Công nghệ nhiệt hồng ngoại đang nhanh chóng trở thành xu hướng nổi bật trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, từ phòng xông hơi đến các lớp Pilates và yoga. Theo trang tin National Geographic, phương pháp này được quảng bá với khả năng thư giãn, giảm căng thẳng, hỗ trợ giảm đau mãn tính, cải thiện vận động, tăng cường phục hồi cơ thể và tác động tích cực đến sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, bên cạnh những lời quảng bá hấp dẫn, điều đáng quan tâm là các bằng chứng khoa học hiện có đang nói gì về công nghệ này.
Cơ chế hoạt động của nhiệt hồng ngoại
Khác với hệ thống sưởi truyền thống làm nóng không khí, công nghệ hồng ngoại sử dụng sóng điện từ để truyền nhiệt trực tiếp tới các vật thể, bao gồm cơ thể con người và bề mặt sàn. Chính cơ chế này tạo cảm giác ấm dễ chịu hơn, đồng thời cho phép nhiệt thẩm thấu sâu hơn vào cơ thể. Ánh sáng hồng ngoại được chia thành ba bước sóng: cận hồng ngoại, trung hồng ngoại và hồng ngoại xa. Một số phòng xông hơi hiện đại kết hợp cả ba loại, song tất cả đều hoạt động dựa trên nguyên lý phát ra sóng điện từ để làm nóng trực tiếp cơ thể.
Theo Pavan Tankha, Giám đốc Y khoa Chương trình Phục hồi Đau Toàn diện tại hệ thống y tế Mỹ Cleveland Clinic, tia hồng ngoại xa, loại phổ biến nhất trong phòng xông hơi, lớp Pilates và yoga nhiệt, có thể thẩm thấu sâu khoảng 1,5 inch (3,8 cm) vào da. Độ xuyên sâu này cho thấy nhiệt hồng ngoại không chỉ làm ấm bề mặt mà còn có khả năng tác động tới các tế bào miễn dịch và những cấu trúc sâu hơn trong cơ thể.
Kinh nghiệm thực tế và lợi ích ban đầu
Brooke Alexandra, huấn luyện viên Pilates được chứng nhận và là chủ sở hữu trung tâm Reforming Foundations Pilates and Wellness tại bang Michigan (Mỹ), bắt đầu tiếp cận nhiệt hồng ngoại thông qua phòng xông hơi nhằm hỗ trợ giảm các triệu chứng của bệnh Lyme. Cô nói: “Tôi bắt đầu tập các bài Pilates nhẹ nhàng trong phòng xông hơi và nhận thấy phương pháp này giúp cải thiện khả năng vận động cũng như các khớp của tôi”. Sau trải nghiệm tích cực, Alexandra đưa công nghệ nhiệt hồng ngoại vào các lớp Pilates của mình. Theo phản hồi từ học viên, nhiều người ghi nhận sự cải thiện về chất lượng giấc ngủ, mức năng lượng, khả năng tập trung, sự minh mẫn cũng như giảm đau khớp. Dù vậy, đây vẫn chủ yếu là những ghi nhận thực tế từ người sử dụng, cần thêm các nghiên cứu quy mô lớn để được xác nhận đầy đủ.
Bằng chứng khoa học từ y học
Nhiệt hồng ngoại không chỉ xuất hiện trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe mà còn được nghiên cứu và ứng dụng trong y học. Theo David Ozog, Trưởng khoa Da liễu tại Hệ thống y tế Mỹ Henry Ford Health, nhiều thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng đã chứng minh ánh sáng đỏ và cận hồng ngoại có thể: kích thích mọc tóc (đã được FDA phê duyệt), hỗ trợ quá trình lành vết thương và cải thiện triệu chứng mụn rộp. Ngoài ra, liệu pháp nhiệt hồng ngoại còn được ghi nhận có liên quan tới thư giãn và phục hồi cơ bắp, giảm đau ở bệnh nhân đau cơ xơ hóa (fibromyalgia) và mang lại một số lợi ích đối với hệ tim mạch.
