khoản bị cắt giảm mạnh nhất của Nhi là ăn ngoài, đồ uống và mua sắm theo trend. Ngược lại, cô vẫn giữ lại những chi phí thiết yếu như ăn uống cơ bản, chăm sóc sức khỏe, một phần nhỏ cho skincare và hỗ trợ gia đình.
Nếu người độc thân đã phải tính toán, thì với các cặp vợ chồng trẻ, bài toán tài chính còn phức tạp hơn nhiều. Minh Ngọc và Đức Anh tại TP.HCM vừa kết hôn đầu năm 2026, hiện sống trong căn phòng trọ 6 triệu đồng/tháng. Tổng thu nhập khoảng 40 triệu đồng, nhưng cả hai vẫn đặt mục tiêu tiết kiệm một nửa để hướng đến việc mua nhà. 'Bọn mình chưa dám nghĩ đến chuyện có con. Vì chi phí hiện tại cho 2 người đã khoảng 15-17 triệu/tháng, nếu có thêm con sẽ rất áp lực', Minh Ngọc chia sẻ.
Để tiết kiệm, cặp đôi gần như cắt bỏ hoàn toàn việc ăn ngoài hay hẹn hò. Cuối tuần, họ cùng đi siêu thị, sơ chế thực phẩm sẵn cho cả tuần. 'Ngày nào cũng giống nhau: Sáng dậy sớm 30 phút chuẩn bị đồ ăn, tối về lại nấu tiếp. Lặp lại như vậy để tiết kiệm tối đa', cô nói. Ngay cả với mức thu nhập tương đối ổn định, việc mua nhà vẫn là mục tiêu xa. Cả hai dự định tìm căn hộ 50-60m2 ở ngoại thành để giảm áp lực tài chính.
Ở một thành phố 'dễ thở' hơn như Đà Nẵng, áp lực có phần nhẹ hơn nhưng vẫn không thể thiếu sự tính toán. Vợ chồng anh Tuấn - chị Hoa, 30 tuổi, có thu nhập khoảng 40 triệu/tháng, đã có nhà riêng nhưng vẫn đang trả góp hơn 10 triệu mỗi tháng. Ngoài ra, chi phí học cho con cũng chiếm khoảng 10 triệu đồng. Dù vậy, nhờ chi phí sinh hoạt thấp hơn, gia đình vẫn có thể duy trì mức chi tiêu thoải mái hơn so với hai đầu đất nước. 'Tiền ăn ở đây không quá cao, bữa cơm bình dân khoảng 30 nghìn. Gia đình mình cũng hay ăn chung với ông bà để tiết kiệm', chị Hoa chia sẻ.
Kết luận: Chi tiêu thông minh trở thành kỹ năng sống bắt buộc
Từ những ly trà sữa 'đắt ngang bữa ăn' cho đến những khoản tiết kiệm nhỏ như 0,1 chỉ vàng mỗi tháng, có thể thấy một điều rõ ràng: Người trẻ ở đô thị đang dần thay đổi cách tiêu tiền. Không còn là câu chuyện 'sống cho hiện tại', mà là bài toán cân bằng giữa tận hưởng và tích lũy. Khi thu nhập chưa theo kịp vật giá, việc chi tiêu thông minh, thậm chí là tiết chế, đang trở thành kỹ năng sống bắt buộc. Theo Trần Hà.
