Hàng nghìn bác sĩ Đông y phải đi làm trái ngành
Theo GS.TS Trương Việt Bình, Chủ tịch Hội Nam y, nguyên Giám đốc Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam, thực tế hiện nay có nhiều bác sĩ y học cổ truyền được đào tạo bài bản nhưng không có việc làm đúng chuyên môn do thiếu biên chế trong hệ thống y tế. Họ buộc phải học thêm các chứng chỉ Tây y như Da liễu hay Phục hồi chức năng để xin việc, dẫn đến tình trạng "giấu bằng" Đông y.
GS Bình cho biết, Học viện Y Dược học cổ truyền Việt Nam đã đào tạo khoảng 12.000 bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền trong 20 năm qua. Tuy nhiên, số lượng vị trí việc làm trong ngành lại quá ít, khiến nhiều bác sĩ ra trường không tìm được chỗ đứng.
Nghịch lý thừa bác sĩ nhưng thiếu ở tuyến xã
Theo GS Bình, tại các bệnh viện tuyến huyện, khoa y học cổ truyền thường chỉ là bộ phận nhỏ với định biên ít ỏi. Hệ quả là hàng nghìn bác sĩ phải "cất bằng" để làm công việc khác. Trong khi đó, các trạm y tế xã - nơi người dân cần nhất các phương pháp châm cứu, bấm huyệt, thuốc Nam - lại không có bác sĩ y học cổ truyền chuyên trách.
GS Bình dẫn chứng: "Người dân khi đau lưng, mỏi gối hay tăng huyết áp, thay vì được châm cứu ngay tại trạm y tế địa phương, họ phải vượt 40-50km lên bệnh viện tuyến trên để điều trị". Khoảng cách địa lý và chi phí đi lại trở thành rào cản lớn đối với người nghèo.
Y học cổ truyền đóng góp lớn nhưng bị xem nhẹ
GS Bình chỉ ra rằng, tại nhiều bệnh viện tuyến huyện, dù nhân lực y học cổ truyền chỉ chiếm 5-6% nhưng các dịch vụ châm cứu, bấm huyệt, bốc thuốc lại đảm nhiệm tới 40% thu nhập cho toàn đơn vị. Ông khẳng định: "Anh chỉ cho 5% ngân sách nhưng bắt người ta làm ra 40% giá trị, đó là một điểm nghẽn kinh khủng về tư duy quản lý".
Bên cạnh đó, sự biến mất của các "ông lang" gia truyền cũng là một nỗi đau. Từ năm 1980, quy định bắt buộc phải có bằng cấp chính quy mới được hành nghề đã khiến nhiều người nắm giữ bí quyết chữa bệnh nghìn đời bị dẹp bỏ. GS Bình nhấn mạnh: "Chúng ta đang thừa bác sĩ học 'chữ' nhưng lại thiếu đi những người thầy thuốc thực chứng từ nhân gian".
Giải pháp: Đưa y học cổ truyền về tuyến xã
GS Bình đề xuất mỗi trạm y tế xã phải có định biên riêng cho ít nhất một bác sĩ y học cổ truyền thực thụ. Điều này mang lại lợi ích kép: tiết kiệm chi phí cho người dân và bảo tồn kinh nghiệm dân gian. Ông cũng nhấn mạnh cần có cơ chế luật định riêng để công nhận và bảo tồn tri thức của những người có kinh nghiệm thực chứng trong dân gian.
Kết hợp Đông - Tây y trong mỗi thầy thuốc
GS Bình cho rằng, sự kết hợp Đông - Tây y hiện nay chỉ mang tính hình thức. Ông đề xuất mô hình đào tạo chuyên khoa hóa y học cổ truyền: sau khi tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, người thầy thuốc sẽ đi sâu vào các chuyên khoa như Sản khoa y học cổ truyền, Nội tiết y học cổ truyền, Thần kinh y học cổ truyền. Khi đó, một bác sĩ vừa biết sử dụng máy siêu âm, xét nghiệm hiện đại, vừa biết sử dụng bài thuốc Nam và huyệt đạo.
Công bằng ngân sách và cơ chế quản lý độc lập
Suốt 70 năm qua, ngân sách cho y học cổ truyền chỉ dừng ở mức 5%. GS Bình đề xuất nâng lên ít nhất 20% để tương xứng với đóng góp thực tế. Ông cũng kiến nghị thành lập một cơ quan quản lý độc lập tương đương Cục Trung y Trung dược của Trung Quốc, trực thuộc Chính phủ hoặc Quốc hội, để xây dựng luật định, cơ chế tài chính và bảo hộ dược liệu riêng biệt.
GS Bình khẳng định: "Y học cổ truyền Việt Nam là một 'mỏ vàng' chưa được khai thác đúng tầm. Với lợi thế về thổ nhưỡng, khí hậu bốn mùa và bề dày hàng nghìn năm lịch sử 'Nam dược trị Nam nhân', chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một nền y tế đậm đà bản sắc dân tộc. Nhưng để làm được điều đó, 'điểm nghẽn' về nhân lực và tư duy quản lý phải được tháo gỡ ngay từ bây giờ".
