Phụ nữ nên chuẩn bị dinh dưỡng đầy đủ trước khi mang thai. Ảnh: Vectezzy.
Dinh dưỡng và bổ sung vi chất trước mang thai
Theo ThS.BS Lê Võ Minh Hương, Phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Từ Dũ (TP.HCM), việc chuẩn bị sức khỏe và thể trạng trước khi mang thai ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi và diễn tiến thai kỳ. Phụ nữ nên xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối với đa dạng nhóm thực phẩm: rau xanh, trái cây, ngũ cốc, thịt, cá, trứng, sữa và các loại hạt, đồng thời hạn chế thức ăn nhanh, thực phẩm nhiều muối và đường.
Bổ sung vitamin và khoáng chất trước mang thai là cần thiết. Bác sĩ Hương khuyến cáo nên bắt đầu bổ sung từ khoảng 3 tháng trước khi có thai và tiếp tục trong thai kỳ. Acid folic đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Phụ nữ nên bổ sung ít nhất 400 mcg acid folic mỗi ngày từ trước khi mang thai tối thiểu một tháng đến hết 12 tuần đầu thai kỳ. Với người từng mang thai có con mắc dị tật ống thần kinh, liều acid folic có thể tăng lên 4 mg mỗi ngày theo chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, phụ nữ chuẩn bị mang thai cũng được khuyến cáo bổ sung khoảng 27 mg sắt nguyên tố mỗi ngày để đáp ứng nhu cầu tạo máu trong thai kỳ. Thực phẩm giàu sắt như thịt bò, đậu, ngũ cốc, tôm kết hợp với thực phẩm giàu vitamin C như cam, bưởi, dâu tây, bông cải giúp tăng hấp thu sắt. I-ốt cũng là vi chất quan trọng cho phát triển não bộ thai nhi, với lượng bổ sung khuyến nghị 150 mcg mỗi ngày trước mang thai, trong thai kỳ và thời gian cho con bú.
Kiểm soát cân nặng và vận động thể lực
Bác sĩ Hương lưu ý phụ nữ nên đạt cân nặng hợp lý trước khi mang thai, với chỉ số BMI trong khoảng 18,5-23. Thừa cân hoặc béo phì làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, tiền sản giật, đái tháo đường thai kỳ, sinh non, thai to, mổ lấy thai, thai lưu và dị tật bẩm sinh. Thiếu cân có thể làm tăng nguy cơ sinh non hoặc trẻ nhẹ cân khi chào đời.
Phụ nữ nên duy trì vận động thể lực đều đặn với cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần. Tập thể dục giúp cải thiện sức khỏe và hỗ trợ khả năng sinh sản, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì.
Tránh các yếu tố độc hại và khám tiền thai
Cần ngừng hoàn toàn thuốc lá (kể cả thuốc lá điện tử và hút thuốc thụ động), tránh rượu bia và các chất kích thích trước khi mang thai vì có thể làm tăng nguy cơ dị tật bẩm sinh, thai chậm phát triển, sinh non hoặc thai lưu. Môi trường sống và làm việc cũng cần hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại như chì, thủy ngân, thuốc trừ sâu, tia xạ.
Khám sức khỏe trước khi mang thai là bước không nên bỏ qua. Trong lần khám này, bác sĩ sẽ đánh giá tiền sử bệnh lý bản thân và gia đình, tiền sử sản khoa, khám phụ khoa, kiểm tra thuốc đang dùng, chế độ ăn, lối sống và tình trạng tiêm chủng. Các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, động kinh, trầm cảm hoặc rối loạn ăn uống cần được kiểm soát ổn định trước khi mang thai. Bác sĩ cũng tư vấn điều chỉnh hoặc ngừng thuốc có khả năng gây dị tật bẩm sinh.
Phụ nữ nên được tầm soát các bệnh lây truyền như HIV, viêm gan B và các bệnh lây qua đường tình dục. Các loại vắc-xin như rubella, thủy đậu và viêm gan B nên được tiêm đầy đủ trước khi mang thai.
Vai trò của nam giới và gia đình
Theo bác sĩ Hương, nam giới cũng cần duy trì lối sống lành mạnh, tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng và tập luyện thường xuyên vì sức khỏe sinh sản của người cha ảnh hưởng đến khả năng thụ thai và kết quả thai kỳ. Sự hỗ trợ tinh thần và điều kiện chăm sóc sức khỏe từ gia đình giúp người phụ nữ có trạng thái tốt nhất trước khi bước vào thai kỳ.