Theo Robert Griffin, giáo sư tại Viện Ung thư Rockefeller thuộc Trường Y Đại học Arkansas (Mỹ), nền tảng khoa học của liệu pháp này nằm ở phản ứng tự nhiên của cơ thể với nhiệt. Khi nhiệt độ của một vùng trên cơ thể tăng lên, lưu lượng máu cũng tăng theo, giúp vận chuyển nhiều oxy và chất dinh dưỡng hơn đến mô. Ông cho biết: “Có một lĩnh vực nghiên cứu lớn về y học nhiệt cho thấy nếu bạn làm nóng toàn bộ cơ thể lên một hoặc hai độ, bạn có thể tăng cường khả năng miễn dịch, bởi vì quá trình này diễn ra giống như việc kích thích tạo ra cơn sốt”. Các liệu pháp nhiệt có mục tiêu như sóng tần số vô tuyến và siêu âm còn đang được sử dụng trong điều trị khối u, với nhiều nghiên cứu lâm sàng cho thấy lượng nhiệt này có thể cải thiện tỷ lệ sống sót lâu dài lên tới 20%.
Tiềm năng với sức khỏe tinh thần
Ashley Mason, Phó giáo sư Tâm thần học tại Đại học California (Mỹ), đồng thời là tác giả một nghiên cứu gần đây, cho biết các buổi xông hơi hồng ngoại kết hợp liệu pháp hành vi nhận thức đã tạo ra mức giảm có ý nghĩa thống kê đối với các triệu chứng trầm cảm. Theo bà, trầm cảm có liên quan đến nhiệt độ cơ thể cao hơn bình thường, và quá trình đổ mồ hôi trong phòng xông hơi hồng ngoại giúp cơ thể làm mát hiệu quả hơn, từ đó có thể góp phần cải thiện tình trạng này. Dù vậy, đây vẫn là lĩnh vực còn mới và cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ cơ chế cũng như hiệu quả lâu dài.
Giới hạn của bằng chứng và lưu ý an toàn
Bên cạnh những kết quả tích cực, các chuyên gia nhấn mạnh nhiều tuyên bố về nhiệt hồng ngoại hiện vẫn chưa đủ cơ sở khoa học. Một tuyên bố phổ biến là nhiệt hồng ngoại giúp “giải độc” cơ thể, nhưng các chuyên gia đều thống nhất rằng nhận định này chưa được chứng minh. Dù mồ hôi có thể chứa một lượng nhỏ hóa chất hoặc kim loại nặng, hàm lượng này quá thấp để tạo ra tác động đáng kể đến quá trình giải độc của cơ thể.
Theo các chuyên gia, phòng xông hơi hồng ngoại và các lớp tập luyện sử dụng nhiệt nhìn chung an toàn với phần lớn người khỏe mạnh. Tuy nhiên, người dùng vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu, đặc biệt nếu đang mang thai hoặc có nguy cơ mất nước. Một điểm quan trọng khác là kết quả trong các nghiên cứu khoa học không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác trải nghiệm thực tế, vì điều kiện nghiên cứu thường được kiểm soát chặt chẽ, trong khi nhiệt độ và thời gian tại các phòng tập hoặc phòng xông hơi có thể khác nhau đáng kể.
Có thể nói rằng, ở góc độ công nghệ chăm sóc sức khỏe, nhiệt hồng ngoại đang cho thấy tiềm năng đáng chú ý nhờ cơ chế truyền nhiệt trực tiếp và những kết quả nghiên cứu ban đầu về phục hồi cơ bắp, hỗ trợ tuần hoàn, tăng cường miễn dịch, chăm sóc da, sức khỏe tim mạch và sức khỏe tinh thần. Dẫu vậy, phần lớn lợi ích thường được quảng bá trên thị trường vẫn cần thêm bằng chứng khoa học chất lượng cao trước khi có thể đưa ra kết luận chắc chắn. Đặc biệt, các tuyên bố về khả năng điều trị đau mãn tính hay “giải độc” cơ thể hiện chưa đủ cơ sở để khẳng định. Ở thời điểm hiện tại, nhiệt hồng ngoại nên được xem là một công nghệ hỗ trợ chăm sóc sức khỏe đầy triển vọng hơn là một phương pháp điều trị thay thế.
